Εκλογές στη Σερβία: Έκλεισαν οι κάλπες – Σε ιστορικά υψηλά επίπεδα η συμμετοχή

Έκλεισαν οι κάλπες στη Σερβία και πλέον το ενδιαφέρον στρέφεται στα πρώτα αποτελέσματα, μετά από μια ιδιαίτερα κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση ανάμεσα στον Αλεξάνταρ Βούτσιτς και το πολυσυλλεκτικό φοιτητικό κίνημα, τη «Λίστα των Φοιτητών», που εδώ και σχεδόν δύο χρόνια πρωτοστατεί στις κινητοποιήσεις εναντίον του, με τη διαδικασία να χαρακτηρίζεται από υψηλή συμμετοχή, αυξημένη ένταση και καταγγελίες για παρατυπίες και περιστατικά βίας.

Ωστόσο, σε ορισμένα εκλογικά τμήματα η ψηφοφορία παρατείνεται, έπειτα από ένα αρκετά χαοτικό απόγευμα. Στη νότια πόλη Λέσκοβατς, ένα εκλογικό τμήμα θα παραμείνει ανοιχτό έως τις 23:00, καθώς η ψηφοφορία είχε διακοπεί προσωρινά μετά από επεισόδιο στο οποίο ενεπλάκη εκπρόσωπος μικρότερου κόμματος. Στη συνέχεια, δύο ακόμη μέλη του προσωπικού του εκλογικού τμήματος ήρθαν στα χέρια, με αποτέλεσμα να χρειαστεί η επέμβαση της αστυνομίας, σύμφωνα με το N1.

Την ίδια ώρα, αισθητά αυξημένη ήταν η παρουσία της αστυνομίας στους δρόμους του Βελιγραδίου, με ισχυρές δυνάμεις να έχουν αναπτυχθεί σε κεντρικά σημεία της πρωτεύουσας.

Τα τελευταία στοιχεία των CeSID και Ipsos εκτιμούν ότι η συμμετοχή σε εθνικό επίπεδο έφτασε το 67,6% έως τις 19:00, επιβεβαιώνοντας για ακόμη μία φορά ότι η τελική προσέλευση αναμένεται να είναι εξαιρετικά υψηλή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι όσοι ψηφοφόροι βρίσκονταν ήδη στην ουρά έξω από τα εκλογικά τμήματα την ώρα που έκλεισαν οι κάλπες, έχουν δικαίωμα να περιμένουν και να ασκήσουν κανονικά το εκλογικό τους δικαίωμα.

Όπως είχε αναφερθεί νωρίτερα, οι πρώτες εκτιμήσεις αποτελέσματος αναμένονται περίπου στις 21:30 τοπική ώρα, δηλαδή στις 22:30 ώρα Ελλάδας, και θα βασίζονται, σύμφωνα με τις δύο οργανώσεις, σε αντιπροσωπευτικά δείγματα εκλογικών τμημάτων.

Οι δύο βασικοί αντίπαλοι εκτιμάται ότι κινούνται πολύ κοντά ο ένας στον άλλον, γεγονός που καθιστά τη φετινή εκλογική αναμέτρηση την πιο αβέβαιη των τελευταίων ετών. Περισσότεροι από τους μισούς εγγεγραμμένους ψηφοφόρους είχαν προσέλθει στις κάλπες έως το απόγευμα, ένδειξη αυξημένου ενδιαφέροντος, με παρατηρητές να εκτιμούν ότι η υψηλή συμμετοχή θα μπορούσε να ευνοήσει τη φοιτητική λίστα.

Καθώς η ψηφοφορία προχωρούσε, η ένταση αυξανόταν. Αστυνομικές δυνάμεις με εξοπλισμό καταστολής απέκλεισαν περιοχή στο κέντρο του Βελιγραδίου γύρω από τα γραφεία της εκλογικής επιτροπής. Τοπικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν αρκετά περιστατικά βίας σε όλη τη χώρα, ενώ ειδικά οχήματα της αστυνομίας εθεάθησαν κοντά σε πάρκο του Βελιγραδίου, όπου υποστηρικτές του Βούτσιτς κατασκηνώνουν εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο.

Σε συνέντευξη Τύπου, λιγότερο από δύο ώρες πριν κλείσουν οι κάλπες, εκπρόσωπος των φοιτητών κάλεσε τους πολίτες να «παραμείνουν ψύχραιμοι και συγκρατημένοι».

Παρότι ο Βούτσιτς, του οποίου η διακυβέρνηση έχει αποκτήσει ολοένα πιο αυταρχικά χαρακτηριστικά, κατάφερνε στο παρελθόν να επικρατεί απέναντι στην κατακερματισμένη αντιπολίτευση, το νεανικό κίνημα χωρίς κεντρική ηγεσία αποδείχθηκε πολύ πιο δύσκολος αντίπαλος, κλονίζοντας την κυριαρχία του όσο κανείς άλλος στα 14 χρόνια από τότε που το κόμμα του ανέλαβε την εξουσία.

