Ρεύμα: Οι τιμές-στόχος για το 2027 – Οι έξι παρεμβάσεις

Σχέδιο έξι παρεμβάσεων για τη σταδιακή και μόνιμη μείωση του ενεργειακού κόστους, με στόχο η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στον τελικό καταναλωτή  να υποχωρήσει κατά 30% έως το 2029, παρουσίασε η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, εξειδικεύοντας τις σχετικές εξαγγελίες του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη από το βήμα της 90ής ΔΕΘ.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου παρουσίασε έναν σχεδιασμό που, όπως υπογράμμισε, δεν στηρίζεται σε μια νέα επιδοματική πολιτική, αλλά σε μόνιμες και διαρθρωτικές αλλαγές στην παραγωγή, τη διανομή και την κατανάλωση ενέργειας. Στόχος είναι η ενεργειακή μετάβαση να μεταφραστεί σε χαμηλότερους λογαριασμούς για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Η τιμή αναφοράς

Η αφετηρία για τον υπολογισμό της μείωσης είναι η μέση λιανική τιμή του πρώτου εξαμήνου του 2025, στα 237,8 ευρώ/MWh, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat. Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει τη σταδιακή υποχώρησή της στα 166,6 ευρώ/MWh, δηλαδή περίπου στα 16,6 λεπτά ανά kWh, σε ορίζοντα τριετίας.

Συγκεκριμένα, το βασικό μήνυμα της ηγεσίας του ΥΠΕΝ είναι ότι η μείωση δεν θα προκύψει από μία μεμονωμένη παρέμβαση, αλλά από τον συνδυασμό επενδύσεων στις ΑΠΕ, στις διασυνδέσεις και στην αποθήκευση, παρεμβάσεων για τον περιορισμό των ρευματοκλοπών και των ληξιπρόθεσμων οφειλών, μέτρων εξοικονόμησης και ενίσχυσης της ενεργειακής αυτονομίας.

Παράλληλα, το υπουργείο άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πρόσθετων παρεμβάσεων σε περίπτωση που υπάρξει νέα απότομη επιδείνωση των συνθηκών στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Το «ανάχωμα» απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις

Ο κ. Παπασταύρου έδωσε, μάλιστα, ιδιαίτερη έμφαση στη σύνδεση της ενεργειακής μετάβασης με την ανθεκτικότητα της χώρας απέναντι στις διεθνείς κρίσεις.

«Χτίζουμε έτσι ένα ανάχωμα απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις, γιατί ξέρουμε πολύ καλά ότι η ενεργειακή αγορά δεν είναι απομονωμένη από τις διεθνείς συγκυρίες, τους πολέμους, τις κρίσεις σε όλα τα σημεία του πλανήτη. Το έχουμε βιώσει άλλωστε και το είδαμε και πρόσφατα με την κρίση στη Μέση Ανατολή. Οι επιπτώσεις στη δική μας αγορά ήταν πιο ήπιες σε σχέση με το παρελθόν και σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ακριβώς επειδή έχουμε ήδη επενδύσει στις εγχώριες ανανεώσιμες πηγές, στον ήλιο και στον άνεμο. Αυτό δεν είναι τυχαίο προφανώς, αλλά αποτέλεσμα του σχεδιασμού. Και το πιο σημαντικό είναι ότι αυτό το όφελος φτάνει σε όλους: ενεργειακή αναβάθμιση, εξοικονόμηση, επενδύσεις, υποδομές, δίκαιη κατανομή του οφέλους σε όλη την κοινωνία. Αυτός είναι ο πυρήνας της πολιτικής μας αλλά και η ενίσχυση της ενεργειακής δημοκρατίας».

Ο υπουργός χαρακτήρισε τον στόχο της μείωσης κατά 30% «φυσική συνέχεια μιας πολιτικής που ξεκίνησε από το 2019», επισημαίνοντας ότι οι επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στον ενεργειακό τομέα αρχίζουν πλέον να αποτυπώνονται στην αγορά.

