Τράπεζες: Συναγερμός για επιτόκια στο 4% και η νέα “θηλιά” σε δάνεια και επενδύσεις

Μπροστά σε έναν νέο κύκλο ακριβού χρήματος βρίσκονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς η σημερινή αναμενόμενη αύξηση των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κατά 25 μονάδες βάσης ενδέχεται να μην είναι παρά ένας ακόμη σταθμός σε μια διαδρομή που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αναλυτών, μπορεί να οδηγήσει τα επιτόκια ακόμη και στο 4% έως το τέλος του 2027.

Οι αγορές τιμολογούν ήδη συνολικές αυξήσεις περίπου 75 μονάδων βάσης έως το καλοκαίρι του 2027, καθώς η εκτίναξη των τιμών της ενέργειας και η επιστροφή του πληθωρισμού δημιουργούν φόβους ότι η ΕΚΤ θα χρειαστεί να διατηρήσει περιοριστική πολιτική για μεγαλύτερο διάστημα.

Για τους δανειολήπτες αυτό σημαίνει ότι το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πόσο θα αυξηθεί η δόση μετά τη σημερινή απόφαση, αλλά πού μπορεί να φθάσει το κόστος εξυπηρέτησης των δανείων εάν επιβεβαιωθεί το σενάριο για επιτόκια στο 4%.

Γιατί μπορεί να φθάσουν στο 4%

Πίσω από τη στροφή της ΕΚΤ βρίσκεται η νέα πληθωριστική απειλή. Το πετρέλαιο κινείται εκ νέου προς τα 100 δολάρια το βαρέλι, οι ενεργειακές τιμές πιέζουν την Ευρώπη και ο πληθωρισμός στην Ελλάδα έχει επιστρέψει στο 3,7%.

Αναλυτές δεν αποκλείουν ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη να κινηθεί κοντά στο 5% φέτος και στις αρχές του 2027, εξέλιξη που θα μπορούσε να αναγκάσει την ΕΚΤ να συνεχίσει τις αυξήσεις.

Έτσι, μετά τη σημερινή αναμενόμενη κίνηση, το κρίσιμο μήνυμα θα έρθει από την Κριστίν Λαγκάρντ: εάν δηλαδή αφήσει ανοικτή την πόρτα για νέα αύξηση τον Δεκέμβριο και για συνέχιση της νομισματικής σύσφιγξης μέσα στο 2027.

Για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, το ενδεχόμενο τα επιτόκια να επιστρέψουν στα επίπεδα του 4% αλλάζει πλέον τα δεδομένα: το ακριβό χρήμα κινδυνεύει να μετατραπεί από μια προσωρινή επιβάρυνση σε μια νέα κανονικότητα.

Πρώτοι στον λογαριασμό όσοι έχουν κυμαινόμενο στεγαστικό

Οι πλέον εκτεθειμένοι είναι οι δανειολήπτες με στεγαστικά κυμαινόμενου επιτοκίου, καθώς η μεταβολή του Euribor περνά σταδιακά στις μηνιαίες δόσεις τους. Ήδη οι αγορές έχουν προεξοφλήσει σημαντικό μέρος της αύξησης. Από τις αρχές Ιουλίου έως τις 7 Σεπτεμβρίου το Euribor τριμήνου ανέβηκε από 2,313% στο 2,669%, ενώ το Euribor δωδεκαμήνου από 2,695% στο 3,116%.

Για ένα στεγαστικό με υπόλοιπο 100.000 ευρώ και διάρκεια 20 ετών, αύξηση του επιτοκίου από 3,72% σε 3,97% ανεβάζει τη μηνιαία δόση από περίπου 591 στα 604 ευρώ. Πρόκειται για επιπλέον 13 ευρώ τον μήνα. Στα 150.000 ευρώ, η επιβάρυνση πλησιάζει τα 20 ευρώ τον μήνα. Εάν συνυπολογιστούν οι δύο αυξήσεις του Ιουνίου και του Σεπτεμβρίου, συνολικού ύψους 50 μονάδων βάσης, η πρόσθετη επιβάρυνση φθάνει περίπου τα 26 ευρώ τον μήνα για κάθε 100.000 ευρώ δανείου, δηλαδή περισσότερα από 310 ευρώ τον χρόνο.

Και ο λογαριασμός μπορεί να μεγαλώσει εάν η ΕΚΤ συνεχίσει τις αυξήσεις τους επόμενους μήνες.

Πιο ακριβό χρήμα για τις μικρές επιχειρήσεις

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η πίεση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες ήδη δανείζονται ακριβότερα από τις μεγάλες εταιρείες. Τον Ιούλιο το μέσο επιτόκιο των νέων επιχειρηματικών δανείων κυμαινόμενου επιτοκίου ήταν 4,21%, ενώ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις έφθανε το 4,45%.

Στα δάνεια έως 250.000 ευρώ το κόστος ανέβαινε στο 5,07%, ενώ στα επαγγελματικά δάνεια χωρίς συγκεκριμένη διάρκεια έφθανε ακόμη και στο 6,91%.

Για ένα επιχειρηματικό δάνειο 500.000 ευρώ, μια αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης μεταφράζεται, εφόσον περάσει ολόκληρη στο κόστος χρηματοδότησης, σε περίπου 1.250 ευρώ περισσότερους τόκους τον χρόνο.

Εάν όμως ακολουθήσουν και νέες αυξήσεις, το κόστος θα πολλαπλασιαστεί. Και αυτό σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα υψηλότερους λογαριασμούς ενέργειας, ακριβότερες μεταφορές και πρώτες ύλες και αυξημένο μισθολογικό κόστος.

Η μεγάλη παγίδα στις κάρτες

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις πιστωτικές κάρτες, στα ανοικτά καταναλωτικά δάνεια και στις υπεραναλήψεις. Το μέσο επιτόκιο σε αυτή την κατηγορία βρίσκεται ήδη στο 14,55%, γεγονός που καθιστά τη μεταφορά υπολοίπου από μήνα σε μήνα ιδιαίτερα ακριβή.

Για τους καταναλωτές που χρησιμοποιούν την πιστωτική κάρτα ως μόνιμη πηγή ρευστότητας, οι νέες αυξήσεις επιτοκίων μπορούν να επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο έναν ήδη ακριβό δανεισμό.

Οι δόσεις ανεβαίνουν – Οι καταθέσεις πολύ λιγότερο

Η αύξηση των επιτοκίων δεν μεταφέρεται με την ίδια ταχύτητα στις καταθέσεις. Τον Ιούλιο οι καταθέσεις μίας ημέρας των νοικοκυριών απέδιδαν μόλις 0,03%, ενώ οι προθεσμιακές καταθέσεις διάρκειας έως ενός έτους είχαν μέσο επιτόκιο 1,24%.

Την ίδια περίοδο το μέσο επιτόκιο των νέων δανείων βρισκόταν στο 4,67%, με τη διαφορά μεταξύ επιτοκίων νέων δανείων και καταθέσεων να παραμένει στις 4,28 ποσοστιαίες μονάδες.

Επομένως, οι αποταμιευτές θα πρέπει να εξετάζουν προσεκτικά τις διαθέσιμες προθεσμιακές καταθέσεις και τις εναλλακτικές τοποθετήσεις, καθώς η άνοδος των επιτοκίων της ΕΚΤ δεν συνεπάγεται αυτόματα αντίστοιχη αύξηση των αποδόσεων στις απλές καταθέσεις.