Γιατί η Ουκρανία καταδιώκει τη Ρωσία στην έρημο της Αφρικής

Οι συνθήκες είναι εξαντλητικές. Η θερμοκρασία ξεπερνά τακτικά τους 43 βαθμούς Κελσίου κατά τη διάρκεια της ημέρας και στη συνέχεια πέφτει απότομα τη νύχτα. Το νερό είναι σπάνιο, ενώ η σκόνη και η άμμος εισχωρούν παντού. Αλλά τουλάχιστον εργάζονται πάνω από το έδαφος. Αυτή η ελίτ ομάδα Ουκρανών χειριστών drones έχει περάσει χρόνια καταδιώκοντας Ρώσους από οχυρώματα στην Ουκρανία.

Συνεχίζουν να κάνουν το ίδιο, αλλά στην έρημο του βορείου Μάλι.

Σύμφωνα με το CNN, περίπου 15 Ουκρανοί ειδικοί έχουν αναπτυχθεί στη χώρα της περιοχής του Σαχέλ στην Αφρική, η οποία κυβερνάται από στρατιωτική χούντα, για να βοηθήσουν τις τοπικές ανταρτικές δυνάμεις που μάχονται τα ρωσικά στρατεύματα, στο πλαίσιο της αποστολής του Κιέβου να εξασθενήσει τον εχθρό του όπου κι αν δραστηριοποιείται.

Παράλληλα, το Κίεβο έχει επεκταθεί και σε άλλα μέτωπα συγκρούσεων, αξιοποιώντας την πολύτιμη εμπειρία που απέκτησε στον πόλεμο των drones για να δημιουργήσει νέες αντιρωσικές συμμαχίες.

Μιλώντας με Ουκρανούς στρατιώτες και αξιωματικούς που εμπλέκονται σε επιχειρήσεις στο Μάλι και τη Λιβύη, το CNN αποκαλύπτει για πρώτη φορά την έκταση αυτών των επιχειρήσεων σε άλλες ηπείρους. Πηγή των ουκρανικών στρατιωτικών πληροφοριών (GUR) με γνώση των επιχειρήσεων δήλωσε στο CNN ότι αρκετοί Ουκρανοί ειδικοί σταθμεύουν επίσης στο Σουδάν, ενώ στρατεύματα από το Τσαντ, τον Νίγηρα και την Μπουρκίνα Φάσο είχαν ταξιδέψει παλαιότερα στο Μάλι για να λάβουν εκπαίδευση στη χρήση drones από Ουκρανούς στρατιώτες.

Όταν το Ιράν άρχισε να πλήττει συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή νωρίτερα φέτος, η Ουκρανία έστειλε ομάδες στρατιωτικών εμπειρογνωμόνων σε τουλάχιστον πέντε χώρες της περιοχής. Πέρασαν αρκετές εβδομάδες εκπαιδεύοντας τις τοπικές δυνάμεις στο πώς να καταρρίπτουν τα ιρανικής κατασκευής drones Shahed, τα οποία η Ρωσία χρησιμοποιεί εδώ και χρόνια για να τρομοκρατεί την Ουκρανία.

Ένας Ουκρανός στρατιώτης που εστάλη στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δήλωσε στο CNN ότι επιχειρούσαν σε μικτές ομάδες με τοπικά στρατεύματα, τα οποία κινούνταν δίπλα τους και αντέγραφαν κάθε τους κίνηση.

Ως αντάλλαγμα για τη μεταφορά τεχνογνωσίας, το Κίεβο έλαβε σειρά συμφωνιών αμυντικής συνεργασίας και υποσχέσεις για προμήθεια πυρομαχικών.

Στο Σαχέλ, μια απέραντη ημι-άνυδρη περιοχή νότια της Σαχάρας, η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη.

Η Ρωσία προσπαθεί να εδραιωθεί ως “ισχυρός παίκτης” στην Αφρική, ιδιαίτερα στην πλούσια σε ορυκτά και επιρρεπή σε πραξικοπήματα περιοχή του Σαχέλ. Επιχείρησε να καλύψει το κενό ασφαλείας που άφησε η αποχώρηση των γαλλικών και άλλων δυτικών δυνάμεων τα τελευταία χρόνια, στηρίζοντας κυβερνήσεις με αντάλλαγμα ρευστό και κερδοφόρα μεταλλευτικά δικαιώματα.

