Kάθετος Διάδρομος: Νέος ενεργειακός δρόμος προς τα Δυτικά Βαλκάνια – Ο ρόλος της Ελλάδας

Ένα ακόμη σημαντικό βήμα για την ενεργειακή διασύνδεση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης πραγματοποιείται σήμερα, Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου, στη Θεσσαλονίκη, καθώς ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου διευρύνεται προς τα Δυτικά Βαλκάνια. 

Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο του 10ου Southeast Europe Energy Forum – SEEF 2026 αναμένεται να υπογραφεί το Μνημόνιο Συνεργασίας για την ένταξη της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας στην πρωτοβουλία, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για έναν νέο δρόμο μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τις αγορές των Δυτικών Βαλκανίων.Η εξέλιξη ενισχύει παράλληλα τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.

Ένας νέος άξονας στον ενεργειακό χάρτη

Σημειώνεται ότι ο Κάθετος Διάδρομος συνδέει σήμερα την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, δημιουργώντας μια διαδρομή μέσω της οποίας μπορούν να μεταφέρονται ποσότητες φυσικού αερίου από τον Νότο προς τις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.Με την ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας, η διαδρομή αποκτά πλέον και δυτική κατεύθυνση.

Συνολικά, εννέα χώρες της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης θα συμμετέχουν στην πρωτοβουλία μέσω των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς τους. Η διεύρυνση αυτή αυξάνει τη γεωγραφική εμβέλεια του Κάθετου Διαδρόμου και δημιουργεί περισσότερες επιλογές για τη μεταφορά φυσικού αερίου στην περιοχή, σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ασφάλεια και η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για την Ευρώπη.

Από την Ελλάδα στη Σερβία μέσω Βόρειας Μακεδονίας

Στην πράξη, ο νέος άξονας θα στηρίζεται σε δύο βασικές διασυνδέσεις. Η πρώτη είναι ο αγωγός Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας, ο οποίος θα έχει αρχική δυναμικότητα περίπου 1 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου τον χρόνο.Η δεύτερη είναι η διασύνδεση Βόρειας Μακεδονίας–Σερβίας, με προβλεπόμενη δυναμικότητα περίπου 1,5 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως.

Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο Αύγουστο υπογράφηκε η συμφωνία για τον σχεδιασμό και την κατασκευή του τμήματος του αγωγού που βρίσκεται στη Βόρεια Μακεδονία, με στόχο το έργο να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2028. Όταν, δε, ολοκληρωθούν οι απαραίτητες υποδομές, θα υπάρχει για πρώτη φορά μια συνεχής διαδρομή μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τη Σερβία, μέσω της Βόρειας Μακεδονίας.

Περισσότερες επιλογές για φυσικό αέριο από την Ελλάδα

Η σημασία, πάντως, της νέας διαδρομής δεν περιορίζεται στη δημιουργία μιας ακόμη διασύνδεσης. Η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία θα αποκτήσουν πρόσβαση σε φυσικό αέριο που εισέρχεται στην Ελλάδα μέσω των υποδομών της χώρας, μεταξύ άλλων από το LNG που φτάνει στη Ρεβυθούσα και στο FSRU της Αλεξανδρούπολης. Παράλληλα, μέσω των υφιστάμενων υποδομών υπάρχει πρόσβαση και σε ποσότητες φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν που εισέρχονται στην Ευρώπη μέσω του αγωγού TAP.

Με τον τρόπο αυτό διευρύνεται η αγορά στην οποία μπορούν να κατευθυνθούν οι ποσότητες LNG που φτάνουν στην Ελλάδα, ενώ δημιουργούνται περισσότερες εναλλακτικές για τις χώρες των Βαλκανίων. Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία και λόγω της ευρωπαϊκής προσπάθειας για διαφοροποίηση των πηγών και των διαδρομών προμήθειας και για περιορισμό της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Η Ελλάδα ενισχύει τον ρόλο της ως ενεργειακή πύλη

Η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου έρχεται, μάλιστα, σε μια περίοδο κατά την οποία ενισχύονται σημαντικά οι δυνατότητες της Ελλάδας να λειτουργήσει ως κόμβος εισόδου και μεταφοράς φυσικού αερίου. Η συνολική δυνατότητα εισόδου φυσικού αερίου στη χώρα έχει ήδη φτάσει περίπου τα 17 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, ενώ περίπου 11 δισ. κυβικά μέτρα μπορούν να κατευθυνθούν προς τον Βορρά.

