Ομάρ Φαρούκ Τεκμπιλέκ και Μαρία Παπαγεωργίου έκαναν το Ζάππειο να τραγουδήσει “Αγάπη μου”

Λίγες φορές η Αθήνα έχει την ευκαιρία να υποδεχθεί έναν θρύλο της παγκόσμιας world music σε έναν δημόσιο χώρο με ελεύθερη είσοδο. Το βράδυ του Σαββάτου (25/7), ο Ομάρ Φαρούκ Τεκμπιλέκ βρέθηκε στο Ζάππειο και όσοι ακόμα δεν έχουμε φύγει για διακοπές ήμασταν εκεί. Από τις επτά το απόγευμα οι πρώτες σειρές άρχισαν να γεμίζουν. Η δροσιά που άφησε η βροχή της προηγούμενης ημέρας έκανε τη βραδιά ιδανική και, όσο πλησίαζε η ώρα της συναυλίας, οι καρέκλες έγιναν ανάρπαστες. Λίγο αργότερα, άνθρωποι κάθε ηλικίας στέκονταν στα μονοπάτια, στα σκαλιά, στα πεζούλια και κάτω από τα δέντρα του Ζαππείου, αναζητώντας μια γωνιά από όπου θα μπορούσαν να παρακολουθήσουν τη σκηνή.

Ο Τεκμπιλέκ στάθηκε χαμογελαστός στο κέντρο της εξέδρας λίγο μετά τις 9. Ακούμπησε το χέρι στην καρδιά, ύστερα στο μέτωπό του και υποκλίθηκε προς το κοινό. Μια υπόσχεση ότι η μουσική θα ξεκινούσε από την καρδιά και θα έφτανε στον νου. Λίγο αργότερα, όταν σήκωνε το αριστερό του χέρι προς τον ουρανό, η εικόνα παρέπεμπε στη συμβολική γλώσσα των Μεβλεβί δερβίσηδων, όπου ο άνθρωπος δέχεται τη θεία χάρη για να τη μεταδώσει στον κόσμο. Για τον ίδιο, άλλωστε, η μουσική και ο σουφισμός αποτελούν μια ενιαία πνευματική εμπειρία. Στο τέλος της βραδιάς συμπύκνωσε αυτή τη φιλοσοφία σε μία μόνο φράση: «Είμαστε όλοι ένα, ανεξαρτήτως θρησκείας».

Γεννημένος το 1951 στα Άδανα, μεγάλωσε μέσα στη μουσική, έπιασε το καβάλ στα οκτώ του χρόνια και πριν ενηλικιωθεί εμφανιζόταν ήδη επαγγελματικά. Η μετακόμισή του στην Κωνσταντινούπολη τον έφερε κοντά στη μουσική των Μεβλεβί δερβίσηδων και καθόρισε τη μετέπειτα πορεία του. Από το 1976 ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου έχτισε μια διεθνή καριέρα, γεφυρώνοντας τις μουσικές παραδόσεις της Ανατολής με τον σύγχρονο κόσμο.

Στα 75 του χρόνια παραμένει ένας σπάνια εκφραστικός μουσικός. Το νέι αποτελεί το κέντρο του μουσικού του κόσμου, όμως στα χέρια του περνούν διαδοχικά το ούτι, ο μπαγλαμάς, το καβάλ. Κάθε αλλαγή οργάνου μεταμορφώνει και τον ήχο. Ανατολίτικοι μακάμ, ελληνικές και μικρασιατικές μελωδίες, αυτοσχεδιασμοί, jazz αποχρώσεις (ναι ακούσαμε και τζαζ!), ambient υφές και world μουσική συνυπάρχουν με απόλυτη φυσικότητα, δημιουργώντας ένα ταξίδι από την Ανατολία έως ολόκληρη τη Μεσόγειο.

Το βλέμμα του χάνεται συχνά πίσω από κλειστά βλέφαρα, σαν να ακούει πρώτα τη μουσική μέσα του. Τα χέρια του σχεδιάζουν αργούς κύκλους στον αέρα, δείχνουν τη διαδρομή που θα ακολουθήσει η επόμενη μουσική φράση. Ένα χαμόγελο αρκεί για να ανοίξει ένας νέος αυτοσχεδιασμός. Το πρόσωπό του αλλάζει συνεχώς, η φωνή του ταξιδεύει ζεστή και βαθιά.

Σε μία από τις πιο συγκινητικές στιγμές της βραδιάς, ο Τεκμπιλέκ υποδέχθηκε με γλυκύτητα τη Μαρία Παπαγεωργίου. Οι δυο τους φιλήθηκαν εγκάρδια και εκείνη κάθισε δίπλα του, εντασσόμενη στο μουσικό σύνολο. Συγκίνηση απλώθηκε στο Ζάππειο όταν ακούστηκαν τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη: «Βάρκα στο Γιαλό», «Η Μαργαρίτα η Μαργαρώ» και το συγκλονιστικό «Αγάπη μου». Οι μελωδίες παρέμειναν αναγνωρίσιμες, όμως το νέι, οι ανατολίτικοι αυτοσχεδιασμοί και οι λεπτές ενορχηστρώσεις τους χάρισαν μια νέα ζωή.

Το έργο του Μίκη Θεοδωράκη αποτελεί έναν από τους σταθερούς σταθμούς στην καλλιτεχνική πορεία της Μαρίας. Μια σχέση που έγινε δίσκος (“Αλληλογραφία”) και που ταξίδεψε μέχρι την Κίνα, όπου μαζί με την Τάνια Τσανακλίδου παρουσίασαν στο διεθνές κοινό τις μουσικές του μεγάλου δημιουργού.

Μετά το τέλος των τραγουδιών, ο Τεκμπιλέκ μίλησε συγκινημένος για τον Θεοδωράκη. Το 2016 οι δύο καλλιτέχνες συναντήθηκαν στο σπίτι του μεγάλου Έλληνα συνθέτη, με αφορμή μια συναυλία-αφιέρωμα. Ο Τεκμπιλέκ τού έπαιξε μουσική με το νέι και ο Θεοδωράκης τού έδωσε την ευλογία και την άδειά του να ερμηνεύει τις συνθέσεις του – μια στιγμή που ο Τεκμπιλέκ αναφέρει συχνά ως μία από τις σημαντικότερες της ζωής του.

Λίγο πριν από το φινάλε, οι μουσικοί του παρέσυραν το κοινό σε έναν εκτεταμένο αυτοσχεδιασμό στα κρουστά. Η κορύφωση ήρθε με το παραδοσιακό «Şinanay Yavrum», γνωστό και από το ελληνικό «Σήκω χόρεψε κουκλί μου». Ο Ομάρ Φαρούκ Τεκμπιλέκ και η Μαρία Παπαγεωργίου τραγούδησαν μαζί το τελευταίο κομμάτι της βραδιάς, ενώ εκείνος αποχαιρετούσε το κοινό με λίγες ελληνικές λέξεις και το τρυφερό χέρι να ακουμπάει στην καρδιά.

Οι τελευταίες νότες έσβησαν, όμως κανείς δεν βιαζόταν να φύγει. Τουρίστες φωτογράφιζαν τη φωτισμένη σκηνή, μικρές παρέες συνέχιζαν να συζητούν για το πόσο εκφραστικός ήταν ο Τεκμπιλέκ και αρκετοί έμεναν για λίγο ακόμη στη θέση τους. Μια όμορφη καλοκαιρινή βραδιά, όπου η μουσική γίνεται αφορμή να μοιραστείς τον δημόσιο χώρο με σεβασμό και νόημα.