Βραζιλία: Λούλα ή Μπολσονάρου – Η αναμέτρηση που μπορεί να αλλάξει τον “χάρτη” της Λατινικής Αμερικής

Οι Βραζιλιάνοι προσέρχονται την Κυριακή στις κάλπες για τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών, όπου αναμετρώνται ο αριστερός νυν πρόεδρος Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και ο γερουσιαστής Φλάβιο Μπολσονάρου, σύμμαχος της ακροδεξιάς και του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Μπολσονάρου, γιος του φυλακισμένου πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου, επικράτησε του Λούλα με διαφορά άνω των 2,2 εκατομμυρίων ψήφων στον πρώτο γύρο των εκλογών, νωρίτερα μέσα στον μήνα. Περισσότεροι από 33 εκατομμύρια από τους σχεδόν 160 εκατομμύρια εγγεγραμμένους ψηφοφόρους δεν προσήλθαν στις κάλπες.

Οι διαφορές μεταξύ των δύο υποψηφίων είναι έντονες. Μπολσονάρου και Λούλα βρίσκονται σε αντίθετα ιδεολογικά στρατόπεδα σε ζητήματα που εκτείνονται από τις σχέσεις ΗΠΑ–Βραζιλίας και την κλιματική αλλαγή έως την κοινωνική πολιτική.

Ενδεχόμενη νίκη του Μπολσονάρου θα σηματοδοτούσε σαφή στροφή προς τα δεξιά για τη μεγαλύτερη σε πληθυσμό χώρα και οικονομία της Λατινικής Αμερικής, σε μια χρονιά κατά την οποία υποψήφιοι που συνδέονται πολιτικά με τον Τραμπ έχουν καταγράψει εκλογικές νίκες στη Χιλή, το Περού και την Κολομβία.

Η επιρροή των υποψηφίων που αποκλείστηκαν

Μετά τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου, που επιβεβαίωσαν την αναμέτρηση μεταξύ Φλάβιο Μπολσονάρου και Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, οι υποψήφιοι που έμειναν εκτός άρχισαν να επιχειρούν να επηρεάσουν την τελική έκβαση.

Ο τρίτος σε ψήφους, συγγραφέας Αουγκούστο Κούρι, ο οποίος αυτοπροσδιορίζεται ως μετριοπαθής και συγκέντρωσε 3,4 εκατομμύρια ψήφους, εξέφρασε τη στήριξή του στον Μπολσονάρου, επιδιώκοντας να συσπειρώσει ψηφοφόρους με αντισυστημικά χαρακτηριστικά.

Οι συντηρητικοί πρώην κυβερνήτες Ρονάλντο Καϊάδο και Ρομέου Ζέμα, που μαζί έλαβαν σχεδόν 3 εκατομμύρια ψήφους, τάχθηκαν επίσης υπέρ του Φλάβιο Μπολσονάρου.

Αντίθετα, ο Ρενάν Σάντος, ο οποίος συγκέντρωσε 2,4 εκατομμύρια ψήφους με μια καμπάνια που απέρριπτε όλους τους υπόλοιπους υποψηφίους, δεν έχει στηρίξει ούτε τον Λούλα ούτε τον Μπολσονάρου.

Ο Λούλα ψήφισε και ευχαρίστησε τους υποστηρικτές του

Ο Λούλα άσκησε το εκλογικό του δικαίωμα στην πόλη Σάο Μπερνάρντο ντο Κάμπο, όπου ξεκίνησε την πολιτική του διαδρομή ως συνδικαλιστής τη δεκαετία του 1960.

«Είμαι ευγνώμων στον βραζιλιάνικο λαό. Αυτό που έκανε ο κόσμος για μένα τις τελευταίες ημέρες είναι κάτι που δεν μπορώ να ανταποδώσω», δήλωσε πριν ψηφίσει και ποζάρει μπροστά στις κάμερες κρατώντας τη σημαία της Βραζιλίας.

Όπως είπε, εξακολουθούσε να είναι συγκινημένος από τη μαζική εκδήλωση υποστήριξης που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο στο Σάο Πάολο.

«Δεν νομίζω ότι η λεωφόρος Παουλίστα είχε ποτέ τόσο πολύ κόσμο σε πολιτική εκδήλωση», ανέφερε.

