Η αχίλλειος πτέρνα της παγκόσμιας οικονομίας – Γιατί η αγορά “λυγίζει” σε κάθε κρίση

Όλο και πιο ευάλωτο σε αναταράξεις γίνεται το παγκόσμιο εμπόριο, έπειτα από μια δεκαετία διαδοχικών κρίσεων, όπως η πανδημία, οι πολεμικές συγκρούσεις και οι γεωπολιτικές εντάσεις.

Τα παραπάνω υποστηρίζονται και από σχετική έρευνα της συμβουλευτικής εταιρείας McKinsey, η οποία καταγράφει με αριθμούς τις αδυναμίες του συστήματος, επισημαίνοντας ότι κρίσιμα προϊόντα εξαρτώνται πλέον από εφοδιαστικές αλυσίδες με σοβαρά τρωτά σημεία.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της εν λόγω έκθεσης, τα οποία αναδημοσιεύει και το Axios, πολλά βασικά αγαθά παγκόσμιας εμβέλειας στηρίζονται σε εφοδιαστικές αλυσίδες που έχουν μία ή περισσότερες “αχίλλειους πτέρνες”: την εξάρτηση από κρίσιμες πρώτες ύλες, τη συγκέντρωση της παραγωγής σε ελάχιστους προμηθευτές και τις γεωπολιτικές εντάσεις.

Τα προβλήματα αυτά γίνονται ορατά και στη μεταφορά των εμπορευμάτων.

Πέρα από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία βρίσκονται συχνότερα στην επικαιρότητα, οι ερευνητές εντοπίζουν περίπου 24 ακόμη κρίσιμα θαλάσσια περάσματα σε όλο τον κόσμο, από τα οποία διέρχεται το 80% του θαλάσσιου εμπορίου.

Σε περίπτωση κρίσης, η παράκαμψη αυτών των σημείων παρουσιάζει διαφορετικό βαθμό δυσκολίας για τις ναυτιλιακές εταιρείες.

Όπως εξηγεί η έκθεση, όσο περισσότερο διασυνδέθηκε η παγκόσμια οικονομία τις τελευταίες δεκαετίες, τόσο πιο έντονες έγιναν αυτές οι αδυναμίες, γεγονός που εξηγεί γιατί η δεκαετία του 2020 χαρακτηρίζεται από συνεχείς ελλείψεις και καθυστερήσεις στην αγορά.

Οι αριθμοί και τα προϊόντα που απειλούνται

Η έρευνα δείχνει ότι το ποσοστό των παγκόσμιων εισαγωγών που αντιμετωπίζει ταυτόχρονα τουλάχιστον δύο από τους τρεις βασικούς κινδύνους αυξήθηκε στο 23% το 2024, από 15% που ήταν το 2000.

Στον κατάλογο των προϊόντων με πολλαπλούς κινδύνους περιλαμβάνονται τόσο βασικές πρώτες ύλες, όπως το σιδηρομετάλλευμα, όσο και προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, όπως οι μπαταρίες ιόντων λιθίου, τα smartphones και τα τσιπ μνήμης.

Μιλώντας στο Axios, ο συν-συγγραφέας της έκθεσης και ανώτερος ερευνητής στο McKinsey Global Institute, Τιάγκο Ντεβέσα, σημείωσε ότι το παγκόσμιο εμπόριο δεν έγινε λιγότερο αξιόπιστο, αλλά πλέον αναδεικνύεται η ανάγκη να εντοπιστούν έγκαιρα τα σημεία όπου μπορεί να “σπάσει” η αλυσίδα.

«Μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι, παρά όλους αυτούς τους κραδασμούς, το εμπόριο συνέχισε να αυξάνεται και λειτούργησε στην πράξη ως ένας πολύ σημαντικός μηχανισμός εξισορρόπησης. Αυξήθηκε ακριβώς επειδή συνδέσαμε πολύ περισσότερο την παγκόσμια οικονομία και προχωρήσαμε σε μια εξειδίκευση που οδήγησε σε μεγαλύτερη συγκέντρωση της παραγωγής ανά τον κόσμο», ανέφερε ο κ. Ντεβέσα.

Από την πλευρά του, ο εταίρος της McKinsey και συν-συγγραφέας της μελέτης, Τζεονγκμίν Σεόνγκ, ξεκαθάρισε ότι η θωράκιση των επιχειρήσεων δεν επιτυγχάνεται απλώς με τη μετεγκατάσταση εργοστασίων.

«Ορισμένες εταιρείες απλώς μεταφέρουν τους προμηθευτές ή το εργοστάσιό τους από μια γεωπολιτικά μακρινή χώρα σε μια γεωπολιτικά πιο κοντινή, θεωρώντας ότι εξασφάλισαν ανθεκτικότητα. Ακόμη κι αν αλλάξετε την τοποθεσία της τελικής συναρμολόγησης, αν δεν εξαλείψετε τον κίνδυνο στα αρχικά στάδια της παραγωγής (δηλαδή στις πρώτες ύλες και τα εξαρτήματα) παραμένετε εκτεθειμένοι», τόνισε.

Ενώ η παγκοσμιοποίηση απέφερε σημαντικά οφέλη τις προηγούμενες δεκαετίες, κάνοντας τα προϊόντα πιο φθηνά και στηρίζοντας την ανάπτυξη, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις αναζητούν πλέον τρόπους να περιορίσουν τους κινδύνους που δημιούργησε το ίδιο το σύστημα και οι οποίοι φάνηκαν ξεκάθαρα τα τελευταία χρόνια.