Νεπάλ: “Το νερό από τις φονικές πλημμύρες είναι σαν υγρό τσιμέντο” – 939 οι νεκροί

Τους 939 έφτασαν οι νεκροί από την καταστροφική πλημμύρα που σημειώθηκε την Τετάρτη στο Νεπάλ, στα σύνορα με την Κίνα, σύμφωνα με νεότερο προσωρινό απολογισμό των αρχών της χώρας, ενώ 3.925 αγνοούνται.

Οι φονικές πλημμύρες και οι σαρωτικές κατολισθήσεις στο Νεπάλ έχουν βυθίσει τη χώρα σε ανθρωπιστική κρίση, μετατρέποντας ολόκληρες περιοχές σε ένα αδιάβατο τοπίο από λάσπη, βράχους και συντρίμμια.

Παράλληλα, η παντελής έλλειψη πόσιμου νερού, τροφίμων και φαρμάκων εγκυμονεί άμεσο κίνδυνο για την έξαρση επιδημιών, με τους επιζώντες να δίνουν μια καθημερινή μάχη επιβίωσης μέσα στις πιο αντίξοες και τραγικές συνθήκες.

«Τα νερά της πλημμύρας από την καταστροφή της περασμένης εβδομάδας στα σύνορα Νεπάλ-Κίνας είναι “στην πραγματικότητα σαν υγρό τσιμέντο“, περιέγραψε ο Άντερσον Κούπερ του CNN, ο οποίος βρίσκεται στο πεδίο, στο Κατμαντού του Νεπάλ.

“Το έχουμε στο μυαλό μας ως μια πλημμύρα που συνέβη πριν από έξι ημέρες και το κύριο στοιχείο της είναι το νερό. Στην πραγματικότητα είναι σαν υγρό τσιμέντο και μόνο που περπατάς πάνω του, βουλιάζεις μέσα και σε ρουφάει κατά κάποιον τρόπο“.

“Είναι πολύ δύσκολο ακόμα και να τραβήξεις τα πόδια σου έξω μερικές φορές και όταν το πιάνεις, είναι πραγματικά σαν υγρό τσιμέντο. Υπάρχουν πέτρες μέσα. Υπάρχουν βράχιοι. Υπάρχουν κάθε λογής συντρίμμια”, δήλωσε ο Κούπερ.

Οι φονικές πλημμύρες απειλούν το ενεργειακό μέλλον της χώρας

Εργαζόμενοι απομάκρυναν με φτυάρια παχύ στρώμα λάσπης από έναν ηλεκτροπαραγωγικό σταθμό στο κεντρικό Νεπάλ, ο οποίος υπέστη σοβαρές ζημιές από τις πλημμύρες, προσπαθώντας να επαναφέρουν σε λειτουργία μια κρίσιμη εγκατάσταση που προσφέρει ηλεκτροδότηση σε περισσότερους από 20.000 ανθρώπους.

Καθώς, όμως, καθάριζαν τα συντρίμμια από τον εξοπλισμό που είχε θαφτεί μετά τις καταστροφικές πλημμύρες της περασμένης εβδομάδας, υπήρχε η ελπίδα ότι ο σταθμός δεν θα ξαναχτιστεί απλώς στο ίδιο σημείο, δίπλα στον ποταμό που τον κατέστρεψε.

Στο Νεπάλ, έως και 900 εργαζόμενοι αγνοούνται από περίπου δώδεκα υδροηλεκτρικά έργα, σύμφωνα με την Ένωση Ανεξάρτητων Παραγωγών Ενέργειας της χώρας, ενώ εκτιμάται ότι εκατοντάδες έχουν εγκλωβιστεί μέσα σε σήραγγες. Συνολικά σε Νεπάλ και Κίνα, περισσότεροι από 900 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους και 4.700 αγνοούνται.

Οι καταστροφές στις υδροηλεκτρικές υποδομές εκτιμάται ότι έθεσαν εκτός λειτουργίας σχεδόν το 10% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγικής δυναμικότητας της χώρας. Μόλις αντιμετωπιστούν οι άμεσες συνέπειες της καταστροφής, οι αρχές του Νεπάλ θα πρέπει, σύμφωνα με ειδικούς στη διαχείριση καταστροφών, να θέσουν ως βασική προτεραιότητα το πώς θα αποκαταστήσουν γρήγορα την ηλεκτροδότηση, τους δρόμους, τις γέφυρες, τα σχολεία και τις δομές υγείας, χωρίς να αναπαράγουν τις ίδιες ευπάθειες του παρελθόντος.