Αρχικά, το Κρεμλίνο ανέθεσε αυτές τις επιχειρήσεις στην Ομάδα Βάγκνερ (Wagner Group), μια ιδιωτική στρατιωτική εταιρεία που ανήκε στον επιχειρηματία και πολέμαρχο Γιεβγκένι Πριγκόζιν. Μετά τον θάνατο του Πριγκόζιν, μετά το αποτυχημένο πραξικόπημά του το 2023, η Μόσχα συγχώνευσε ό,τι απέμεινε από τη Βάγκνερ με τον τακτικό της στρατό, δημιουργώντας το «Άφρικα Κορπς» (Africa Corps), το οποίο αναπτύσσεται προς υποστήριξη των τοπικών συμμάχων της Μόσχας.

“Εμείς τους διδάσκουμε τακτική, εκείνοι μας διδάσκουν να επιβιώνουμε και να πολεμάμε”

Η ουκρανική ομάδα στο Μάλι είναι ενταγμένη σε μια αποσχιστική οργάνωση που αυτοαποκαλείται Μέτωπο Απελευθέρωσης του Αζαουάντ και αποτελείται κυρίως από αντάρτες Τουαρέγκ του βορρά. Δεν εμπλέκονται άμεσα στις μάχες της πρώτης γραμμής, αλλά παρέχουν στους αντάρτες υποστήριξη, εκπαίδευση και επιχειρησιακή βοήθεια, όπως δήλωσαν στο CNN δύο Ουκρανοί που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή.

«Συντονίζω τις επιχειρήσεις τους εξ αποστάσεως. Το σήμα από το drone τους φτάνει σε εμένα μέσω διαδικτύου και τους λέω αμέσως μέσω ασυρμάτου τι να κάνουν και πού να πετάξουν», δήλωσε στο CNN ένας από τους Ουκρανούς χειριστές drones που βρίσκονται στο Μάλι.

«Βγαίνουν σε αποστολές, μετά επιστρέφουν σε εμένα και αναλύουμε κάθε λεπτομέρεια των ενεργειών τους. Δεν πηγαίνω ο ίδιος στην πρώτη γραμμή, αυτή ήταν άμεση διαταγή από τους ανωτέρους μου», είπε.

Η Ρωσία έχει κατηγορήσει στο παρελθόν την Ουκρανία για συμμετοχή σε σφαγές αμάχων στο Μάλι, κατηγορία την οποία το Κίεβο έχει αρνηθεί. Παράλληλα, η οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Human Rights Watch δημοσίευσε δύο εκθέσεις το καλοκαίρι, κατηγορώντας τα ρωσικά στρατεύματα στο Μάλι για δολοφονίες αμάχων, καθώς και μια άλλη έκθεση που ανέφερε ότι «όλα τα μέρη» που εμπλέκονται άμεσα στη σύγκρουση επιτέθηκαν παράνομα σε αμάχους κατά τη διάρκεια έξαρσης της βίας τον Απρίλιο. Η έκθεση δεν ανέφερε την Ουκρανία.

Ερωτηθείς για τις κατηγορίες τον περασμένο μήνα, ο Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκεί Λαβρόφ, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι το “Άφρικα Κορπς” «δραστηριοποιείται αυστηρά εντός των ορίων της νομιμότητας» και «ως απάντηση σε επίσημα αιτήματα των νόμιμων κυβερνήσεων των αφρικανικών κρατών».

Πηγή των ουκρανικών στρατιωτικών πληροφοριών δήλωσε στο CNN, ότι ο στόχος των αποστολών στο εξωτερικό είναι η άσκηση πίεσης στη Ρωσία και η υπονόμευση της αντίληψης ότι η Μόσχα μπορεί να είναι αξιόπιστος σύμμαχος. «Μετατρέπουμε την εμπειρία μας στον τομέα των drones σε εργαλείο εξωτερικής πολιτικής», δήλωσε η πηγή.

Ωστόσο, πρόσθεσε ότι η αποστολή είναι επωφελής και για τους ίδιους τους Ουκρανούς, καθώς τους δίνει την ευκαιρία να δοκιμάσουν τον εξοπλισμό και τις δεξιότητές τους σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον και να δείξουν στους εταίρους, ότι οι μέθοδοί τους λειτουργούν παντού.

