Το Πανεπιστήμιο δεν είναι η μόνη επιλογή – Τεχνικά επαγγέλματα με σίγουρη αποκατάσταση στην Ελλάδα

Είναι οι πανεπιστημιακές σπουδές η μοναδική επιλογή που έχουν οι νέοι στην Ελλάδα για μία καλή επαγγελματική καριέρα; Η απάντηση είναι ξεκάθαρα όχι.

Αντιθέτως, η πρόοδος της τεχνολογίας και η κατεύθυνση που έχει πάρει η οικονομία αναδεικνύουν την ανάγκη προσανατολισμού σε τεχνικά επαγγέλματα, παλαιότερα αλλά και σύγχρονα, που μπορούν να χαρίσουν μία λαμπρή επαγγελματική διαδρομή, επαγγελματική αποκατάσταση και καλές αποδοχές.

Πρέπει πρώτα να ξεκαθαριστεί το εξής: Υπάρχει μια ολόκληρη αγορά εργασίας που χρειάζεται τεχνικά χέρια, ενώ χιλιάδες νέοι εξακολουθούν να θεωρούν την πανεπιστημιακή εκπαίδευση τη μοναδική ασφαλή διαδρομή.

Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα: Η πιο πρόσφατη έκθεση του EURES για τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού κατατάσσει μεταξύ των επαγγελμάτων με τις μεγαλύτερες ελλείψεις στην Ευρώπη τους συγκολλητές και τους ηλεκτρολόγους, μαζί με επαγγελματίες υγείας και μάγειρες.

Ερώτηση: Μήπως πρόκειται για ένα καθαρά συγκυριακό φαινόμενο; Μήπως πρόκειται για μία προσωρινή τάση που ίσως αντιστραφεί τα αμέσως επόμενα χρόνια;

Απάντηση: Οχι! Διότι η παραπάνω ένδειξη συνδέετει με τη γήρανση του εργατικού δυναμικού της Ευρώπης αλλά και φαινόμενα όπως η ενεργειακή μετάβαση, η ψηφιοποίηση αλλά και το πολύ απλό γεγονός ότι αρκετά τεχνικά επαγγελματα θεωρούνται λιγότερα ελκυστικά από τους νέους.

Ιδού και ένα χαρακτηριστικό εύρημα της σχετικής έρευνας της EURES: Η πράσινη μετάβαση δημιουργεί ανάγκες για ηλεκτρολόγους, υδραυλικούς και τεχνίτες στεγών, επειδή η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων απαιτεί ακριβώς αυτά τα επαγγέλματα.

Τι γίνεται στην Ελλάδα

Σε ότι αφορά τη χώρα μας, η τελευταία διαθέσιμη χαρτογράφηση του EURES δείχνει ότι το 2024 οι ομάδες επαγγελμάτων με συχνότερες ελλείψεις περιλάμβαναν χειριστές σταθερών βιομηχανικών εγκαταστάσεων, μηχανημάτων και εξοπλισμού, ενώ οι επαγγελματικές ομάδες με συχνότερα πλεονάσματα περιλάμβαναν νομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά επαγγέλματα, επιστημονικά επαγγέλματα/μηχανικούς και εκπαιδευτικούς.

Προκύπτει, έτσι, αβίαστα το συμπέρασμα ότι υπάρχει πολύς “κενός” χώρος για τεχνικά επαγγέλματα γεγονός που σίγουρα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στον επαγγελματικό προσανατολισμό των νέων της χώρας.

Τα “παραδοσιακά” τεχνικά επαγγλματα δείχνουν να βρίσκονται σε φάση παρατεταμένης άνθησης στην Ελλάδα, το συνειδητοποιεί κανείς όταν χρειάζεται να καλέσει τέτοιου είδους ειδικούς.

Ο ηλεκτρολόγος είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: Η ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, οι φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, οι φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων, οι αυτοματισμοί και οι νέες ηλεκτρικές εγκαταστάσεις δημιουργούν ζήτηση για το επάγγελμα που έτσι και αλλιώς έχει πολλές εφαρμογές.

Ανάλογη είναι η εικόνα για τους υδραυλικούς. Οι αντλίες θερμότητας, οι ανακαινίσεις, η ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, τα λοιπά ενεργειακά συστήματα τους καθιστούν απαραίτητους. Οι υδραυλικοί και εγκαταστάτες σωληνώσεων συγκαταλέγονται στα επαγγέλματα με σημαντική ευρωπαϊκή ζήτηση.