«Η χώρα μας τα τελευταία χρόνια επένδυσε συστηματικά στις ΑΠΕ, στις διασυνδέσεις και στον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου. Από το 2019 εργαστήκαμε πάνω σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, όχι αποσπασματικά», ανέφερε ο κ. Παπασταύρου.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η αλλαγή του ενεργειακού μείγματος έχει ήδη μετατρέψει την Ελλάδα από καθαρό εισαγωγέα σε εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας. Η χώρα ήταν καθαρός εξαγωγέας από το 2024 για πρώτη φορά από το 2000, ενώ μέχρι τον Ιούλιο του 2026 οι εξαγωγές είχαν σχεδόν διπλασιαστεί σε σχέση με το σύνολο του 2025.

«Το ενεργειακό πλεονέκτημα πρέπει να μετατραπεί και σε οικονομικό όφελος, ώστε να φτάσει και στον πολίτη», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Οι έξι άξονες για φθηνότερο ρεύμα

Αναλυτικά, το κυβερνητικό σχέδιο στηρίζεται σε έξι βασικούς άξονες:

1. Συνέχιση των επενδύσεων στις ΑΠΕ

Η περαιτέρω ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών αποτελεί τον βασικό πυλώνα του σχεδιασμού. Η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ έχει υπερτριπλασιαστεί από το 2019 και πλέον ξεπερνά τα 18 GW.

Η πρόκληση πλέον δεν είναι μόνο η αύξηση της πράσινης παραγωγής, αλλά η μετατροπή της σε χαμηλότερο κόστος για τον τελικό καταναλωτή.

2. Επιτάχυνση της αποθήκευσης ενέργειας

Στο φόντο αυτό, η αποθήκευση αναδεικνύεται σε κρίσιμο κρίκο μεταξύ της αυξημένης παραγωγής ΑΠΕ και της μείωσης των τιμών. Στο σχέδιο περιλαμβάνονται σημαντικοί πόροι για μπαταρίες και έργα αποθήκευσης, ώστε η ενέργεια που παράγεται όταν υπάρχει αφθονία από τον ήλιο και τον άνεμο να μπορεί να αξιοποιείται όταν υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση.

3. Διασυνδέσεις νησιών και ενεργειακή αυτονομία

Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα έργα υποδομής του σχεδιασμού, με συνολικό κόστος που προσεγγίζει τα 7 δισ. ευρώ.

Κρήτη και Κυκλάδες έχουν ήδη διασυνδεθεί, ενώ σε φάση υλοποίησης βρίσκονται τα έργα για τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο.

Η ολοκλήρωση των διασυνδέσεων αναμένεται να περιορίσει το κόστος της ηλεκτροπαραγωγής από πετρέλαιο και, κατ’ επέκταση, τις χρεώσεις Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ).

Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται μείωση κατά 50% της χρέωσης ΥΚΩ που αφορά την κάλυψη του σχετικού κόστους, από 6,9 ευρώ/MWh σε 3,45 ευρώ/MWh.

4. Περιορισμός των ρευματοκλοπών και των ληξιπρόθεσμων οφειλών

Σημαντικό μέρος της προσπάθειας αφορά τις μη τεχνικές απώλειες του δικτύου και ειδικότερα τις ρευματοκλοπές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, το κόστος των ρευματοκλοπών διαμορφώθηκε περίπου στα 450 εκατ. ευρώ ετησίως την περίοδο 2022-2024 και τελικά επιβαρύνει το σύνολο των καταναλωτών.

«Με τον Covid και την ενεργειακή κρίση είχαμε δύο απανωτές κρίσεις που επηρέασαν την ικανότητά μας να εποπτεύουμε το σύστημα, ενώ άλλαξαν τα κίνητρα των καταναλωτών που ήθελαν να κάνουν τις ρευματοκλοπές».

«Από το 2022-2024 το κόστος ήταν στα 450 εκατ. ευρώ τον χρόνο και αυτό το κόστος το πληρώνουμε όλοι μας», πρόσθεσε.

