Η Ευρώπη ξεμένει από Patriot – Γιατί αυξάνεται η πίεση στην Ελλάδα

Η Ευρώπη προσπαθεί απεγνωσμένα να εξασφαλίσει περισσότερους πυραύλους αναχαίτισης Patriot για να παραχωρήσει την Ουκρανία, η οποία βρίσκεται σε όλο και πιο απελπιστική κατάσταση και καταβάλλει προσπάθειες να ενισχύσει την άμυνά της πριν από την αναμενόμενη χειμερινή επίθεση της Ρωσίας.

Το Κίεβο ζητά εκατοντάδες πυραύλους αναχαίτισης, αλλά η νέα παραγωγή θα είναι διαθέσιμη πολύ αργά. Ταυτόχρονα, ο πόλεμος με το Ιράν έχει εξαντλήσει τα αποθέματα των ΗΠΑ, ενώ αρκετοί από τους κύριους Ευρωπαίους υποστηρικτές της Ουκρανίας δηλώνουν ότι τους έχουν απομείνει ελάχιστοι πύραυλοι που μπορούν να δωρίσουν με ασφάλεια.

«Τους τελευταίους μήνες, η Ρωσία εκτοξεύει εναντίον μας περισσότερους πυραύλους την εβδομάδα από όσους λαμβάνουμε από τους εταίρους μας σε διάστημα μηνών» δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο πρώην υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας Μιχαήλ Φεντόροφ. Τον Ιούλιο, η ουκρανική αεροάμυνα αναχαίτισε μόνο 29 από τους 195 ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους, ενώ άλλοι 40 δεν κατάφεραν να φτάσουν στους στόχους τους, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας της Ουκρανίας.

Η Γερμανία, ένας από τους βασικούς εταίρους που παρέχουν στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία, έχει ήδη παραδώσει συστήματα Patriot και πυραύλους στην Ουκρανία. Ωστόσο, το Βερολίνο πρέπει πλέον να εξισορροπήσει τις ολοένα και πιο επείγουσες ανάγκες του Κιέβου με τα ελάχιστα αποθέματα που απαιτούνται για την προστασία της Γερμανίας και την εκπλήρωση των δεσμεύσεών της στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Και άλλες ευρωπαϊκές χώρες εξετάζουν επίσης αν θα κρατήσουν τα συστήματα αναχαίτισης που διαθέτουν ή αν θα τα παραχωρήσουν στην Ουκρανία.

«Πραγματικά φτάνουμε στα όριά μας», δήλωσε ο Ταξίαρχος Γιούργκεν Σρέντλ, ανώτερος αξιωματούχος του γερμανικού Υπουργείου Άμυνας, σε μια συζήτηση στρογγυλής τραπέζης στο Βερολίνο, λίγο μετά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο μήνα στην Άγκυρα. «Πρέπει επίσης να διασφαλίσουμε τη δική μας προστασία».

Το Βερολίνο και άλλες πρωτεύουσες της Βόρειας Ευρώπης έχουν παροτρύνει τους ομολόγους τους σε άλλες περιοχές της ηπείρου να εξετάσουν τι επιπλέον στρατιωτικό εξοπλισμό και οικονομική υποστήριξη θα μπορούσαν να διαθέσουν.

«Πιστεύω ότι αυτό δεν είναι βιώσιμο για την Ευρώπη μακροπρόθεσμα» δήλωσε ο Νορβηγός υπουργός Άμυνας Tore O. Sandvik στο POLITICO. «Όλες οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερη πρωτοβουλία».

Αυτό ασκεί πίεση σε χώρες που διαθέτουν αποθέματα Patriot, όπως η Πολωνία, η Ισπανία και η Ελλάδα. Η έλλειψη αφορά κυρίως τους πυραύλους Patriot PAC-3 και PAC-2, οι οποίοι συγκαταλέγονται στα λίγα αποτελεσματικά αμυντικά μέσα της Ουκρανίας απέναντι στα ταχέως κινούμενα ρωσικά βαλλιστικά όπλα.

Όπως γράφει το POLITICO, η Ουκρανία μπορεί να χρησιμοποιήσει άλλα, συχνά φθηνότερα, συστήματα αεροπορικής άμυνας κατά των drones και των πυραύλων κρουζ. Η χώρα αγωνίζεται να αναπτύξει τον εγχώριο αναχαιτιστικό πύραυλο «Freyja», αλλά το αντιβαλλιστικό σύστημα εξακολουθεί να απαιτεί επενδύσεις, τεχνικές εργασίες και δοκιμές προτού μπορέσει να καλύψει αυτόν τον ρόλο.

Μέχρι να είναι έτοιμο το σύστημα Freyja, η Ουκρανία χρειάζεται μια άμεση απάντηση στους βαλλιστικούς πυραύλους της Ρωσίας. «Μία από τις προτεραιότητες είναι το Patriot — PAC-3 ή PAC-2», δήλωσε στο POLITICO ο Μιχάιλο Ποντολιάκ, σύμβουλος του επικεφαλής του προεδρικού γραφείου της Ουκρανίας. «Η πρώτη [λύση] είναι η αγορά ή η παραλαβή, από τα αποθέματα, αναχαιτιστικών PAC-3 και PAC-2».