«Η σκόνη και η ζέστη προκαλούν ταχύτερη φθορά στον εξοπλισμό. Τα φίλτρα, η ψύξη, η προστασία των ηλεκτρονικών, οι μπαταρίες… όλα λειτουργούν διαφορετικά και απαιτούν σοβαρή προσαρμογή», είπε, προσθέτοντας ότι ακόμα και ο τρόπος με τον οποίο διεξάγεται ο πόλεμος είναι τελείως διαφορετικός.

«Στην Ουκρανία επικρατεί υψηλή ένταση, μαζικά πλήγματα, συνεχής πίεση. Εδώ πρόκειται περισσότερο για έναν πόλεμο ελιγμών σε μεγάλες εκτάσεις, ενέδρες, έλεγχο διαδρομών, εργασία σε μικρές ομάδες και εξάρτηση από τη γνώση του εδάφους», περιέγραψε.

Οι διαφορές στην πειθαρχία και την εκπαίδευση απαιτούν προσαρμογή και από τις δύο πλευρές, δήλωσε ο ίδιος, προσθέτοντας: «Εμείς τους διδάσκουμε τακτική, εκείνοι μας διδάσκουν να επιβιώνουμε και να πολεμάμε».

Η Ρωσία χρησιμοποιεί επίσης τις επιχειρήσεις της στην Αφρική για να επεκτείνει και να προσαρμόσει τη στρατιωτική της τεχνολογία. Μόλις αυτή την εβδομάδα, η κρατική εταιρεία εξαγωγής όπλων Rosoboronexport παρουσίασε νέους πυραύλους και drones στη Διεθνή Αεροπορική Έκθεση El Alamein στην Αίγυπτο, με τον επικεφαλής του οργανισμού να δηλώνει στο ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS ότι τα όπλα αυτά είναι «δοκιμασμένα» σε μάχες στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή.

“Χορηγία τρομοκρατών”

Τα ουκρανικά αποσπάσματα είναι μικρά, αλλά αποτελούν δείγμα της αυξανόμενης αυτοπεποίθησης της Ουκρανίας, ότι η τεχνογνωσία της στα drones έχει αναβαθμίσει τη διεθνή της θέση.

Ο Ενί Νσαϊμπιά (Héni Nsaibia), ανώτερος αναλυτής για τη Δυτική Αφρική στο Armed Conflict Location & Event Data (ACLED), ένα ανεξάρτητο παρατηρητήριο συγκρούσεων, δήλωσε στο CNN, ότι το Μάλι είναι μία από τις χώρες όπου η Ρωσία διαδραματίζει πλέον καθοριστικό ρόλο.

«Παρέχουν μια ζωτική σανίδα σωτηρίας στο καθεστώς», δήλωσε, προσθέτοντας ότι οι δυνάμεις του Άφρικα Κορπς «υπήρξαν καταλυτικές στην πρόληψη μιας βαθύτερης κατάρρευσης, ενδεχομένως ακόμη και της πτώσης του καθεστώτος».

«Αλλά οι Ρώσοι χρειάζονται επίσης αυτό το στρατιωτικό καθεστώς στην εξουσία προκειμένου να μπορούν να παραμείνουν στο Μάλι», πρόσθεσε ο Νσαϊμπιά.

Οι πρώτες κατηγορίες ότι η Ουκρανία βοηθούσε τους Τουαρέγκ εμφανίστηκαν το 2024. Τον Ιούλιο εκείνου του έτους, οι αντάρτες έστησαν ενέδρα και σκότωσαν δεκάδες μαχητές της Βάγκνερ και στρατιώτες του Μάλι κοντά στην πόλη Τινζαουατέν, στα σύνορα με την Αλγερία.