Ακόμα και η οικοδομή επιστρέφει. Οι τεχνίτες οικοδομών, ένα επάγγελμα με μεγάλη παράδοση στη χώρα μας, έχουν επίσης ζήτηση. Η οικοδομή βέβαια δεν είναι ένα εύκολο, “ξεκούραστο” επάγγελμα, αυτό θα πρέπει να το έχει πάντα κατά νου ο όποιος ενδιαφερόμενος. Ομως η ζήτηση παραμένει σε υψηλά επίπεδα όχι μόνο γιατί η οικοδομή επέστρεψε αλλά και γιατί οι τεχνίτες γερνούν.

Να δούμε, τέλος, και ένα άλλο παραδοσιακό επάγγελμα, αυτό των μηχανικών αυτοκινήτων. Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι ο μηχανικός αυτοκινήτων του 2030 δεν θα είναι ο μηχανικός αυτοκινήτων του 1990. Η πρόοδος της τεχνολογίας στην αυτοίκίνηση είναι, όπως γίνεται άμεσα αντιληπτό γύρω μας, τεράστια. Εχουν αλλάξει τα διαγνωστικά συστήματα, η ηλεκτροκίνηση έχει φέρει άλλα δεδομένα, η τεχνολογία κατασκευής των αυτοκίνητων είναι πλέον τελείως διαφορετική. Το επάγγελμα αυτό άρα προσφέρει προκλήσεις που για κάποιους νέους/νέες μοιάζουν σίγουρα ενδιαφέροντες.

Είσαι χειρωνάκτης όταν κάνεις τεχνικό επάγγελμα;

Σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, η τεχνική εργασία δεν χαρακτηρίζεται αναγκαστικά “χειρωνακτική” με την παλιά έννοια. Η μετάβαση στον ψηφιακό κόσμο που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη διαφοροποιεί κατά ένα μεγάλο ποσοστό τα δεδομένα. Ο σύγχρονος ηλεκτρολόγος δουλεύει με φωτοβολταϊκά, φορτιστές και αυτοματισμούς. Ο νέος μηχανικός αυτοκινήτων δουλεύει με αυτοματοποιημένα διαγνωστικά και ηλεκτροκίνηση. Ο τεχνικός κτιρίων με ενεργειακά συστήματα τελευταίας τεχνολογίας.

Οι τεχνικοί δεν είναι πια οι “μουτζούρηδες” που γυρίζουν σπίτι τους με τόνους γράσου πάνω τους, ή τουλάχιστον, δε είναι μόνο αυτό. Αυτό βοηθά έτσι ώστε να ενισχύεται και το κοινωνικό στάτους των συγκεκριμένων επαγγελμάτων.

Kαλή επαγγελματική προοπτική

Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να έχουν πάντα κατά νου μερικά χρήσιμα δεδομένα. Ο χρόνος που μεσολαβεί από τη σχετική εκπαίδευση μέχρι την είσοδο στην αγορά εργασίας είναι συνήθως μικρότερος από ότι στα επαγγέλματα που απαιτούν πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Απαιτείται, την ίδια ώρα, μεγάλη πρακτική εμπειρία κάτι που σημαίνει ότι ο υποψήφιος επαγγελματίας προσεγγίζει από την αρχή τις ανάγκες του επαγγέλματός του και “τρίβεται” πάνω σ’ αυτό.

Οπως καταδείχθηκε και πιο πάνω, η έλλειψη προσωπικού σε συγκεκριμένες ειδικότητες θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Και επίσης ότι τα εν λόγω επαγγέλματα προσφέρουν πολλές φορές και την ευκαιρία της αυτοαπασχόλησης. Αυτό το στοιχείο δίνει έξτρα δυνατότητες εξέλιξεις. Ενας καλός τεχνίτης μπορεί να φτάσει, υπό προϋποθέσεις βέβαια, στη δημιουργία δική τους επιχείρησης με ότι αυτό συνεπάγεται για το οικονομικό του στάτους.

Η επαγγελματική αποκατάσταση δεν περνά υποχρεωτικά από την πύλη ενός πανεπιστημίου. Σε μια αγορά εργασίας που αλλάζει, ηλεκτρολόγοι, ψυκτικοί, υδραυλικοί, τεχνικοί και εξειδικευμένοι εργαζόμενοι αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη αξία, καθώς η ζήτηση αυξάνεται και οι διαθέσιμοι επαγγελματίες μειώνονται. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να αντιπαραθέσουμε το πανεπιστήμιο με την τεχνική εκπαίδευση, αλλά να πάψουμε να αντιμετωπίζουμε τη δεύτερη ως επιλογή ανάγκης.

Για έναν νέο άνθρωπο, η σωστή επιλογή σπουδών θα πρέπει να συνδέεται με τις δεξιότητές του, τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς και τις προοπτικές εξέλιξης — όχι με στερεότυπα για το ποιο επάγγελμα θεωρείται “καλό”.