“Δοκίμασαν τα πάντα και απέτυχαν” – Το ανθρώπινο δράμα πίσω από τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα

Μόλις έμαθε ότι έσπασε ο κλοιός στα σύνορα, ο Αμπντουλάχ Μπουτζί ανέβηκε στη μηχανή του και έτρεξε από το σπίτι του στο βόρειο Μαρόκο προς τη Θεούτα. Εκεί έγινε μέρος ενός πλήθους δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων που προσπαθούσαν να φτάσουν κολυμπώντας στον μικρό ισπανικό θύλακα της Βόρειας Αφρικής.

Όπως πολλοί συμπατριώτες του, έτσι και ο Μπουτζί παρασύρθηκε από την ελπίδα ότι αυτή η μαζική έφοδος θα πραγματοποιούσε το όνειρό του: να πατήσει στην Ισπανία και να κάνει μια νέα αρχή στην Ευρώπη.

«Στην Ισπανία μπορείς να φτιάξεις το μέλλον σου, όχι όπως στο Μαρόκο», λέει ο 21χρονος φοιτητής παιδαγωγικών. «Έχω δυνατότητες. Απλώς θέλω μια ευκαιρία».

Ωστόσο, τον ενθουσιασμό της πρώτης στιγμής που πάτησε το πόδι του σε ισπανικό έδαφος διαδέχθηκε γρήγορα η πικρή διαπίστωση ότι ο τελικός του στόχος απείχε ακόμη πολύ. Η ευρωπαϊκή ήπειρος βρισκόταν στην απέναντι πλευρά της Μεσογείου, ενώ οι αρχές κατέστησαν σαφές ότι οι νεοαφιχθέντες δεν ήταν ευπρόσδεκτοι. Οι ισπανικές δυνάμεις διέταξαν όλους να γυρίσουν πίσω, προειδοποιώντας με άμεση απέλαση.

Ο Μπουτζί αναφέρει πως παραλίγο να έχει την τύχη των περισσότερων από 50 ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους στην προσπάθειά τους να προσπεράσουν κολυμπώντας τον συνοριακό φράχτη. Ο ίδιος κατάφερε να περάσει, αλλά έχασε όλα τα υπάρχοντά του και τα χρήματά του στο νερό. Όταν συνειδητοποίησε ότι το μόνο που τον περίμενε ήταν ένα γραφειοκρατικό αδιέξοδο και η κράτηση, αποφάσισε να πάρει τον δρόμο της επιστροφής.

«Έχω φάει 14 χρόνια στα θρανία και στην πατρίδα δεν υπάρχει τίποτα. Το μόνο που με περιμένει είναι 12ωρα για έναν μισθό πείνας», δήλωσε στο Associated Press. «Γι’ αυτό ήρθα εδώ. Αλλά αφού ούτε εδώ βρήκα μια ευκαιρία, αναγκαστικά γυρίζω πίσω».

Κύμα μεταναστών προκάλεσε ανθρωπιστική κρίση

Από τα 60.000 άτομα που πέρασαν τα σύνορα από την Πέμπτη έως το πρωί της Παρασκευής, περίπου 45.000 είχαν πάρει τον δρόμο της επιστροφής προς το Μαρόκο μέσα σε λίγες ώρες. Πολλοί από αυτούς πέρασαν τη νύχτα στους δρόμους της Θεούτα, ανάμεσα σε σαστισμένους κατοίκους και πάνοπλους Ισπανούς αστυνομικούς και στρατιώτες.

Αυτή η πρωτοφανής εισροή, που αντιστοιχούσε στο 70% του συνολικού πληθυσμού της Θεούτα, ώθησε τις τοπικές αρχές να ζητήσουν την άμεση επέμβαση της αστυνομίας και του στρατού για την αποκατάσταση της τάξης. Ανάμεσα στους κατοίκους επικράτησε ανησυχία, βλέποντας χιλιάδες -κυρίως νεαρούς- άνδρες να περιπλανώνται σκοπίμως άσκοπα στους δρόμους.

