Η νέα Γερμανία που οραματίζεται η ακροδεξιά AfD – Από τις απελάσεις μέχρι το Μπάουχαους

Η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) αναδείχθηκε πρώτη στις εκλογές του κρατιδίου της Σαξονίας-Άνχαλτ, συγκεντρώνοντας το 44% των ψήφων. Ωστόσο, το αντιμεταναστευτικό κόμμα έμεινε τρεις έδρες μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία, γεγονός που σημαίνει ότι θα πρέπει είτε να βρει εταίρο για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού είτε να επιχειρήσει να κυβερνήσει ως κυβέρνηση μειοψηφίας.

Και τα δύο ενδεχόμενα σημαίνουν ότι πολλές από τις προτάσεις του προεκλογικού της προγράμματος ενδέχεται να μην υλοποιηθούν ποτέ, καθώς τα παραδοσιακά κόμματα στη Γερμανία αρνούνται εδώ και χρόνια να συνεργαστούν με την AfD, δημιουργώντας αυτό που ονομάζουν «τείχος προστασίας» απέναντι στην ακροδεξιά.

Μία πιθανή διέξοδος θα μπορούσε να είναι μια συμφωνία με το προερχόμενο από την αριστερά, λαϊκιστικό κόμμα BSW, το οποίο τη Δευτέρα επέκρινε το λεγόμενο «τείχος προστασίας» και συμμερίζεται ορισμένα από τα σημεία κριτικής της AfD για τη γερμανική πολιτική στο μεταναστευτικό και την Ουκρανία. Τα στελέχη της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ επιχειρούν επίσης να προσεγγίσουν τις πιο δεξιές πτέρυγες των Χριστιανοδημοκρατών (CDU), του βασικού συντηρητικού κόμματος, αν και ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, έχει αποκλείσει κατηγορηματικά οποιαδήποτε συνεργασία.

Οι συζητήσεις για πιθανές συμμαχίες τις επόμενες ημέρες θα είναι κρίσιμες για τη μελλοντική πορεία του κρατιδίου, καθώς το ομοσπονδιακό σύστημα της Γερμανίας παρέχει στα 16 κρατίδιά της σημαντικές αρμοδιότητες σε τομείς όπως η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, η αστυνόμευση και η δημόσια ραδιοτηλεόραση.

Η AfD –ένα κόμμα που η γερμανική υπηρεσία εσωτερικών πληροφοριών έχει χαρακτηρίσει ως «επιβεβαιωμένα ακροδεξιά εξτρεμιστικό»– δεν έχει κρύψει την πρόθεσή της να χρησιμοποιήσει την εξουσία στη Σαξονία-Άνχαλτ ως πρότυπο για την υπόλοιπη χώρα. Ο υποψήφιός της για την πρωθυπουργία του κρατιδίου, Ούλριχ Ζίγκμουντ, δήλωσε στο CNN κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας ότι ελπίζει πως μια νίκη του κόμματος θα σημάνει το τέλος ορισμένων από τις «τρελές» πολιτικές της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Πρώτα, όμως, το κόμμα θα πρέπει να αντιμετωπίσει το δημοσιονομικό έλλειμμα στη Σαξονία-Άνχαλτ, καθώς και τις προκλήσεις που συνεπάγεται η μετάβαση από την αντιπολίτευση στη διακυβέρνηση.

Καθώς βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν από την εξουσία, ακολουθεί μια πιο προσεκτική ματιά στο προεκλογικό πρόγραμμα των 258 σελίδων του κόμματος – ένα ριζοσπαστικό σχέδιο, όπως σημειώνει το CNN, που αποτυπώνει τις επιδιώξεις του τόσο για το κρατίδιο όσο και για ολόκληρη τη χώρα.

“Επαναμετανάστευση”

Στον πυρήνα του προγράμματος του κόμματος βρίσκεται μια ριζική αναμόρφωση της μεταναστευτικής πολιτικής, η οποία περιλαμβάνει την άμεση απέλαση παράτυπων μεταναστών, την επέκταση μεγάλων δομών κράτησης και την επιστροφή πολιτών μη γερμανικής εθνοτικής καταγωγής στις χώρες προέλευσής τους – μια πολιτική που το κόμμα αποκαλεί «επαναμετανάστευση».

Η AfD υποστηρίζει ότι η περιοχή έχει «εξαντλήσει» τη δυνατότητά της να υποδέχεται πρόσφυγες, «όχι μόνο από την άποψη της πολιτικής ασφάλειας, αλλά και της ταυτότητας».

«Οι άνθρωποι που υποχρεούνται να εγκαταλείψουν τη χώρα πρέπει, επί κυβέρνησής μας, να τίθενται υπό κράτηση ενόψει απέλασης», δήλωσε ο Ζίγκμουντ σε πρόσφατη συνέντευξή του.

