Καταπατημένα: Χλιαρό το ενδιαφέρον για την εξαγορά – Μόλις 12.000 αιτήσεις σε δύο χρόνια

Μόλις λίγες ημέρες απομένουν έως την εκπνοή της προθεσμίας για την υποβολή αιτήσεων εξαγοράς καταπατημένων εκτάσεων του Δημοσίου, ωστόσο η ανταπόκριση των ενδιαφερομένων εξακολουθεί να κινείται σε χαμηλά επίπεδα.

Συγκεκριμένα, στα περίπου δύο χρόνια λειτουργίας της σχετικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας έχουν κατατεθεί περί τις 12.000 αιτήσεις, με την πλειονότητα, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, να μην έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Η εικόνα αυτή καταδεικνύει τη δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι ενδιαφερόμενοι στην προσπάθειά τους να ενταχθούν στη ρύθμιση.

Εάν, μάλιστα, συγκριθεί ο αριθμός των αιτήσεων με τις περίπου 90.000 καταπατημένες εκτάσεις που εκτιμάται ότι υπάρχουν, προκύπτει ότι μόλις ένα μικρό ποσοστό των κατόχων έχει μέχρι σήμερα κινηθεί για την απόκτηση τίτλων κυριότητας.

Στους βασικούς ανασταλτικούς παράγοντες συγκαταλέγονται το υψηλό κόστος εξαγοράς, οι αυστηρές προϋποθέσεις που τίθενται από το νομοθετικό πλαίσιο, αλλά και ο μεγάλος αριθμός δικαιολογητικών που απαιτείται για την ολοκλήρωση της διαδικασίας.

Ζητούν παράταση της προθεσμίας

Σημειώνεται ότι, η προθεσμία για την υποβολή των αιτήσεων εκπνέει στις 11 Σεπτεμβρίου, ενώ ήδη έχουν διατυπωθεί αιτήματα προς το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για παράταση της λειτουργίας της πλατφόρμας.

Μεταξύ των φορέων που ζητούν αλλαγές στο ισχύον καθεστώς είναι και η Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων Δωδεκανήσου, η οποία επισημαίνει ότι οι ιδιαίτερες ιδιοκτησιακές και κτηματολογικές συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή δημιουργούν σημαντικά εμπόδια στην εφαρμογή της ρύθμισης.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην απαίτηση προηγούμενης δήλωσης του ακινήτου στο Ε9 σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει ΚΑΕΚ, αυτοτελής κτηματολογική μερίδα ή άλλα απαραίτητα στοιχεία για την ταυτοποίηση του ακινήτου. Όπως υποστηρίζεται, σε τέτοιες περιπτώσεις η διαδικασία μπορεί να καταστεί ιδιαίτερα δύσκολη, ακόμη και πρακτικά αδύνατη.

Μια εκκρεμότητα με ιστορία δεκαετιών

Το ζήτημα, πάντως, των καταπατημένων δημοσίων εκτάσεων δεν είναι καινούργιο. Εδώ και δεκαετίες χιλιάδες στρέμματα δημόσιας γης παραμένουν σε ένα ιδιότυπο καθεστώς κατοχής, παρά τις επανειλημμένες νομοθετικές παρεμβάσεις και την πρόοδο των έργων κτηματογράφησης.

Ειδικότερα, η τρέχουσα ρύθμιση επιχειρεί να δώσει οριστική λύση σε ένα μέρος αυτών των περιπτώσεων, επιτρέποντας, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, την εξαγορά των εκτάσεων και τη δημιουργία νόμιμων τίτλων κυριότητας.

Ποιοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση

Υπενθυμίζεται ότι κεντρική προϋπόθεση για την υποβολή αίτησης είναι η αδιάλειπτη κατοχή του δημοσίου ακινήτου από τον ίδιο τον αιτούντα ή τους δικαιοπαρόχους του.

Συγκεκριμένα, απαιτείται:

• κατοχή για τουλάχιστον 30 χρόνια με τίτλο, ή
• κατοχή για τουλάχιστον 40 χρόνια χωρίς τίτλο, υπό την προϋπόθεση ότι το ακίνητο χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία ή βοηθητικός χώρος αυτής ή για την άσκηση τουριστικής, βιοτεχνικής, βιομηχανικής, εμπορικής ή αγροτικής δραστηριότητας.

