Γιατί ο Τραμπ ρίχνει δισεκατομμύρια για να “σώσει” το νόμισμα της Ιαπωνίας;

Οι ΗΠΑ ξεκίνησαν μια προσπάθεια ενίσχυσης της αξίας του γεν, προχωρώντας σε μια σπάνια συντονισμένη παρέμβαση με την ιαπωνική κυβέρνηση, προκειμένου να ανακόψουν την πτώση του ιαπωνικού νομίσματος που αγγίζει χαμηλά 40 ετών.

Η Ιαπωνία δίνει μάχη για να σταματήσει την ταχεία διολίσθηση του γεν, η οποία ασκεί έντονη πίεση στην ήδη ασθενική οικονομία της.

Η χώρα εξαρτάται άμεσα από τις εισαγωγές τόσο για τις ενεργειακές της ανάγκες όσο και για τα τρόφιμα, με αποτέλεσμα το αδύναμο νόμισμα να εκτοξεύει το κόστος αυτών των εισαγωγών για επιχειρήσεις και καταναλωτές.

Η συνδρομή της κυβέρνησης Τραμπ για την ενίσχυση της αξίας του γεν έρχεται σε μια στιγμή που η πρωθυπουργός της χώρας, Σαναέ Τακαΐτσι, βρίσκεται υπό αυξανόμενη πολιτική πίεση να συγκρατήσει τον πληθωρισμό και να επαναφέρει τη βιώσιμη ανάπτυξη στην οικονομία.

Γιατί υποχωρεί το γεν;

Όπως γράφει χαρακτηριστικά ο Guardian, η Ιαπωνία έχει δαπανήσει δισεκατομμύρια δολάρια από το 2022 προσπαθώντας να περιορίσει την πτώση του γεν, όμως το νόμισμα συνεχίζει να καταγράφει νέα αρνητικά ρεκόρ.

Η υποχώρηση αυτή οφείλεται εν μέρει στο ότι οι επενδυτές πουλάνε συνεχώς το νόμισμα, ενώ οι διεθνείς εξελίξεις το πιέζουν ακόμη περισσότερο.

Η Ιαπωνία εξαρτάται από τις εισαγωγές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή και έχει πληγεί σημαντικά από τη μείωση της ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου από την περιοχή, λόγω του πολέμου των ΗΠΑ με το Ιράν. Αυτό, με τη σειρά του, έχει τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό, την ώρα που η κυβέρνηση προσπάθησε να ελαφρύνει το βάρος για τους καταναλωτές δαπανώντας δισεκατομμύρια σε επιδοτήσεις καυσίμων.

Παράλληλα, η Τράπεζα της Ιαπωνίας (BOJ) διατήρησε τα επιτόκια σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, γεγονός που αποδυναμώνει περαιτέρω το νόμισμα, καθώς το καθιστά λιγότερο ελκυστικό στους διεθνείς επενδυτές.

Ένας ακόμη παράγοντας είναι το δημόσιο χρέος· η κυβέρνηση δαπανά δισεκατομμύρια περισσότερα από όσα εισπράττει από φόρους, προκειμένου να ενισχύσει τη στασιμότητα της οικονομίας και να αντιμετωπίσει τη γήρανση του πληθυσμού. Το συνολικό δημόσιο χρέος της Ιαπωνίας ξεπερνά πλέον το 200% του ΑΕΠ της, αποτελώντας το υψηλότερο ποσοστό ανάμεσα στις χώρες της ομάδας G20.

Γιατί παρενέβη η κυβέρνηση Τραμπ;

Οι πρώτες ενδείξεις ότι οι ΗΠΑ θα παρενέβαιναν φάνηκαν κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου της κυβέρνησης Τραμπ την Παρασκευή. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, εθεάθη με μια σημείωση που έγραφε: «Προς ενέργεια: Αγορά ιαπωνικού γεν (JPY) 5-10 δισ.».

«Η Ιαπωνία ήταν πολύ καλή μαζί μας, με εξαίρεση φυσικά το Περλ Χάρμπορ», δήλωσε την Κυριακή ο Τραμπ, επιβεβαιώνοντας ότι το Υπουργείο Οικονομικών αγόρασε ιαπωνικά γεν αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων. Πρόκειται για την πρώτη φορά εδώ και 30 χρόνια που οι ΗΠΑ παρεμβαίνουν με αυτόν τον τρόπο για να ενισχύσουν το νόμισμα μιας άλλης χώρας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι η παρέμβαση θα είναι «καλή για την παγκόσμια οικονομία». Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η κυβέρνηση Τραμπ ανησυχεί πως οι προσπάθειες της Ιαπωνίας να αγοράσει γεν -ανεβάζοντας την αξία του- θα μπορούσαν να πλήξουν την αμερικανική οικονομία, κάνοντας τον κρατικό δανεισμό των ΗΠΑ πιο ακριβό.