Αδιέξοδο στην Ουάσινγκτον

Η εξάρτηση από το σύστημα Patriot καθιστά τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απαραίτητο για το Κίεβο: οι περισσότεροι αναχαιτιστικοί πύραυλοι PAC-3 παράγονται στην Αμερική, πράγμα που σημαίνει ότι η πώλησή τους και τυχόν συμφωνίες παραγωγής υπόκεινται στις αποφάσεις του Λευκού Οίκου.

Κατά τη συνάντηση του Ουκρανού προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, με τον Τραμπ τον περασμένο μήνα, «το κύριο θέμα ήταν οι αναχαιτιστικοί πύραυλοι Patriot», σύμφωνα με έναν ανώτερο αξιωματούχο που είναι ενήμερος για τις συνομιλίες.

Ο Τραμπ δημιούργησε προσδοκίες στη σύνοδο κορυφής της Άγκυρας, όταν δήλωσε ότι θα επιτραπεί στην Ουκρανία να παράγει, κατόπιν άδειας, πυραύλους αναχαίτισης Patriot αμερικανικού σχεδιασμού — ένα βήμα που θα μπορούσε τελικά να μειώσει την εξάρτηση του Κιέβου από τις αμερικανικές παραδόσεις.

Ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, κατέστησε σαφές ότι η παραγωγή δεν θα λύσει την έλλειψη που εντοπίζεται αυτή τη στιγμή. «Δεν θα συναφθεί μακροπρόθεσμη συμφωνία παραγωγής πριν από τον φετινό χειμώνα» δήλωσε στο Fox Business, ενώ η κατασκευή των πρώτων πυραύλων θα διαρκέσει ακόμη περισσότερο.

Ωστόσο, ο Τραμπ έχει πλέον κάνει πίσω, δηλώνοντας την περασμένη εβδομάδα: «Δεν έχουμε συμφωνήσει σε αυτό. Το συζητάμε. Αλλά είναι δύσκολο να παραχωρήσουμε αυτού του είδους την τεχνολογία».

Μετά από δημοσίευμα του Reuters ότι οι ΗΠΑ είχαν σχεδόν εξαντλήσει τα αποθέματά τους σε πυραύλους λόγω του πολέμου κατά του Ιράν, ο Τραμπ επικεντρώνεται πλέον στην αύξηση των αμερικανικών αποθεμάτων. Όταν ρωτήθηκε την Πέμπτη για τις εκκλήσεις του Ζελένσκι για περισσότερους πυραύλους Patriot, απάντησε: «Κι εμείς θέλουμε πυραύλους».

Η Ουκρανία έχει επίσης υπογράψει συμφωνία για την προμήθεια αναχαιτιστικών PAC-2 που κατασκευάζονται στη Γερμανία, αλλά είναι απίθανο να φτάσουν πριν από το επόμενο έτος.

Αντιμέτωπο με έλλειψη αναχαιτιστικών, το Κίεβο εξετάζει πλέον μια πιο επιθετική λύση για να αντιμετωπίσει τα ρωσικά συστήματα. «Οι Ρώσοι πρέπει να καταλάβουν ότι λίγα λεπτά μετά την εκτόξευση, ολόκληρη η ομάδα που εκτοξεύει τον πύραυλο πρέπει να πεθάνει από τον βαλλιστικό πύραυλό μας» δήλωσε ο Φεντόροφ.

Η άνιση προσπάθεια της Ευρώπης

Αυτό επιβαρύνει άμεσα την Ευρώπη, όπου οι σύμμαχοι αναζητούν για άλλη μια φορά στα δικά τους οπλοστάσια — αλλά και στα οπλοστάσια των άλλων — αντιαεροπορικά συστήματα που θα μπορούσαν να φτάσουν στην Ουκρανία πριν από το χειμώνα.

Η Γερμανία παρέδωσε τρία συστήματα Patriot από τα δικά της στρατιωτικά αποθέματα και στη συνέχεια εξασφάλισε δύο ακόμη μέσω μιας συμφωνίας βάσει της οποίας οι ΗΠΑ θα αναπληρώσουν τα αποθέματα της Bundeswehr (σ.σ. ένοπλες δυνάμεις της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας). Η Ολλανδία συναρμολόγησε τα εξαρτήματα για ένα ακόμη πλήρες σύστημα, συμπεριλαμβανομένων πέντε εκτοξευτών, ενός ραντάρ και πυραύλων.

Ωστόσο, με τα αποθέματα να έχουν πλέον εξαντληθεί, οι κυβερνήσεις βρίσκονται σε οριακή κατάσταση.

Η Βαρσοβία επιβεβαίωσε τον Ιούλιο ότι είχε παραδώσει αρκετούς πυραύλους PAC-3 κατόπιν αιτημάτων του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε και ανώτερων Αμερικανών διοικητών. Το πολωνικό μέσο ενημέρωσης Defence24 ανέφερε ότι μεταφέρθηκαν μόλις πέντε πύραυλοι.