«Οι αρχές πρέπει τώρα να κοιταχτούν κατάματα και να αναρωτηθούν πώς θα προχωρήσουν στην ανοικοδόμηση αυτών των περιοχών. Θα πρέπει επίσης να επανεξετάσουν προσεκτικά και άλλα έργα στο Νεπάλ που δεν έχουν ακόμη κατασκευαστεί και να αποφασίσουν αν, μετά από αυτή την καταστροφή, θα πρέπει τελικά να εγκριθούν», δήλωσε ο Γιάκομπ Στάινερ, γεωεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Γκρατς στην Αυστρία, ο οποίος αυτή την περίοδο βρίσκεται στη Ντάκα του Μπανγκλαντές.

Ανάγκη για ανοικοδόμηση με ανθεκτικότητα, όχι απλώς αντικατάσταση των ζημιών

Υδροηλεκτρικά έργα που είτε βρίσκονταν ήδη σε λειτουργία είτε ήταν υπό κατασκευή καταστράφηκαν ολοσχερώς ή υπέστησαν σοβαρές ζημιές στις περιοχές Ρασούα, Νουακότ και Νταντίνγκ, οι οποίες συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που επλήγησαν περισσότερο.

Σύμφωνα με τις αρχές, πολλοί εργαζόμενοι είχαν καταφύγει στις σήραγγες των έργων για να προστατευτούν, ωστόσο παραμένουν εγκλωβισμένοι, περιμένοντας να διασωθούν.

«Οι σήραγγες κατασκευάζονται τόσο για την πρόσβαση στις υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις όσο και για την εκτροπή του νερού», εξήγησε ο Γιάκομπ Στάινερ, σημειώνοντας ότι είναι αρκετά μεγάλες ώστε να μπορούν να κινούνται μέσα σε αυτές ακόμη και φορτηγά.

Πέρα από τα υδροηλεκτρικά έργα, έχουν καταστραφεί δεκάδες χιλιόμετρα οδικού δικτύου, πολλές γέφυρες, καθώς και κρίσιμες υποδομές, όπως σχολεία και νοσοκομεία.

Ο Ραμράτζ Ναρασίμχαν, ανώτερο στέλεχος της Coalition for Disaster Resilient Infrastructure, υπογράμμισε ότι η ανοικοδόμηση δεν θα πρέπει να επικεντρωθεί στην προσπάθεια να καταστεί κάθε υποδομή «άτρωτη», αλλά στη διασφάλιση ότι οι βασικές υπηρεσίες θα μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και μετά από μια καταστροφή.

«Αν κάτι υποστεί ζημιές, ας υποστεί. Το ερώτημα είναι αν μπορούμε να δημιουργήσουμε εναλλακτικές δικλίδες ασφαλείας μέσα στο σύστημα», ανέφερε.

Στην πράξη, αυτό μπορεί να σημαίνει την επιλογή ασφαλέστερων τοποθεσιών για νέες κατασκευές, τη δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών και εφεδρικών πηγών ηλεκτροδότησης, τη βελτίωση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, αλλά και την αξιοποίηση χρηματοοικονομικών εργαλείων, όπως η ασφάλιση, ώστε να επιταχύνεται η αποκατάσταση μετά από μια καταστροφή.

Σύμφωνα με τον Ναρασίμχαν, οι εκτιμήσεις κινδύνου θα πρέπει να εξετάζουν λεπτομερώς τα σημεία όπου αλλάζει η πορεία ενός ποταμού, τις περιοχές με ασταθή πρανή, αλλά και εκείνα τα κρίσιμα σημεία όπου μια και μόνο αστοχία θα μπορούσε να αποκόψει ταυτόχρονα πολλές κοινότητες.

Η οργάνωσή του εκτιμά ότι υποδομές αξίας 124 δισ. δολαρίων στο Νεπάλ είναι εκτεθειμένες σε καταστροφές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, με τον κίνδυνο οι ετήσιες ζημιές να ανέρχονται σε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια.

Έκθεση της Coalition for Disaster Resilient Infrastructure, που δημοσιεύθηκε νωρίτερα φέτος, υπολόγισε ότι οι μέσες ετήσιες απώλειες του Νεπάλ από διάφορες φυσικές καταστροφές προσεγγίζουν τα 760 εκατ. δολάρια, την ώρα που οι διαθέσιμοι εθνικοί πόροι για την αντιμετώπιση καταστροφών αντιστοιχούν μόλις σε ένα μικρό μέρος αυτού του ποσού.

