Πώς το WhatsApp έγινε εργαλείο για τη διακίνηση εκατ. ευρώ χωρίς ίχνη
Διαβάζεται σε 7'
Έρευνα αποκαλύπτει πώς μια ομάδα 532 μελών χρησιμοποιούσε το WhatsApp και το σύστημα hawala για μεταφορές μετρητών σε όλο τον κόσμο.
- 30 Αυγούστου 2026 13:00
Μια ομάδα στο WhatsApp χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ σε μετρητά σε ολόκληρο τον κόσμο, χρηματοδοτώντας δραστηριότητες οργανωμένου εγκλήματος και εξτρεμιστικών οργανώσεων χωρίς να αφήνει ηλεκτρονικό ίχνος, σύμφωνα με έρευνα του δικτύου ερευνητικής δημοσιογραφίας της Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Ένωσης (EBU), στην οποία συμμετείχε το BBC.
Η ομάδα, με 532 μέλη, ονομαζόταν «Traders of Greater Europe» και χρησιμοποιούνταν για την οργάνωση μεταφορών μετρητών μεταξύ διαφορετικών χωρών για λογαριασμό πελατών. Ανάμεσα στους προορισμούς ήταν βρετανικές πόλεις όπως το Μπέρμιγχαμ και το Λονδίνο.
Σε μία από τις περιπτώσεις που εντοπίστηκαν, χρήματα που ξεκίνησαν από τις Βρυξέλλες κατέληξαν σε μέλη της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος (IS) στη Συρία.
Η έρευνα του EBU αποκάλυψε επίσης ευρύτερα στοιχεία για τη χρήση αντίστοιχων συστημάτων μεταφοράς χρημάτων σε δραστηριότητες όπως η διακίνηση ανθρώπων και το εμπόριο ναρκωτικών.
Πάνω από 82.000 μηνύματα
Η ομάδα στο WhatsApp περιείχε περισσότερα από 82.000 μηνύματα, τα οποία είχαν σταλεί από τα τέλη Φεβρουαρίου έως τον Δεκέμβριο του 2022.
Τα στοιχεία αποκαλύφθηκαν αρχικά από τον Βέλγο ανακριτή Βενσάν Γκερά, ο οποίος ερευνούσε υπόθεση ξεπλύματος χρήματος και χρηματοδότησης τρομοκρατίας.
Ο Γκερά χαρακτήρισε τον αριθμό των συναλλαγών «απίστευτα μεγάλο», σημειώνοντας ότι το δίκτυο είχε εμβέλεια «σε ολόκληρο τον πλανήτη».
Η υπόθεση ξεκίνησε ως έρευνα για χρηματοδότηση τρομοκρατίας, όμως, όπως ανέφερε, γρήγορα αποδείχθηκε ότι αυτή ήταν «μόνο μια σταγόνα στον ωκεανό» των συναλλαγών που πραγματοποιούνταν μέσω του δικτύου.
Το σύστημα hawala
Τα μέλη της ομάδας επικοινωνούσαν στα αραβικά και χρησιμοποιούσαν το hawala, ένα παλαιό σύστημα μεταφοράς χρημάτων που βασίζεται σε ένα δίκτυο έμπιστων μεσιτών.
Το hawala επιτρέπει τη μεταφορά χρημάτων από τη μία χώρα στην άλλη χωρίς ηλεκτρονική καταγραφή και χωρίς τη φυσική μεταφορά χαρτονομισμάτων.
Η διαδικασία βασίζεται στη συνεργασία δύο μεσιτών, γνωστών ως hawaladars, σε διαφορετικές τοποθεσίες. Ο ένας παραλαμβάνει ένα χρηματικό ποσό σε μετρητά και ο άλλος αναλαμβάνει να παραδώσει αντίστοιχο ποσό στον παραλήπτη, αφαιρώντας την προμήθειά του. Οι δύο μεσίτες τακτοποιούν μεταξύ τους τις οφειλές από τις συναλλαγές σε μεταγενέστερο χρόνο.