Παράλληλα, το ακίνητο θα πρέπει να έχει δηλωθεί στο Ε9 κατά τα πέντε προηγούμενα έτη πριν από την υποβολή της αίτησης. Η συγκεκριμένη προϋπόθεση αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην απόδειξη ότι ο αιτών αντιμετώπιζε διαχρονικά το ακίνητο ως ιδιοκτησία του.

Βέβαια, τα κριτήρια για την κατοχή και τη χρήση είναι αυστηρά, καθώς στόχος της ρύθμισης είναι να περιοριστεί η δυνατότητα υπαγωγής περιπτώσεων που δεν πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Σημειώνεται επίσης, ότι η είσοδος στην ηλεκτρονική πλατφόρμα πραγματοποιείται με κωδικούς Taxisnet, ενώ η αίτηση μπορεί να υποβληθεί και από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο.

Για την έναρξη της διαδικασίας απαιτείται παράβολο 300 ευρώ, το οποίο συμψηφίζεται με το τίμημα εξαγοράς ή επιστρέφεται σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης.

Πώς διαμορφώνεται το τίμημα;

Στο μεταξυ, το ποσό που καλείται να καταβάλει ο ενδιαφερόμενος υπολογίζεται με βάση την αντικειμενική αξία του ακινήτου, ενώ λαμβάνονται υπόψη και κοινωνικά κριτήρια.

Για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών, όπως ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, πολύτεκνους και άτομα με αναπηρία, προβλέπονται σημαντικές μειώσεις, με τις εκπτώσεις να φτάνουν, ανάλογα με την περίπτωση, έως και το 80%.

Ειδικότερα, προβλέπεται:

• 50% έκπτωση, εφόσον ο ιδιώτης έχει αναγνωριστεί πρωτόδικα ως κύριος του ακινήτου.
• 50% έκπτωση, όταν ο ιδιώτης έχει αναγραφεί ως κύριος στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές και έχει ασκηθεί αγωγή από το Δημόσιο ή δεν έχει ακόμη εκπνεύσει η σχετική προθεσμία.
• 70% έκπτωση, εφόσον έχει ασκηθεί ένδικο μέσο κατά δικαστικής απόφασης για την αναγνώριση της κυριότητας έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022.
• 80% έκπτωση επί της αντικειμενικής αξίας, όταν το ακίνητο καλύπτει στεγαστικές ανάγκες του αιτούντος ή του αρχικού δικαιοπαρόχου και συνδέεται με μαζική εγκατάσταση πληθυσμιακών ομάδων πριν από το 1964.

Εξόφληση έως και σε 60 δόσεις

Οι δικαιούχοι μπορούν, επίσης, να εξοφλήσουν το τίμημα είτε εφάπαξ, εξασφαλίζοντας επιπλέον έκπτωση 10%, είτε σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις.

Το ελάχιστο ποσό κάθε μηνιαίας δόσης ανέρχεται σε 100 ευρώ, γεγονός που επιτρέπει την τμηματική καταβολή του τιμήματος σε βάθος πενταετίας.

Η «ακτινογραφία» του φακέλου

Η διαδικασία, ωστόσο, προϋποθέτει την υποβολή ενός σημαντικού αριθμού δικαιολογητικών, γεγονός που αποτελεί έναν από τους λόγους που εκτιμάται ότι λειτουργούν αποτρεπτικά για αρκετούς ενδιαφερόμενους.

Μεταξύ των απαιτούμενων εγγράφων περιλαμβάνονται:

• τοπογραφικό διάγραμμα,
• αεροφωτογραφίες του 1992 ή προγενέστερων ετών ή του 1982, ανάλογα με την περίπτωση,
• φύλλο προσδιορισμού της αντικειμενικής αξίας οικοπέδου ή γηπέδου,
• βεβαίωση όρων δόμησης,
• οικοδομική άδεια, εφόσον υπάρχει,
• απόσπασμα κτηματολογικού διαγράμματος,
• πράξεις προσδιορισμού ΕΝΦΙΑ των τελευταίων πέντε ετών.

Ουσιαστικά, το μεγάλο πλήθος των απαιτούμενων στοιχείων, σε συνδυασμό με τις ειδικές προϋποθέσεις που πρέπει να αποδειχθούν, φαίνεται να έχει λειτουργήσει ως σημαντικό «φρένο» στη διαδικασία, με αποτέλεσμα η μέχρι σήμερα συμμετοχή να παραμένει περιορισμένη σε σχέση με την έκταση του προβλήματος.