Ο Αντρίι Γιούσοφ, εκπρόσωπος των στρατιωτικών πληροφοριών της Ουκρανίας, δήλωσε τότε ότι οι αντάρτες έλαβαν τις «απαραίτητες πληροφορίες» για να πολεμήσουν τους Ρώσους. Και παρόλο που η Ουκρανία αρνήθηκε αργότερα οποιαδήποτε ουσιαστική συνεργασία με τους αντάρτες, το σχόλιο του Γιούσοφ προκάλεσε την έντονη αντίδραση των στρατιωτικών δικτατοριών του Μάλι, του Νίγηρα και της Μπουρκίνα Φάσο, οι οποίες υπέβαλαν επίσημη καταγγελία στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, κατηγορώντας την Ουκρανία για “χορηγία τρομοκρατών”.

Το CNN ζήτησε σχόλιο από τις υπηρεσίες στρατιωτικών πληροφοριών για αυτό το άρθρο και παραπέμφθηκε σε παλαιότερες δηλώσεις αξιωματούχων.

Χειριστής drone δήλωσε στο CNN, ότι οι Ουκρανοί βοήθησαν επίσης τους αντάρτες στην κατάληψη της στρατηγικής σημασίας πόλης Κιντάλ στο βόρειο Μάλι νωρίτερα φέτος. Οι αντάρτες Τουαρέγκ και ένοπλοι που συνδέονται με την Αλ Κάιντα εξαπέλυσαν ταυτόχρονες επιθέσεις κατά των ρωσικών στρατευμάτων, αναγκάζοντάς τα να αποσυρθούν.

Το Ρωσικό Υπουργείο Άμυνας κατηγόρησε το Κίεβο για εμπλοκή στην επίθεση, αναφέροντας σε ανακοίνωσή του ότι «Ουκρανοί και Ευρωπαίοι μισθοφόροι» εκπαίδευσαν τους αντάρτες πριν από την επίθεση.

Ο Νσαϊμπιά δήλωσε ότι η κατάληψη της Κιντάλ αποτελεί σοβαρή ήττα για το καθεστώς του Μάλι και για τα ρωσικά στρατεύματα που το στηρίζουν.

«Ήταν μεγάλο πισωγύρισμα το ότι έχασαν την Κιντάλ και αναγκάστηκαν να διαπραγματευτούν έναν ασφαλή διάδρομο για να μπορέσουν να αποσυρθούν», δήλωσε στο CNN. Ωστόσο, σημείωσε ότι η κατάσταση θα μπορούσε να είναι πολύ χειρότερη για το καθεστώς του Μάλι, αν δεν υπήρχε η συνδρομή του ρωσικού Άφρικα Κορπς.

“Δεχόμαστε επίθεση από τους ίδιους ηλίθιους”

Η επίθεση στην Κιντάλ ανέδειξε τη διαφορά που μπορούν να κάνουν τα drones στο πεδίο της μάχης στο Μάλι και αλλού στο Σαχέλ, όπου ο πόλεμος εξακολουθεί να διεξάγεται με πιο παραδοσιακούς τρόπους, με πεζικό εξοπλισμένο με στοιχειώδη όπλα.

Οι Ουκρανοί στο Μάλι δήλωσαν στο CNN, ότι η συνεργασία με τους Τουαρέγκ βασίζεται στη σκοπιμότητα και όχι απαραίτητα σε ιδεολογικές πεποιθήσεις.

«Ο πολιτισμός και η θρησκεία είναι διαφορετικά, αλλά όταν δέχεσαι επίθεση από τους ίδιους ηλίθιους, οι ιδεολογικές διαφορές περνούν στο περιθώριο», δήλωσε η πηγή των στρατιωτικών πληροφοριών.

Χειριστής drone δήλωσε ότι οι προσωπικές του απόψεις δεν έχουν σημασία. Περιέγραψε ορισμένους από τους αντάρτες ως «ριζοσπάστες» που τείνουν να πυροβολούν αυθόρμητα στον αέρα και να ενεργούν με «απρόβλεπτους τρόπους».

«Μερικές φορές είναι συναισθηματικά δύσκολο να αγνοήσεις ορισμένα πράγματα. Απλώς τυχαίνει να βρισκόμαστε στην ίδια πλευρά των οδοφραγμάτων αυτή τη στιγμή… αν αυτοί οι τύποι καταφέρουν να νικήσουν τους Ρώσους, θα χαρούμε πολύ να τους εκπαιδεύσουμε», τόνισε στο CNN.