Το σύστημα χρησιμοποιείται νόμιμα σε αρκετές περιπτώσεις, όπως από μετανάστες εργαζόμενους που στέλνουν χρήματα στις οικογένειές τους σε χώρες όπου η πρόσβαση σε τραπεζικές υπηρεσίες είναι περιορισμένη.
Ωστόσο, μπορεί να αξιοποιηθεί και από εγκληματικά δίκτυα, καθώς παρακάμπτει το διεθνές τραπεζικό σύστημα SWIFT. Μέσω των τραπεζών, μεγάλες ή ασυνήθιστες συναλλαγές συνήθως ενεργοποιούν μηχανισμούς ελέγχου και οι ύποπτες κινήσεις πρέπει να αναφέρονται στις αρμόδιες αρχές.
Συναλλαγές άνω των 5.000 ευρώ
Η ομάδα «Traders of Greater Europe» προοριζόταν για συναλλαγές άνω των 5.000 ευρώ, ενώ αρκετές από τις μεταφορές αφορούσαν πολύ μεγαλύτερα ποσά.
Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι όλα τα μέλη της ομάδας συμμετείχαν στη διαχείριση παράνομων χρημάτων.
Το hawala είναι παράνομο σε πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων και στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ωστόσο, είναι νόμιμο υπό την προϋπόθεση ότι οι μεσίτες είναι εγγεγραμμένοι στις φορολογικές και τελωνειακές αρχές (HMRC).
Η υπόθεση που αποκάλυψε το δίκτυο
Τα μηνύματα του WhatsApp περιήλθαν στην κατοχή του EBU μετά από δικαστική υπόθεση στο Βέλγιο το 2024, κατά την οποία έξι διακινητές χρήματος καταδικάστηκαν.
Μεταξύ αυτών ήταν ο Αμπού Άνταμ, επικεφαλής του δικτύου στις Βρυξέλλες, και ο υπαρχηγός του, Αμπού Άχμεντ.
Η βελγική αστυνομία είχε εντοπίσει στοιχεία που έδειχναν ότι οι δύο άνδρες έστελναν χρήματα στο Ισλαμικό Κράτος, τα οποία προορίζονταν για τις συζύγους μαχητών της οργάνωσης που βρίσκονταν σε στρατόπεδα κράτησης στη Συρία.
Όταν οι αρχές συνέλαβαν τον Αμπού Άνταμ, βρήκαν στο κινητό του την ομάδα «Traders of Greater Europe».
«Ήταν σαν να χτύπησα το τζακ ποτ»
Ο ανακριτής Βενσάν Γκερά χαρακτήρισε την ανακάλυψη της ομάδας ως κάτι που έμοιαζε με «χτύπημα του τζακ ποτ», καθώς, όπως είπε, αποκαλύφθηκε ο τρόπος λειτουργίας ενός τεράστιου παράνομου δικτύου.
Στο κινητό του Αμπού Άνταμ βρέθηκαν επίσης 6.000 φωτογραφίες χαρτονομισμάτων των 5 ευρώ, στις οποίες φαίνονταν οι αριθμοί σειράς, καθώς και 6.000 φωτογραφίες δελτίων ταυτότητας.
Τα στοιχεία αυτά χρησιμοποιούνται συχνά ως μοναδικοί κωδικοί ταυτοποίησης στις συναλλαγές hawala. Σύμφωνα με τον Γκερά, ο αριθμός των χαρτονομισμάτων και των ταυτοτήτων δείχνει ότι ο Αμπού Άνταμ είχε επεξεργαστεί τουλάχιστον 12.000 συναλλαγές.
«Δεν πρόκειται απλώς για ερασιτεχνική δουλειά. Είναι επαγγελματίες και σε επίπεδο που δεν μπορούσαμε ποτέ να φανταστούμε», δήλωσε. «Είναι τραπεζίτες χωρίς κρατική εποπτεία».
Από την τρομοκρατία μέχρι τη διακίνηση μεταναστών
Η έρευνα του EBU εντόπισε και άλλα εγκληματικά δίκτυα στην Ευρώπη που χρησιμοποιούσαν το hawala.
Πρώην διακινητής χρημάτων, ο οποίος είχε εργαστεί σε ευρωπαϊκά δίκτυα hawala και μίλησε στο EBU υπό το ψευδώνυμο «Frank», ανέφερε ότι είχε συμμετάσχει σε συναλλαγές συνολικού ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.
