Πώς οι χωματερές αλλάζουν το DNA και τη μετανάστευση των πελαργών

Οι λευκοί πελαργοί στην Ευρώπη παίρνουν βάρος επειδή τρέφονται κυριολεκτικά με σκουπίδια, σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα, η οποία προειδοποιεί ότι η αυξανόμενη εξάρτησή τους από τους χώρους υγειονομικής ταφής απορριμμάτων ενδέχεται να εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την υγεία τους.

Οι χώροι απόθεσης απορριμμάτων αποτελούν μια εύκολη και άμεσα διαθέσιμη πηγή τροφής για τους λευκούς πελαργούς. Ωστόσο, η νέα μελέτη δείχνει ότι, ενώ τα πουλιά αποκτούν βραχυπρόθεσμα περισσότερη ενέργεια, ενδέχεται να πληρώνουν το τίμημα με μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία τους, σύμφωνα με τον Guardian.

Οι επιστήμονες κάνουν λόγο για μια σύνθετη ισορροπία: η τροφή από τις χωματερές μπορεί να βοηθά το είδος –που στο παρελθόν είχε απειληθεί– να αναπτύσσεται καλύτερα και να εξοικονομεί ενέργεια, συμβάλλοντας στην αύξηση του πληθυσμού του. Ταυτόχρονα, όμως, φαίνεται να προκαλεί αλλαγές στον οργανισμό των πουλιών, οι οποίες μόλις τώρα αρχίζουν να γίνονται κατανοητές.

Αλλάζουν οι μεταναστευτικές συνήθειες

Οι λευκοί πελαργοί ήταν γνωστοί για τις μεγάλες μεταναστεύσεις τους μεταξύ Ευρώπης και Αφρικής. Τα τελευταία χρόνια, όμως, ορισμένοι πληθυσμοί έχουν αλλάξει συμπεριφορά, καθώς τα απορρίμματα των ανθρώπων είναι πλέον ευκολότερο να βρεθούν από τη φυσική τους λεία.

Στις χωματερές βρίσκουν υπολείμματα ανθρώπινης τροφής, κρέας, έντομα, τρωκτικά και γαιοσκώληκες, ξοδεύοντας πολύ λιγότερη ενέργεια σε σχέση με την αναζήτηση τροφής σε αγρούς και υγροτόπους.

Ωστόσο, στους ίδιους χώρους εκτίθενται και σε πλαστικά, σύρματα, γυαλιά και βαρέα μέταλλα, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο αυτή η «διατροφή από σκουπίδια» τελικά τους ωφελεί ή τους βλάπτει.

Ο Ανουστούπ Μπαντιοπαντιάι, υποψήφιος διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο Κτηνιατρικής της Βιέννης και μέλος της ερευνητικής ομάδας, δήλωσε ότι η συνεχής αύξηση των απορριμμάτων παγκοσμίως δημιουργεί νέες ευκαιρίες τροφοληψίας για την άγρια ζωή, όμως οι συνέπειες για τους πελαργούς εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης.

Η μελέτη στην Πολωνία

Οι ερευνητές εξέτασαν πληθυσμούς λευκών πελαργών στην Πολωνία, όπου τα τελευταία δέκα χρόνια τα πουλιά στρέφονται ολοένα και περισσότερο στις χωματερές για την αναζήτηση τροφής.

Σε αντίθεση με άλλους πληθυσμούς της δυτικής Ευρώπης, οι περισσότεροι πελαργοί στην Πολωνία εξακολουθούν να βασίζονται κυρίως στη φυσική τροφή, επιτρέποντας στους επιστήμονες να συγκρίνουν πουλιά με διαφορετικές διατροφικές συνήθειες.

Τα πρώτα αποτελέσματα της μελέτης, που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο της Εταιρείας Πειραματικής Βιολογίας στη Φλωρεντία, έδειξαν ότι οι πελαργοί που τρέφονται σε χωματερές έχουν μεγαλύτερο σωματικό βάρος και περισσότερα ενεργειακά αποθέματα από εκείνους που αναζητούν φυσική τροφή.

«Μπορούν να αφιερώνουν λιγότερο χρόνο στην αναζήτηση τροφής και να διαθέτουν αυτή την ενέργεια σε άλλες δραστηριότητες, όπως η αναπαραγωγή», εξήγησε ο Μπαντιοπαντιάι.

Όπως πρόσθεσε, συνεργάτες της ερευνητικής ομάδας στην Πολωνία διαπίστωσαν ότι οι πελαργοί επισκέπτονται κυρίως τις χωματερές στη μέση της αναπαραγωγικής περιόδου, όταν οι ανάγκες των νεοσσών για τροφή βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο.

Εντοπίστηκαν βλάβες στο DNA

Παρά τα οφέλη, οι επιστήμονες εντόπισαν και ανησυχητικά ευρήματα.

Σύμφωνα με τη μελέτη, βρέθηκαν ενδείξεις βλάβης στο DNA νεαρών πελαργών που σχετίζονται με τη διατροφή από χωματερές, πολύ νωρίτερα από ό,τι περίμεναν οι ερευνητές.

Οι αλλοιώσεις εντοπίστηκαν όταν οι νεοσσοί ήταν μόλις μίας εβδομάδας.

Επηρεάζονται και οι μεταναστευτικές διαδρομές

Τα ευρήματα δείχνουν επίσης ότι η εύκολη πρόσβαση σε τροφή από τις χωματερές μπορεί να αλλάζει και τα μεταναστευτικά πρότυπα των πελαργών, όπως έχει ήδη συμβεί σε πληθυσμούς της δυτικής Ευρώπης.

Ο Μπαντιοπαντιάι ανέφερε ότι οι λευκοί πελαργοί της Ιβηρικής Χερσονήσου έχουν μεταβεί από πλήρως μεταναστευτικό τρόπο ζωής σε μερικώς μεταναστευτικό ή ακόμη και μόνιμο, κυρίως λόγω των ευνοϊκών καιρικών συνθηκών αλλά και της συνεχούς διαθεσιμότητας τροφής στις χωματερές.

Η καθηγήτρια οικολογίας του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Αγγλίας, Αλντίνα Φράνκο, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, χαρακτήρισε τη μελέτη ιδιαίτερα σημαντική, επισημαίνοντας ότι ανοίγει νέους δρόμους στην κατανόηση των επιπτώσεων που έχουν οι ρύποι των χωματερών στην υγεία των πελαργών.