Οι αριθμοί αυτοί αποκτούν μεγαλύτερη σημασία όσο διευρύνονται οι αγορές που μπορούν να τροφοδοτηθούν μέσω των ελληνικών υποδομών.Έτσι, η Ελλάδα ενισχύει τη θέση της όχι μόνο ως χώρα εισαγωγής φυσικού αερίου, αλλά και ως χώρα διέλευσης και μεταφοράς προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.

Στο επίκεντρο η Αλεξανδρούπολη

Κομβικό ρόλο στη νέα ενεργειακή διαδρομή έχει ο Τερματικός Σταθμός Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου στην Αλεξανδρούπολη. Μία ημέρα πριν από την υπογραφή του Μνημονίου, την Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου, οι Διαχειριστές Συστημάτων Φυσικού Αερίου που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία του Κάθετου Διαδρόμου επισκέφθηκαν τις εγκαταστάσεις του τερματικού σταθμού, μαζί με τους Διαχειριστές της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης ενημερώθηκαν για τη λειτουργία και τις δυνατότητες της εγκατάστασης, αλλά και για τη συμβολή της στην ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.Ο τερματικός σταθμός αποτελεί σημαντική πύλη εισόδου LNG και μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη νέων διαδρομών εφοδιασμού προς τις βαλκανικές και ευρωπαϊκές αγορές.

Η στήριξη της Πολιτείας και το μήνυμα των ΗΠΑ

Στις εγκαταστάσεις της Gastrade στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης, οι εκπρόσωποι των Διαχειριστών συναντήθηκαν και με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου. Ο υπουργός αναφέρθηκε στη στρατηγική σημασία του FSRU Αλεξανδρούπολης για την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας και της Ευρώπης και επανέλαβε τη στήριξη της ελληνικής Πολιτείας στις πρωτοβουλίες που ενισχύουν τον ρόλο της χώρας ως ενεργειακής πύλης.

Ακολούθησε συνάντηση εργασίας των Διαχειριστών, με αντικείμενο την οριστικοποίηση της συμφωνίας για την επέκταση του Μνημονίου Κατανόησης, ώστε να συμπεριληφθούν σε αυτό η Βόρεια Μακεδονία και η Σερβία.

Τη συνάντηση χαιρέτησε ο Ειδικός Απεσταλμένος του Υπουργείου Ενέργειας των Ηνωμένων Πολιτειών, Joshua Volz, ο οποίος υπογράμμισε τη σημασία της περιφερειακής συνεργασίας και της ανάπτυξης ενεργειακών υποδομών που ενισχύουν τη διαφοροποίηση των πηγών και των οδεύσεων προμήθειας.

Επόμενος στόχος η Κεντρική Ευρώπη

Η ένταξη της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας δεν αποτελεί το τέλος της διαδρομής.Αντίθετα, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για περαιτέρω επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς την Κεντρική Ευρώπη, με την Ουγγαρία και την Αυστρία να βρίσκονται στον ορίζοντα.

Παράλληλα, νέες εναλλακτικές οδεύσεις δημιουργούνται για περίκλειστες αγορές, όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία, οι οποίες μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη πρόσβαση σε φυσικό αέριο από την παγκόσμια αγορά.

Ένας διάδρομος με πολλαπλές κατευθύνσεις

Συνολικά, η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια αλλάζει σταδιακά την ενεργειακή γεωγραφία της περιοχής. Έτσι, από έναν άξονα που συνέδεε την Ελλάδα με τις αγορές της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, διαμορφώνεται πλέον ένα ευρύτερο δίκτυο με νέες κατευθύνσεις προς τη Σερβία, τη Βόρεια Μακεδονία και, σε επόμενη φάση, την Κεντρική Ευρώπη.

Στο επίκεντρο αυτής της νέας διαδρομής βρίσκεται η Ελλάδα, με τις υποδομές της να αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού της ευρύτερης περιοχής. Ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά έτσι νέα δυναμική και η Ελλάδα ενισχύει τη θέση της ως ενεργειακή πύλη, συνδέοντας τις υποδομές εισόδου φυσικού αερίου της χώρας με τις αγορές των Βαλκανίων και της Κεντρικής Ευρώπης.