Μια νίκη των φοιτητών θα θύμιζε την πρόσφατη εκλογική ήττα συμμάχου του Βούτσιτς στην Ουγγαρία, όπου η αυξημένη συμμετοχή των νέων συνέβαλε στην απομάκρυνση του Βίκτορ Όρμπαν έπειτα από 16 χρόνια και στην άνοδο μιας νέας φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα είχε πιθανότατα αντίκτυπο και πέρα από τη Σερβία, σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με κινητοποιήσεις νέων και φοιτητών.

Μεγάλες ουρές στα εκλογικά τμήματα

Από νωρίς το πρωί της Κυριακής σχηματίστηκαν ουρές σε εκλογικά τμήματα σε ολόκληρη τη χώρα, με τοπικούς παρατηρητές να καταγράφουν υψηλή συμμετοχή. Οι εκτιμήσεις έκαναν λόγο ακόμη και για συμμετοχή κοντά στο 70%, ποσοστό που δεν έχει καταγραφεί στη Σερβία από το 2000.

Μεγάλες ουρές σχηματίστηκαν και σε εκλογικά τμήματα στο εξωτερικό, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και μέσα στη νύχτα, καθώς οι αρχές είχαν συνδέσει τις ώρες ψηφοφορίας με την τοπική ώρα της Σερβίας.

Στο Βελιγράδι, ο Βούτσιτς περίμενε στην ουρά μαζί με τη σύζυγό του για σχεδόν δύο ώρες πριν ψηφίσει. Μιλώντας στους δημοσιογράφους, εξέφρασε την ελπίδα για μια ειρηνική εκλογική ημέρα και δήλωσε ότι τόσο ο ίδιος όσο και το κόμμα του θα σεβαστούν το αποτέλεσμα.

«Η βούληση του λαού είναι η βούληση του Θεού: vox populi, vox dei», είπε. «Αν χάσουμε, θα αναγνωρίσουμε την εκλογική βούληση. Αν κερδίσουμε, κανείς δεν θα μας το στερήσει».

Ο Βούτσιτς είπε ότι το στρατόπεδό του θα ανακοινώσει αξιόπιστες εκτιμήσεις περίπου τρεις ώρες μετά το κλείσιμο των καλπών στις 20:00 τοπική ώρα. Όταν ρωτήθηκε αν η υψηλή συμμετοχή δείχνει ότι οι πολίτες επιθυμούν αλλαγή, απάντησε: «Ας περιμένουμε το αποτέλεσμα».

Ανεξάρτητοι παρατηρητές κατέγραψαν δεκάδες περιστατικά πιθανών παρατυπιών, όπως φωτογράφιση ψηφοδελτίων, κάτι που, σύμφωνα με τους ίδιους, μπορεί να υποδηλώνει άσκηση πίεσης στους ψηφοφόρους, καθώς και απόπειρες εξαγοράς ψήφων.

Τοπικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν επίσης αρκετά βίαια περιστατικά σε όλη τη χώρα. Ο πρεσβευτής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Βελιγράδι, Αντρέας φον Μπέκερατ, δήλωσε σε ανάρτησή του ότι είναι «βαθιά ανήσυχος» από τις σχετικές αναφορές και κάλεσε «όλους τους εμπλεκόμενους να παραμείνουν ψύχραιμοι, να ενεργήσουν υπεύθυνα και να απέχουν από τη βία και τις προκλήσεις».

Αφού ψήφισε στο Νόβι Σαντ, ο γιατρός Ίλιγια Σρντάνοβιτς, πρώτος μεταξύ των 250 υποψηφίων του νεανικού κινήματος, είπε ότι οι μεγάλες ουρές προμήνυαν «ρεκόρ συμμετοχής στη σύγχρονη ιστορία της Σερβίας».

«Ελπίζω η ημέρα να περάσει σε δημοκρατικό κλίμα και ειρηνικά και να εκλέξουμε με νόμιμο τρόπο μια νέα κυβέρνηση στη Σερβία», δήλωσε.

Σε εκλογικό τμήμα του Βελιγραδίου, ο ψηφοφόρος Γιόβαν Μίτροβιτς είπε ότι ελπίζει «όλα να κυλήσουν ειρηνικά και να τελειώσουν ομαλά» και «να ξημερώσει επιτέλους σε αυτή τη χώρα, έπειτα από τόσα χρόνια».

Η ΕΕ παρακολουθεί στενά τις εκλογές

Οι πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις στη Σερβία έχουν σημαδευτεί από καταγγελίες για παρατυπίες και η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί στενά τη διεξαγωγή της ψηφοφορίας, καθώς η χώρα είναι υποψήφια προς ένταξη στο μπλοκ.