Σε ένα σημείο του προγράμματός της, η AfD ζητά μια «επιθετική πολιτική επαναμετανάστευσης» σε βάρος των Ουκρανών, υποστηρίζοντας ότι θα πρέπει να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, καθώς «μεγάλα τμήματα της Ουκρανίας θεωρούνται ασφαλή».

Ωστόσο, ο Γιοχάνες Κις, αναπληρωτής διευθυντής του Ινστιτούτου Έρευνας για τη Δημοκρατία Else-Frenkel-Brunswik (EFBI) στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας, σημειώνει ότι η μεταναστευτική πολιτική είναι ένας από τους τομείς στους οποίους είναι πιο δύσκολο να υπάρξουν παρεμβάσεις, καθώς τα κρατίδια περιορίζονται από την ομοσπονδιακή νομοθεσία και τους σχετικούς κανονισμούς.

«Θα περίμενα μεγάλη νομική αβεβαιότητα και χάος», δήλωσε ο Κις.

Η AfD έχει επίσης ζητήσει επανειλημμένα από τη Γερμανία να τερματίσει τη στήριξή της προς την Ουκρανία και να αναπτύξει στενότερες σχέσεις με τη Ρωσία, ερχόμενη έτσι σε αντίθεση με τα άλλα μεγάλα κόμματα και την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η οποία αποτελεί τον μεγαλύτερο υποστηρικτή της Ουκρανίας από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής το 2022.

Εκπαίδευση: “Περισσότερος Μπίσμαρκ, λιγότερος Χίτλερ”

Η εκπαίδευση αποτελεί ακόμη έναν βασικό τομέα πολιτικής για την AfD. Ο Ζίγκμουντ έχει δεσμευτεί να αναμορφώσει το σχολικό πρόγραμμα στη Σαξονία-Άνχαλτ και να «αποϊδεολογικοποιήσει» το σχολείο, μεταξύ άλλων απαγορεύοντας τη σημαία του Pride και προωθώντας «παραδοσιακές» γερμανικές αξίες.

Οι πολιτικοί της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ θέλουν τα σχολικά μαθήματα να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στις περιόδους της γερμανικής ιστορίας πριν από τον Α΄ και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και μικρότερη στο ναζιστικό παρελθόν της Γερμανίας, σε συμφωνία με τη διακηρυγμένη θέση του κόμματος ότι οι Γερμανοί πρέπει να αφήσουν πίσω τους το αίσθημα ενοχής και να επικεντρωθούν περισσότερο στην εθνική υπερηφάνεια.

«Περισσότερος Μπίσμαρκ, λιγότερος Χίτλερ», ήταν ο τρόπος με τον οποίο το συνόψισε ο Χανς-Τόμας Τίλσνάιντερ, εκπρόσωπος του κόμματος για θέματα πολιτισμού στο κρατίδιο, σε συνέντευξή του σε γερμανικά μέσα ενημέρωσης.

«Θέλουμε μια εντελώς νέα, μια εντελώς διαφορετική εκπαιδευτική πολιτική», είπε. «Η πολιτική επιρροή στα παιδιά, όπως τη βιώνουμε –η πολιτική κατήχηση– δεν είναι δουλειά των σχολείων».

Το πρόγραμμα του κόμματος ζητά επίσης διαχωρισμένες τάξεις, στις οποίες τα παιδιά προσφύγων θα διδάσκονται ξεχωριστά από άλλους πρόσφυγες, με τη διδασκαλία να είναι σχεδιασμένη έτσι ώστε να μεταδίδει το μήνυμα ότι η παραμονή τους στη Γερμανία είναι προσωρινή.

Σύμφωνα με τα σχέδια, και τα παιδιά με αναπηρία θα διδάσκονται ξεχωριστά.

Πολιτισμός: Καταστολή της “αντιγερμανικής τέχνης” –  Επίθεση στο Μπάουχαους

Η AfD έχει υποσχεθεί αυτό που αποκαλεί μια «νέα, πατριωτική πολιτιστική πολιτική», υποστηρίζοντας ότι οι κρατικοί θεσμοί θα πρέπει να διαδραματίζουν πιο ενεργό ρόλο στην προώθηση της γερμανικής εθνικής ταυτότητας.

Στο πλαίσιο του προγράμματός της για το κρατίδιο, η AfD έχει δεσμευτεί να διακόψει τη χρηματοδότηση έργων τέχνης που χαρακτηρίζει «αντιγερμανικά».