Κεντρικό εργαλείο για την αντιμετώπιση του προβλήματος είναι η ανάπτυξη των έξυπνων μετρητών. Στόχος είναι έως το τέλος του 2026 περίπου τα δύο τρίτα της ενέργειας που διακινείται μέσω του δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ να παρακολουθούνται με τηλεμέτρηση, ενώ η καθολική εγκατάσταση έξυπνων μετρητών προβλέπεται έως το 2030.

«Με τους έξυπνους μετρητές μειώνουμε τις απώλειες και δίνουμε ευελιξία στους καταναλωτές», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Τσάφος.

5. Εξοικονόμηση ενέργειας σε νοικοκυριά και δημόσια κτίρια

Στον σχεδιασμό εντάσσονται νέα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, με αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων, αλλά και δράσεις που θα περιορίζουν τη ζήτηση ενέργειας.

Η λογική είναι διπλή και στοχεύει στη μικρότερη κατανάλωση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και, ταυτόχρονα, στον περιορισμό του συνολικού ενεργειακού κόστους.

6. Νέο πλαίσιο για την ενεργειακή αυτονομία

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αυτοπαραγωγή και στην αποθήκευση ενέργειας για ίδια χρήση. Επιχειρήσεις και Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα μπορούν να παράγουν και να αποθηκεύουν ενέργεια, περιορίζοντας την εξάρτησή τους από το δίκτυο και από τις διακυμάνσεις των τιμών.

Πάνω από 5 δισ. ευρώ για τις παρεμβάσεις

Για τη χρηματοδότηση, δε, του συνολικού σχεδιασμού προβλέπονται περισσότεροι από 5 δισ. ευρώ, μέσω τριών βασικών πηγών. Όπως αναφέρθηκε, περίπου 2,1 δισ. ευρώ θα προέλθουν από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, 2,3 δισ. ευρώ από το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων και περίπου 600 εκατ. ευρώ μέσω της ρήτρας διαφυγής.

Στόχος της κυβέρνησης είναι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις να λειτουργήσουν σωρευτικά, ώστε η αύξηση της πράσινης παραγωγής, οι νέες υποδομές, η αποθήκευση, οι διασυνδέσεις και η εξοικονόμηση να μεταφραστούν σε χαμηλότερο ενεργειακό κόστος.

Ο κ. Παπασταύρου έθεσε, πάντως, το πολιτικό ζητούμενο με σαφήνεια: «Στόχος είναι η ενεργειακή μετάβαση να αποκτήσει πραγματικό νόημα και το όφελος να φτάσει στον πολίτη» τόνισε χαρακτηριστικά.

Και όπως εξήγησε, «σε διαφορετική περίπτωση, η πρόοδος είναι απλά ένας αριθμός, μια στατιστική μέτρηση. Εμείς η πρόοδος θέλουμε να μεταφράζεται σε απτό οικονομικό όφελος για κάθε πολίτη. Για αυτό και ο Πρωθυπουργός στην ομιλία του έθεσε τον πήχη ψηλά, έναν καθαρό μετρήσιμο, συγκεκριμένο στόχο: τη μείωση της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30% με ορίζοντα τριετίας».

Πάντως η πολιτική ηγεσία σημείωσε ότι στο όλο σενάριο δεν έχουν προσμετρηθεί ακραίες γεωπολιτικές εκδοχές, ενώ παραδέχτηκε ότι τα κόστη στην πλευρά των επενδύσεων διασυνδέσεων θα είναι αυξημένα γιαυτό και δεν έβαλε την παράμετρο αυτή στην όλη υπόθεση εργασίας.

Παράλληλα  δίνοντας έμφαση στην πλευρά της αποθήκευσης τόνισε ότι μέσα από αυτήν θα μειωθούν τα κόστη στην χονδρεμπορική αγορά, χωρίς να εξειδικεύσει συντελεστές βαρύτητας για την όλη απομείωση του 30%. Τέλος, για τη βιομηχανία, που άμεσα αντιμετωπίζει ζητήματα ανταγωνιστικότητας, δεν καταγράφηκε κάτι πέρα από το γενικό πλαίσιο αναφοράς, παρά τα όσα είχε πει στη συνέντευξή του ο Πρωθυπουργός.