«Είναι τεράστια η γενναιοδωρία, η φροντίδα, η αγάπη. Θα είμαι για πάντα ευγνώμων», πρόσθεσε ο Λούλα.

Στο εκλογικό κέντρο τον συνόδευσαν η πρώτη κυρία Ροζάνζελα ντα Σίλβα, ο αντιπρόεδρος Ζεράλντο Άλκμιν και άλλοι πολιτικοί σύμμαχοί του.

Υποχρεωτική ψήφος, αλλά εκατομμύρια απέχουν

Η ψήφος είναι υποχρεωτική στη Βραζιλία για όσους γνωρίζουν γραφή και ανάγνωση και είναι ηλικίας από 18 έως 70 ετών.

Ωστόσο, η υποχρεωτικότητα της διαδικασίας δεν αποτρέπει την αποχή. Όσοι δεν ψηφίζουν πρέπει είτε να υποβάλουν επίσημη αιτιολόγηση ηλεκτρονικά ή σε εκλογικό κέντρο είτε να πληρώσουν ένα μικρό πρόστιμο, μικρότερο του ενός δολαρίου.

Περισσότεροι από 33 εκατομμύρια άνθρωποι δεν ψήφισαν στον πρώτο γύρο των εκλογών, στις 4 Οκτωβρίου. Ορισμένοι νοσηλεύονταν, βρίσκονταν στο εξωτερικό ή εργάζονταν μακριά από την εκλογική τους περιφέρεια. Άλλοι απλώς επέλεξαν να μην προσέλθουν.

Η αδικαιολόγητη αποχή από τρεις συνεχόμενες εκλογικές αναμετρήσεις μπορεί να οδηγήσει σε «πάγωμα» του φορολογικού μητρώου, αποκλεισμό από αιτήσεις για θέσεις στο Δημόσιο, προβλήματα στη λήψη δανείων από κρατικές τράπεζες και καθυστερήσεις στην έκδοση διαβατηρίων.

Όσοι προσέρχονται στις κάλπες αλλά δεν επιθυμούν να επιλέξουν κάποιον υποψήφιο μπορούν να ρίξουν λευκό ή άκυρο.

Ψηφοφόροι του Μπολσονάρου ζητούν αλλαγή

Η Φαμπιάνε Μπόρχες Σαντόρο, 45χρονη φυσικοθεραπεύτρια που ζει στη γειτονιά όπου ψήφισε ο Μπολσονάρου, δήλωσε ότι επέλεξε την αλλαγή.

«Το Εργατικό Κόμμα βρίσκεται στην εξουσία εδώ και πολύ καιρό και η φωνή του λαού λέει ότι χρειαζόμαστε αλλαγή, ώστε να δούμε βελτίωση στην ασφάλεια και στο κόστος ζωής», είπε, φορώντας μπλούζα στα εθνικά χρώματα της Βραζιλίας, το κίτρινο και το πράσινο.

«Όλα είναι πολύ ακριβά και οι φόροι είναι υπερβολικά υψηλοί», πρόσθεσε.

Η Σαντόρο είπε ότι στο παρελθόν είχε ψηφίσει το κόμμα του Λούλα, αλλά πλέον το συνδέει με τη διαφθορά, ιδιαίτερα μετά την επιχείρηση Car Wash, που ξεκίνησε το 2014, όταν το Εργατικό Κόμμα βρισκόταν στην εξουσία και στην υπόθεση είχαν εμπλακεί δεκάδες πολιτικοί.

Ο Ρούλεν Αζερέντο, 76 ετών, έφεδρος του στρατού, δήλωσε ότι πάντοτε ψήφιζε τη δεξιά και εξέφρασε επίσης την επιθυμία του για αλλαγή πορείας στη χώρα.

«Η σημερινή κυβέρνηση δεν έκανε τίποτα», είπε ο Αζερέντο, ο οποίος ελπίζει ότι ο Ζαΐχ Μπολσονάρου, που εκτίει σήμερα ποινή κάθειρξης 27 ετών για απόπειρα πραξικοπήματος, θα αφεθεί ελεύθερος εάν κερδίσει ο μεγαλύτερος γιος του.

«Η φυλάκισή του είναι ντροπή», δήλωσε.