Ακόμη και αυτό προκάλεσε πολιτική αντίδραση. Βουλευτές της αντιπολίτευσης κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι αποδυναμώνει την άμυνα της χώρας, σε μια περίοδο που ρωσικοί πύραυλοι και drones έχουν επανειλημμένα εισέλθει παράνομα στο έδαφός της.

Οι χώρες που βρίσκονται πιο κοντά στη Ρωσία φαίνεται πλέον λιγότερο πιθανό να παραχωρήσουν τα υπάρχοντα συστήματα Patriot, καθώς οι ένοπλες δυνάμεις τους θεωρούσαν ήδη τα συστήματα αεροπορικής άμυνάς τους ανεπαρκή για τις εθνικές ανάγκες, σύμφωνα με έναν Ευρωπαίο διπλωμάτη που ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του για να συζητήσει ευαίσθητες διπλωματικές επαφές.

Αυτό στρέφει την προσοχή προς τις χώρες της Νότιας Ευρώπης, οι οποίες έχουν συνεισφέρει λιγότερο στην Ουκρανία σε σύγκριση με τη Γερμανία και πολλούς δωρητές της Βόρειας Ευρώπης.

Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, επιβεβαίωσε το 2024 ότι η Μαδρίτη έστελνε πυραύλους στην Ουκρανία, αλλά η κυβέρνηση δεν έχει αποκαλύψει τον τύπο ή τον αριθμό τους.

Το υπουργείο Άμυνας της Ισπανίας δεν απάντησε σε ερώτηση του POLITICO σχετικά με το αν είχε πρόσφατα δεχτεί αίτημα για περισσότερους αναχαιτιστικούς πυραύλους ή αν εξετάζει το ενδεχόμενο μιας νέας μεταφοράς. Αντ’ αυτού, επισήμανε την ευρύτερη στρατιωτική υποστήριξη της Ισπανίας προς την Ουκρανία και τις δεσμεύσεις της στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

Η Ελλάδα — η οποία παραδοσιακά θεωρεί την Τουρκία, επίσης μέλος του ΝΑΤΟ, ως τη μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλειά της — δεν έχει ανακοινώσει καμία μεταφορά πυραύλων Patriot στην Ουκρανία. Ελληνικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν τον Ιούλιο ότι η Ουκρανία είχε ζητήσει έως και 200 πυραύλους PAC-2 από την Αθήνα.

Το ελληνικό Υπουργείο Άμυνας δεν απάντησε στο αίτημα του POLITICO για σχόλιο.

Ανοίγοντας τα οπλοστάσια της Ευρώπης

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι αναγκάζονται να εξασφαλίσουν παραδόσεις πυραύλων Patriot από τα δικά τους περιορισμένα αποθέματα.

Σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο, ο Ουκρανός Φεντόροφ ανέφερε ότι αυτός και ο Ρούτε εξέτασαν έναν κατάλογο αναχαιτιστικών πυραύλων που διαθέτουν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι, ζητώντας από τις κυβερνήσεις ό,τι μπορούσαν να διαθέσουν.

«Αγαπητέ υπουργέ Άμυνας της Πολωνίας, μπορείς να μας δώσεις πέντε;» τόνισε ο Φεντόροφ σε συνέντευξη αυτή την εβδομάδα.

Το Βερολίνο προσφέρθηκε να βοηθήσει. «Αν συγκεντρώσετε 20 από όλες τις χώρες, θα σας δώσουμε πέντε επιπλέον» υποστήριξε ο Φεντόροφ ότι τού είπε ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους.

Το Κίεβο συνεχίζει αυτού του είδους τις συνομιλίες με τους συμμάχους του.

«Φυσικά, οι Ουκρανοί διπλωμάτες συνεργάζονται με την Ισπανία, την Ελλάδα και όλους όσους διαθέτουν [PAC] στον κόσμο» δήλωσε ο ανώτερος αξιωματούχος που είναι ενήμερος για τις συνομιλίες. «Όλα εξαρτώνται από τις ΗΠΑ, και η έλλειψη πολιτικής βούλησης να βοηθήσουν επηρεάζει όλους τους άλλους».

«Η αμερικανική κυβέρνηση θα μπορούσε να είχε βοηθήσει, αλλά δεν το κάνει. Και ως αποτέλεσμα, η κατάσταση είναι δύσκολη για όλους τους άλλους» πρόσθεσε.

Για το Κίεβο, οι διαμάχες σχετικά με τα αποθέματα των συμμάχων εξελίσσονται ενώ ο χρόνος τρέχει. Με τη ζήτηση για PAC-3 να αυξάνεται ραγδαία στη Μέση Ανατολή, το Πεντάγωνο να αναπληρώνει τα δικά του αποθέματα και πολλές ευρωπαϊκές χώρες να ανησυχούν για τη δική τους ικανότητα να αποκρούσουν μια μελλοντική ρωσική επίθεση, ο υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σίμπιχα δήλωσε ότι η Ουκρανία αγωνίζεται να αγοράσει, να ανταλλάξει ή να εξασφαλίσει οποιαδήποτε διαθέσιμα βλήματα. «Πολεμάμε κυριολεκτικά για κάθε πύραυλο».