Όταν του ζητήθηκε να διευκρινίσει τι εννοεί, ο Τίλσνάιντερ είπε ότι «αντιγερμανική τέχνη είναι η γερμανική τέχνη που δεν θέλει να είναι γερμανική» και παρέπεμψε σε μια παράσταση που είχε παρακολουθήσει, στην οποία το έργο ενός κλασικού Γερμανού συνθέτη είχε επανερμηνευθεί μέσα από το πρίσμα ενός «φεμινιστικού αποδομητισμού».

Η AfD έχει δηλώσει ότι οι καλλιτέχνες και οι θεσμοί που επιθυμούν κρατική χρηματοδότηση θα πρέπει να υπογράφουν δήλωση με την οποία θα δεσμεύονται ότι δεν θα περιφρονούν τη Γερμανία και τον πολιτισμό της.

Στο πρόγραμμα του κόμματος αναφέρεται ότι η προηγούμενη κυβέρνηση του κρατιδίου απέδιδε υπερβολική πολιτιστική σημασία στο Μπάουχαους, τη διάσημη γερμανική σχολή τέχνης, στο πλαίσιο της ατζέντας της για τη «σύγχρονη σκέψη». Για την AfD, το συγκεκριμένο κίνημα δεν διαθέτει επαρκώς έντονη γερμανική ταυτότητα.

Οι επικριτές έχουν επισημάνει τις σαφείς ομοιότητες με τον τρόπο με τον οποίο οι Ναζί επιτέθηκαν στη μοντέρνα τέχνη.

«Η AfD επιτίθεται στο Μπάουχαους, χρησιμοποιώντας ακριβώς τις ίδιες λέξεις που χρησιμοποιούσαν οι Ναζί πριν από 100 χρόνια», δήλωσε στο Associated Press ο υπουργός Πολιτισμού Βόλφραμ Βάιμερ. «Και γι’ αυτό οι δημοκράτες, είτε κλίνουν προς τη συντηρητική παράταξη είτε προς την Αριστερά, αντιδρούν σε αυτό».

Ο Κις δήλωσε στο CNN ότι η Σαξονία-Άνχαλτ θα γινόταν γρήγορα «φτωχότερη, τόσο σε υλικό όσο και σε πολιτιστικό επίπεδο», ως αποτέλεσμα των πολιτικών της AfD.

Το τέλος του “τείχους προστασίας”;

Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που αντιμετωπίζει η Γερμανία μετά την εκλογική επιτυχία της AfD αφορά το κατά πόσο παραμένει αποτελεσματικό το λεγόμενο «τείχος προστασίας» απέναντι στην ακροδεξιά.

Πλέον είναι ευρέως αποδεκτό ότι αυτή η πολιτική ενδέχεται να συνέβαλε στην άνοδο της ακροδεξιάς, καθώς την προστάτευσε από τη λογοδοσία που συνεπάγεται η άσκηση εξουσίας και η αντιπαράθεση με την πραγματικότητα της διακυβέρνησης. Το «τείχος προστασίας» οδηγεί επίσης σε ετερόκλητους συνασπισμούς των παραδοσιακών κομμάτων, τα οποία δυσκολεύονται να βρουν κοινό έδαφος σε επίπεδο πολιτικής και να κυβερνήσουν αποτελεσματικά.

Παρόλα αυτά, η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς και τα υπόλοιπα παραδοσιακά κόμματα έχουν δεσμευτεί να διατηρήσουν το «τείχος προστασίας».

«Αν αυτό το αποτέλεσμα δεν αποτελεί εντολή για διακυβέρνηση, τότε τι αποτελεί;» δήλωσε ο Ζίγκμουντ σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα. «Γι’ αυτό και στόχος μας τώρα είναι να διαμορφώσουμε ακριβώς μια τέτοια σταθερή πλειοψηφία τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες. … Υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους μπορεί να γίνει αυτό: είτε μέσω της στήριξης –και μάλιστα της πλήρους στήριξης– μιας κοινοβουλευτικής ομάδας είτε μεμονωμένων βουλευτών».

Το πώς θα διαμορφωθεί τελικά η κατάσταση στη Σαξονία-Άνχαλτ θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις και σε δύο ακόμη περιφερειακές εκλογικές αναμετρήσεις στη Γερμανία μέσα στον ίδιο μήνα. Στο βορειοανατολικό κρατίδιο του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, η AfD προηγείται με περίπου 35%, σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση της Infratest dimap. Μια ακόμη ισχυρή επίδοση της AfD θα μπορούσε επίσης να έχει ευρύτερες συνέπειες για τις επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές στη Γερμανία, οι οποίες αναμένονται το 2029.

Παρότι η AfD ιδρύθηκε μόλις το 2013, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι, αν διεξάγονταν σήμερα εθνικές εκλογές, θα ερχόταν πρώτη σε ψήφους.