Μάχη Αριστεράς και Δεξιάς

Ο δεύτερος γύρος της Κυριακής αποτελεί τόσο μάχη πολιτικών κατευθύνσεων όσο και προσώπων.

Ο επόμενος πρόεδρος της Βραζιλίας –ο Λούλα ή ο Μπολσονάρου, σύμμαχος του Τραμπ– θα καθορίσει σε σημαντικό βαθμό εάν η επιρροή των ΗΠΑ θα ενισχυθεί περαιτέρω στη Λατινική Αμερική, όπου υποψήφιοι που βρίσκονται κοντά στον Τραμπ έχουν κερδίσει εκλογές σε χώρες όπως η Κολομβία, η Αργεντινή και το Περού.

Η Βραζιλία είναι η πολυπληθέστερη χώρα και η μεγαλύτερη οικονομία της περιοχής.

Μια νίκη του Λούλα θα άφηνε τη Βραζιλία και το Μεξικό, τη δεύτερη πολυπληθέστερη χώρα της περιοχής, με κυβερνήσεις που κινούνται από το κέντρο προς τα αριστερά.

Αντίθετα, μια επικράτηση του Μπολσονάρου εκτιμάται ότι θα έφερνε τη Βραζιλία πιο κοντά στην Ουάσινγκτον.

Ο Μπολσονάρου ψήφισε και μίλησε για «πραγματική αλλαγή»

Ο υποψήφιος για την προεδρία Φλάβιο Μπολσονάρου ψήφισε λίγο μετά τις 8 το πρωί σε σχολείο στο Ρίο ντε Τζανέιρο, συνοδευόμενος από τη σύζυγό του, Φερνάντα Μπολσονάρου.

Φορώντας ανοιχτό κίτρινο πουκάμισο, χαμογέλασε και χαιρέτησε τους υποστηρικτές που περίμεναν μέσα στη βροχή για να τον δουν.

«Ήρθε η ώρα της πραγματικής αλλαγής», δήλωσε στους δημοσιογράφους.

«Η Βραζιλία δεν μπορεί να συνεχίσει για ακόμη τέσσερα χρόνια στην ίδια πορεία», πρόσθεσε.

Την ώρα που ο Μπολσονάρου ψήφιζε, υποστηρικτές της αντιπολίτευσης φώναζαν «Λούλα, κλέφτη, η θέση σου είναι στη φυλακή», ενώ οι οπαδοί του νυν προέδρου απαντούσαν με χειροκροτήματα και το σύνθημα «Olé, olé, olé, olá, Lula!».

Και τα δύο συνθήματα ακούγονται συχνά σε πολιτικές συγκεντρώσεις στη Βραζιλία.

Η ηλεκτρονική ψηφοφορία φέρνει γρήγορα αποτελέσματα

Η ψηφοφορία στη Βραζιλία διεξάγεται εξ ολοκλήρου ηλεκτρονικά, γεγονός που σημαίνει ότι η καταμέτρηση των ψήφων ολοκληρώνεται πολύ ταχύτερα σε σχέση με άλλες χώρες.

Οι κάλπες άνοιξαν στις 8 το πρωί και θα κλείσουν στις 5 το απόγευμα, ώρα Μπραζίλιας, δηλαδή στις 20:00 GMT, στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας.

Εκτός από την προεδρική αναμέτρηση μεταξύ Λούλα και Μπολσονάρου, διεξάγονται και έξι εκλογικές αναμετρήσεις για θέσεις κυβερνητών.

Η καταμέτρηση γίνεται γρήγορα, καθώς κάθε ηλεκτρονική κάλπη υπολογίζει τοπικά τα αποτελέσματα και εκτυπώνει έντυπη περίληψη.

Τα κρυπτογραφημένα δεδομένα μεταδίδονται μέσω ασφαλών δικτύων στο Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο της χώρας στην πρωτεύουσα Μπραζίλια, το οποίο συγκεντρώνει και δημοσιοποιεί τα αποτελέσματα μέσα σε λίγες ώρες.

Το σύστημα εφαρμόζεται από τη δεκαετία του 1990 και ελάχιστοι έχουν αμφισβητήσει την αποτελεσματικότητά του.

Ένας από τους επικριτές του, ωστόσο, είναι ο πρώην πρόεδρος Ζαΐχ Μπολσονάρου.