Οι κλιματικοί κίνδυνοι αυξάνονται για τα υδροηλεκτρικά έργα στα Ιμαλάια

Οι επιστήμονες του κλίματος επισημαίνουν ότι η περιοχή των Ιμαλαΐων, η οποία θερμαίνεται ταχύτερα από πολλές άλλες περιοχές του κόσμου, είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στην περαιτέρω άνοδο της θερμοκρασίας εξαιτίας της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι πρόσφατες πλημμύρες προστίθενται στις ενδείξεις πως ο σχεδιασμός υποδομών στα Ιμαλάια πρέπει πλέον να λαμβάνει υπόψη καταστροφές που γίνονται συχνότερες και εντονότερες όσο το κλίμα θερμαίνεται. Οι παγετώνες στην περιοχή του Χίντου Κους και των Ιμαλαΐων χάνουν πάγο με επιταχυνόμενο ρυθμό, ενώ η υποβάθμιση του μόνιμα παγωμένου εδάφους, οι ασταθείς πλαγιές, οι παγετωνικές λίμνες και οι ολοένα πιο απρόβλεπτες βροχοπτώσεις αυξάνουν τον κίνδυνο πλημμυρών, κατολισθήσεων και χειμάρρων λάσπης και φερτών υλικών, σύμφωνα με εκθέσεις του Διεθνούς Κέντρου Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης των Ορεινών Περιοχών, με έδρα το Κατμαντού.

Για το Νεπάλ, το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα μεγάλο, καθώς η υδροηλεκτρική ενέργεια αποτελεί τόσο βασικό πυλώνα του ηλεκτρικού του συστήματος όσο και σημαντική πηγή οικονομικής ανάπτυξης και εσόδων από εξαγωγές. Μεγάλο μέρος του υδροηλεκτρικού δυναμικού της χώρας βασίζεται σε έργα ροής ποταμού, δήλωσε ο Ναρασίμχαν, γεγονός που σημαίνει ότι οι εγκαταστάσεις είναι άμεσα συνδεδεμένες με απότομες ποτάμιες κοιλάδες, όπου ο διαθέσιμος χώρος είναι περιορισμένος και οι κίνδυνοι μπορούν να εξελιχθούν πολύ γρήγορα σε αλυσιδωτές καταστροφές.

Ο Στάινερ ανέφερε ότι μικρότερης έκτασης πλημμύρες μπορούν ορισμένες φορές να αντιμετωπιστούν με έργα εκτροπής, τα οποία κρατούν τα φερτά υλικά και τις μεγάλες ροές μακριά από ακριβές υποδομές και σήραγγες. Ωστόσο, σε πλημμύρες τόσο μεγάλης κλίμακας όσο η τελευταία, οι φυσικές άμυνες μπορεί να αποδειχθούν ανεπαρκείς. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης καθίστανται κρίσιμα για την προστασία των ανθρώπων.

Ο ίδιος είπε ότι η πλημμύρα εντοπίστηκε στα σύνορα Κίνας-Νεπάλ, αφού είχε κινηθεί με μεγάλη ταχύτητα από το σημείο όπου ξεκίνησε, αφήνοντας ελάχιστο χρόνο προειδοποίησης στις περιοχές που βρίσκονταν πιο κοντά στην πηγή της. Ωστόσο, αναφορικά με το πλημμυρικό κύμα που κατευθυνόταν προς τις υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις, υπήρχε ακόμη κάποιο χρονικό περιθώριο προειδοποίησης, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο οι εργαζόμενοι θα μπορούσαν να είχαν ειδοποιηθεί νωρίτερα.

Η καταστροφή αναμένεται επίσης να εντείνει τον έλεγχο σχετικά με το πού θα εγκρίνονται στο μέλλον νέα έργα. Ο Χιμάνσου Τάκαρ, συντονιστής του South Asia Network on Dams, Rivers and People, δήλωσε ότι οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές μελέτες, καθώς και οι εκτιμήσεις κινδύνου από φυσικές καταστροφές, πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε κοιλάδας και το ιστορικό κινδύνων της, με τη στήριξη αυστηρότερων κανόνων χρήσης γης και μεγαλύτερης λογοδοσίας.

Τα ίδια τα υδροηλεκτρικά έργα μπορούν να λειτουργήσουν ως «πολλαπλασιαστές» της καταστροφής, όταν μεγάλες κατασκευές, φερτά υλικά και μεταβολές στις κοίτες των ποταμών εντείνουν τις ζημιές στις κατάντη περιοχές, ανέφερε ο Τάκαρ. Υποστήριξε επίσης ότι το Νεπάλ θα πρέπει να εξετάσει την ανάπτυξη πιο αποκεντρωμένων συστημάτων ηλιακής ενέργειας, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου ενεργειακού μείγματος.

Ο Τάκαρ υπογράμμισε ότι το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσο γρήγορα μπορεί το Νεπάλ να ανοικοδομήσει όσα καταστράφηκαν, αλλά και τι θα επιλέξει να ξαναχτίσει πάνω στη διαδρομή της επόμενης πλημμύρας.