Για να εξασφαλίσει τα κονδύλια για την αγορά γεν, η Ιαπωνία ρευστοποιούσε αμερικανικά ομόλογα. Πολλές χώρες διακρατούν αμερικανικά ομόλογα ως μέσο διαφύλαξης του εθνικού τους πλούτου, αλλά όταν αυτά πωλούνται σε μεγάλες ποσότητες, μπορεί να οδηγήσουν σε αύξηση των επιτοκίων που πληρώνει το αμερικανικό δημόσιο για το χρέος του.

Ουσιαστικά, αυτό καθιστά ακριβότερο για τις ΗΠΑ να δανειστούν χρήματα για τη χρηματοδότηση των κρατικών δαπανών. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η παρέμβαση της κυβέρνησης Τραμπ ενδέχεται να αποτελεί μια προσπάθεια να περιοριστεί ο όγκος των αμερικανικών ομολόγων που πουλάει η Ιαπωνία.

«Βάλτε τον εαυτό σας στη θέση του Αμερικανού υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ», έγραψε η Ρεμπέκα Πάτερσον, ανώτερη ερευνήτρια στο Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων. «Είναι προς το συμφέρον του να κάνει ό,τι μπορεί για να βοηθήσει την Ιαπωνία να σταθεροποιήσει το γεν όσο το δυνατόν γρηγορότερα».

Ποιος είναι ο ρόλος της πολιτικής της Τακαΐτσι;

Η πρωθυπουργός Σαναέ Τακαΐτσι δήλωσε πρόσφατα ότι αφιερώνει όλη την ημέρα και το μεγαλύτερο μέρος της νύχτας σχεδιάζοντας την οικονομική ανάκαμψη της Ιαπωνίας. Την ίδια στιγμή, όμως, δίνει μάχη για να ανακτήσει το χαμένο έδαφος στις δημοσκοπήσεις, καθώς το αυξημένο κόστος εισαγωγών, η ενεργειακή κρίση στη Μέση Ανατολή και το αδύναμο γεν πλήττουν τη δημοφιλία της στους ψηφοφόρους.

Σε μια προσπάθεια να ανακόψει αυτή τη φθορά, ανακοίνωσε τον Απρίλιο ότι η Ιαπωνία θα μειώσει προσωρινά τον ΦΠΑ στα τρόφιμα για να ελαφρύνει την πίεση από το κόστος διαβίωσης. Αυτές οι μειώσεις έρχονται παράλληλα με τη δέσμευσή της να επενδύσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια σε διάφορους τομείς της οικονομίας, στο πλαίσιο μιας ατζέντας ενίσχυσης της ανάπτυξης που αποτελεί την κεντρική πολιτική της νέας της κυβέρνησης.

Ωστόσο, οι ανησυχίες για το πώς θα χρηματοδοτηθούν όλες αυτές οι δαπάνες -εν μέσω ήδη υψηλού δημόσιου χρέους- εκφράζουν φόβους ότι οι πολιτικές της θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρούς κλυδωνισμούς στην οικονομία, αντίστοιχους με την κρίση που προκάλεσε η Λιζ Τρας στη Βρετανία.

Ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτή η αβεβαιότητα έχει τροφοδοτήσει τη μεταβλητότητα στις αγορές, γεγονός που με τη σειρά του πιέζει το γεν ακόμα χαμηλότερα.

Πόσο ασυνήθιστη είναι αυτή η κίνηση των ΗΠΑ;

Τον Οκτώβριο του περασμένου έτους, οι ΗΠΑ αγόρασαν αργεντινά πέσος αξίας δισεκατομμυρίων για να στηρίξουν τα οικονομικά της χώρας, λίγες εβδομάδες πριν από τις κρίσιμες εκλογές για τον δεξιό πρόεδρο Χαβιέρ Μιλέι, ο οποίος αποτελεί ιδεολογικό σύμμαχο του Τραμπ.

Τότε, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, κατέστησε σαφές ότι η παρέμβαση έγινε για να διασφαλιστεί η επιτυχία της «ατζέντας μεταρρυθμίσεων» της Αργεντινής – ενός προγράμματος λιτότητας που χαρακτηρίστηκε από ορισμένους ως «θεραπεία σοκ», το οποίο περιλάμβανε πάγωμα μισθών και περικοπές στις δημόσιες δαπάνες.

Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι ο Τραμπ βλέπει στο πρόσωπο της Τακαΐτσι έναν ιδεολογικό σύμμαχο ανάλογο με τον Μιλέι, κάτι που ενδέχεται να αποτέλεσε έναν επιπλέον παράγοντα στην απόφαση για τη στήριξη του γεν.

Υπό την ηγεσία της Τακαΐτσι, η Ιαπωνία ενέκρινε τη μεγαλύτερη στρατιωτική της ενίσχυση από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με σχέδια για διπλασιασμό των αμυντικών δαπανών στο 2% του ΑΕΠ μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.

Τα σχέδια αυτά έχουν δεχθεί κριτική ότι η Ιαπωνία εγκαταλείπει τον μακροχρόνιο ειρηνευτικό χαρακτήρα που επιβλήθηκε από το μεταπολεμικό της σύνταγμα, ωστόσο έχουν γίνει ευρέως δεκτά με ικανοποίηση από την κυβέρνηση Τραμπ, η οποία πιέζει τους συμμάχους της να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την εθνική τους άμυνα.