Όπως περιέγραψε, γνώρισε το σύστημα σε ένα γραφείο σε μικρή πόλη έξω από το Ρότερνταμ. Μέσα σε περίπου μιάμιση ώρα, πέντε ή έξι μεταφορείς είχαν φτάσει με χρήματα, μεταφέροντας, όπως εκτίμησε, τουλάχιστον ένα εκατομμύριο ευρώ.
«Αυτό που διαπίστωσα αργότερα είναι ότι δεν αφορά μόνο το χρήμα. Αφορά τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, τη διακίνηση ναρκωτικών, την πορνεία και κάθε είδους άλλες δραστηριότητες», ανέφερε.
Το hawala και η διακίνηση ανθρώπων
Υποθέσεις στην Αυστρία έδειξαν επίσης τη σύνδεση του hawala με τη διακίνηση ανθρώπων και τη βία.
Σε μία από αυτές, η αυστριακή αστυνομία πραγματοποίησε έφοδο σε αυτό που χαρακτήρισε «το μεγαλύτερο γραφείο hawala στη Βιέννη». Το γραφείο λειτουργούσε μέσα από ένα εστιατόριο κεμπάπ σε κεντρικό δρόμο και, σύμφωνα με τις αρχές, χρησιμοποιούνταν για πληρωμές που σχετίζονταν με κυκλώματα διακίνησης μεταναστών.
Δύο Σύροι αδελφοί που διαχειρίζονταν την επιχείρηση κατηγορήθηκαν για εμπορία ανθρώπων, καθώς και για τον βασανισμό και τον βιασμό ενός διακινητή που είχε χάσει 350.000 ευρώ και υποστήριζε ότι είχε πέσει θύμα ληστείας.
Οι δύο άνδρες καταδικάστηκαν πέρυσι και τους επιβλήθηκαν ποινές κάθειρξης 18 και 8 ετών αντίστοιχα.
Σε άλλη υπόθεση, η αυστριακή αστυνομία και η Europol εξάρθρωσαν κύκλωμα διακίνησης ανθρώπων που χρηματοδοτούνταν μέσω hawala και, σύμφωνα με τις αρχές, είχε μεταφέρει περίπου 100.000 ανθρώπους στην Ευρώπη μέσα σε 18 μήνες.
«Το βασικό κανάλι ξεπλύματος χρήματος»
Ο Τζέραλντ Τατζγκέρν, επικεφαλής των ερευνών για εμπορία ανθρώπων στην αυστριακή Υπηρεσία Εγκληματικών Πληροφοριών, δήλωσε στο ORF ότι τα βασανιστήρια αποτελούν πραγματικότητα στα κυκλώματα διακίνησης ανθρώπων και χρησιμοποιούνται για τη μεγιστοποίηση των κερδών.
Όπως περιέγραψε, βίντεο με τα βασανιστήρια αποστέλλονται στις οικογένειες των θυμάτων, μαζί με απαιτήσεις για επιπλέον χρήματα προκειμένου να σταματήσει η κακοποίηση.
Οι πληρωμές αυτές, σύμφωνα με τον ίδιο, ζητούνται και πραγματοποιούνται μέσω του συστήματος hawala.
Ο αστυνομικός διοικητής και αξιωματικός-σύνδεσμος της Europol Κουέντιν Μουγκ, ο οποίος έχει ηγηθεί ερευνών για ξέπλυμα χρήματος, χαρακτήρισε το hawala «το βασικό κανάλι ξεπλύματος χρήματος για το οργανωμένο έγκλημα».
Όπως σημείωσε, οι hawaladars δεν ενδιαφέρονται για την προέλευση των χρημάτων, είτε αυτά προέρχονται από διακίνηση μεταναστών, εμπορία ανθρώπων, μαστροπεία, είτε από νόμιμες οικογενειακές μεταφορές χρημάτων.
«Δεν τους ενδιαφέρει από πού προέρχονται τα χρήματα. Απλώς εφαρμόζουν την προμήθειά τους», ανέφερε.