Στους ντόπιους ξύπνησαν μνήμες από την παρόμοια, αλλά μικρότερης κλίμακας, κρίση του 2021, όταν η μαροκινή κυβέρνηση είχε χαλαρώσει τους ελέγχους, επιτρέποντας σε μερικές χιλιάδες ανθρώπους από το Μαρόκο και την υποσαχάρια Αφρική να μπουν στη Θεούτα μέσα σε ένα διήμερο. Αυτή τη φορά όμως, η ανθρωπιστική κρίση που κλήθηκε να διαχειριστεί η πόλη ήταν πολύ μεγαλύτερη.

“Δοκίμασαν τα πάντα για να στήσουν μια ζωή και απέτυχαν”

Μόλις άρχισαν να κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τα πρώτα βίντεο με ανθρώπους που πατούσαν στη Θεούτα, ένα νέο κύμα κατευθύνθηκε προς τα βόρεια με την ελπίδα να πατήσει σε έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στους σιδηροδρομικούς σταθμούς του Ραμπάτ και της Καζαμπλάνκα επικράτησε το αδιαχώρητο από κόσμο που προσπαθούσε να φτάσει στα σύνορα. Τα τοπικά κανάλια προέβαλαν εικόνες με αστυνομικούς να εμποδίζουν το πλήθος να επιβιβαστεί σε τρένα και λεωφορεία.

Παραμένει άγνωστο τι ακριβώς πυροδότησε αυτό το ξέσπασμα. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Μύριαμ Τσέρτι, ανώτερη ερευνήτρια στο Κέντρο Μετανάστευσης του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, τις προηγούμενες ημέρες τα social media είχαν κατακλυστεί από αναρτήσεις που παρακινούσαν τους Μαροκινούς να περάσουν στη Θεούτα. Οι δημοσιεύσεις έδιναν ακόμα και πρακτικές οδηγίες για το πώς να διασχίσουν τα σύνορα ή τι να ισχυριστούν στις αρχές για να αυξήσουν τις πιθανότητες παραμονής τους.

Η Τσέρτι σημειώνει ότι πολλοί από τους μετανάστες με τους οποίους μίλησε τον τελευταίο χρόνο είχαν χάσει το μέτρημα των προσπαθειών τους να περάσουν τα σύνορα.

«Το κάνουν από απόγνωση. Το κάνουν επειδή δοκίμασαν τα πάντα για να στήσουν μια ζωή και απέτυχαν. Το κάνουν γιατί νιώθουν το χρέος να βοηθήσουν τις οικογένειές τους», εξηγεί. «Και αυτό είναι κάτι που μπορεί να γίνει αν φτάσουν στην Ισπανία, ενώ είναι σχεδόν αδύνατο αν μείνουν πίσω».

Ο 33χρονος Αχμέντ Καρίμ ήταν ένας από αυτούς που τα κατάφεραν. Είναι άνεργος και εξηγεί ότι το πρόβλημα γίνεται ακόμα πιο αποπνικτικό για τους Μαροκινούς λόγω της δυσκολίας να ταξιδέψουν νόμιμα στο εξωτερικό.

Όπως λέει, αμέτρητοι συμπατριώτες του θέλουν να φύγουν για την Ευρώπη ή την Αμερική, «αλλά απλώς δεν τους δίνεται ποτέ η ευκαιρία».

Ψάχνοντας αγαπημένα πρόσωπα μέσα στο χάος

Για κάποιους άλλους, η διέλευση δεν έγινε με σκοπό την εγκατάσταση. Πέρασαν τα σύνορα μέσα στο χάος για να βρουν δικούς τους ανθρώπους που είχαν χαθεί, προσευχόμενοι να μη βρίσκονται ανάμεσα στους νεκρούς.

Η 33χρονη Ικρά Χάι είναι μία από τις χιλιάδες Μαροκινές που εξασφαλίζουν εποχικές άδειες εργασίας για να δουλέψουν στα ισπανικά χωράφια κατά τη συγκομιδή.

Την Παρασκευή βρισκόταν στη Θεούτα, ψάχνοντας τον αδελφό μιας φίλης της.

«Δεν ξέρω αν ζει ή αν πέθανε», λέει συγκινημένη. «Έχω την κάρτα παραμονής του στα χέρια μου, αλλά δεν έχω ιδέα πού βρίσκεται. Απλώς ψάχνω».