Ο ίδιος πιστεύει ότι κάθε επιχείρηση που εξασθενεί τους Ρώσους μπορεί να βοηθήσει την Ουκρανία να κάνει βήματα προς τη νίκη στην πατρίδα. «Τους ασκεί πίεση. Όλη αυτή η ιστορία έχει τόσο ψυχολογικά όσο και πραγματικά αποτελέσματα», είπε.

Ο ρωσικός “σκιώδης” στόλος και ένα ουκρανικό θαλάσσιο drone που δραπέτευσε

Νωρίτερα φέτος, μια ομάδα Ελλήνων ψαράδων εντόπισε ένα μυστήριο μαύρο σκάφος να πλέει κοντά στη Λευκάδα στη δυτική Ελλάδα.

Αποδείχθηκε ότι ήταν ένα ουκρανικό θαλάσσιο drone που μετέφερε εκρηκτικά. Η Ελλάδα υπέβαλε επίσημη διπλωματική διαμαρτυρία στην Ουκρανία και το Κίεβο ζήτησε επίσημα συγγνώμη για το περιστατικό, επιρρίπτοντας ωστόσο την ευθύνη στη Ρωσία που δημιούργησε την κατάσταση, επιτιθέμενη στην Ουκρανία και χρησιμοποιώντας έναν «σκιώδη» στόλο πετρελαιοφόρων.

Αυτά επιτρέπουν στη Ρωσία να πουλά το πετρέλαιό της παραβιάζοντας τις διεθνείς κυρώσεις, χρηματοδοτώντας έτσι τον πόλεμο.

Το drone είχε ξεφύγει από Ουκρανούς χειριστές που είχαν αναπτυχθεί στη βορειοδυτική Λιβύη, όπου βρίσκονται σταθμευμένοι από τα τέλη του 2025, δήλωσε στο CNN η πηγή των ουκρανικών στρατιωτικών πληροφοριών.

Η παρουσία τους εκεί αναφέρθηκε για πρώτη φορά από τη γαλλική δημόσια τηλεόραση RFI την άνοιξη και, παρόλο που δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ επίσημα από την ουκρανική κυβέρνηση, αποτελεί πλέον κοινό μυστικό.

Ένας Ουκρανός χειριστής θαλάσσιων drones που βρίσκεται στη Λιβύη δήλωσε στο CNN ότι η μονάδα του χρησιμοποιούσε τη διεθνή στρατιωτική βάση στη Μισράτα ως ορμητήριο για επιθέσεις κατά του σκιώδους στόλου της Ρωσίας, με αντάλλαγμα την εκπαίδευση των τοπικών δυνάμεων.

Όπως και ο χειριστής εναέριων drones στο Μάλι, στρατολογήθηκε νωρίτερα φέτος από τις Στρατιωτικές Πληροφορίες της Ουκρανίας απευθείας από την προηγούμενη θέση του στην Ουκρανία.

Η Ουκρανία, η οποία συνεισέφερε επί σειρά ετών σε ειρηνευτικές αποστολές του ΟΗΕ στη βόρεια και κεντρική Αφρική πριν από την εισβολή ευρείας κλίμακας της Ρωσίας, δεν έχει κρύψει την επιθυμία της να γίνει ένας “διαφορετικού τύπου” παίκτης στην ήπειρο.

Ο Κίριλο Μπουντάνοφ, πρώην αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών της Ουκρανίας και νυν επικεφαλής του προεδρικού γραφείου του Ζελένσκι, δήλωσε το 2023 ότι στόχος της Ουκρανίας ήταν να «συνεχίσει να σκοτώνει Ρώσους σε οποιοδήποτε μέρος αυτού του κόσμου μέχρι την πλήρη νίκη της Ουκρανίας».

Πρόκειται για μια νοοτροπία που συμμερίζονται όλα τα ουκρανικά στρατεύματα που μίλησαν στο CNN.

Τη Δευτέρα, ο Μπουντάνοφ αναφέρθηκε για άλλη μια φορά στο αυξανόμενο παγκόσμιο αποτύπωμα της Ουκρανίας, δημοσιεύοντας μια δήλωση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου εξαίρει τις Στρατιωτικές Πληροφορίες για την προστασία των συμφερόντων της χώρας σε όλο τον κόσμο, από «τη Ρωσία μέχρι την Αφρική, με κοστούμι και με παραλλαγή».