Διεθνείς και εγχώριοι παρατηρητές είχαν ήδη εκφράσει ανησυχίες για την ασφάλεια και την ακεραιότητα της προεκλογικής περιόδου, η οποία χαρακτηρίστηκε από συλλήψεις, σχεδόν πλήρη κυβερνητικό έλεγχο στα μέσα ενημέρωσης και αναφορές για παρακολουθήσεις και κυβερνοεπιθέσεις εναντίον ακτιβιστών.

Στις τοπικές εκλογές που διεξήχθησαν νωρίτερα φέτος σε 10 δήμους της Σερβίας σημειώθηκαν βίαιες επιθέσεις εναντίον δημοσιογράφων και ακτιβιστών. Οι προηγούμενες βουλευτικές εκλογές, το 2023, είχαν ακολουθηθεί από διαδηλώσεις της αντιπολίτευσης, η οποία κατήγγειλε νοθεία.

Ο Βούτσιτς θέλει να επιστρέψει ως πρωθυπουργός

Εάν το SNS συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους, ο Βούτσιτς αναμένεται να γίνει πρωθυπουργός, αφού υπηρέτησε σχεδόν δύο πλήρεις θητείες ως πρόεδρος. Παραιτήθηκε από την προεδρία τον περασμένο μήνα προκειμένου να ηγηθεί της προεκλογικής εκστρατείας.

Η στήριξη προς τον λαϊκιστή ηγέτη έχει μειωθεί μετά τον θάνατο 16 ανθρώπων το 2024, όταν κατέρρευσε τμήμα τσιμεντένιου στεγάστρου σε σιδηροδρομικό σταθμό στο Νόβι Σαντ. Το δυστύχημα πυροδότησε κύμα νεανικών διαδηλώσεων, με τους συμμετέχοντες να αποδίδουν την κατάρρευση σε διαφθορά υψηλού επιπέδου, πελατειακές σχέσεις και εκτεταμένες αδιαφανείς πρακτικές κατά τις εργασίες ανακαίνισης του σταθμού.

Παρά τις κινητοποιήσεις, ο Βούτσιτς εξακολουθεί να διαθέτει σημαντική υποστήριξη μεταξύ των ψηφοφόρων. Οι υποστηρικτές του τον θεωρούν ικανό ηγέτη που μπορεί να καθοδηγήσει τη χώρα σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας, εικόνα που έχει καλλιεργηθεί συστηματικά από τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης.

Η «Λίστα των Φοιτητών» είναι κάτι νέο για τη Σερβία

Το νεοσύστατο κίνημα της «Λίστας των Φοιτητών» διαμορφώθηκε από πανεπιστημιακούς φοιτητές, ωστόσο κανένας φοιτητής δεν βρίσκεται πραγματικά στο ψηφοδέλτιο. Αντίθετα, οι υποψήφιοι είναι σχετικά άγνωστοι ειδικοί, αθλητές, αγρότες και καλλιτέχνες.

Η επιλογή αυτή είχε στόχο να αντιπαρατεθεί στο μοντέλο μονοπρόσωπης εξουσίας του Βούτσιτς και να επαναφέρει την έννοια της κοινότητας και της αλληλεγγύης. Το βασικό μήνυμα των φοιτητών στην προεκλογική περίοδο επικεντρώθηκε σε μια υπερκομματική προσπάθεια για την ανασυγκρότηση της οικονομίας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας στη Σερβία.

Οι φοιτητές αξιοποίησαν τη δυναμική της νεολαίας για να προσεγγίσουν ψηφοφόρους απογοητευμένους από το πολιτικό σύστημα. Παρά τις επιθέσεις που δέχθηκαν από φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης, διέσχισαν τη χώρα με ποδήλατα και με τα πόδια, επιχειρώντας να προσεγγίσουν ψηφοφόρους σε αγροτικές περιοχές, που παραδοσιακά αποτελούν προπύργια του Βούτσιτς.

Αβέβαιο το αποτέλεσμα

Οι δημοσκοπήσεις έχουν δώσει διαφορετικές εικόνες για την έκβαση των εκλογών, ενώ και οι δύο πλευρές υποστηρίζουν ότι προηγούνται.

Ορισμένοι αναλυτές εκφράζουν φόβους για πολιτική αστάθεια μετά τις εκλογές, ιδιαίτερα σε περίπτωση οριακού αποτελέσματος.

Ο Βούτσιτς έχει δηλώσει ότι τυχόν διαδηλώσεις με καταγγελίες περί νοθείας, σε περίπτωση νίκης του κόμματός του, θα κατασταλούν άμεσα.

Η κρατική εκλογική επιτροπή δεν αναμένεται να ανακοινώσει την επίσημη καταμέτρηση πριν από τη Δευτέρα.