Πιερρακάκης: 230 δισ. ευρώ μπορούν να απελευθερωθούν από την τραπεζική ένωση στην ΕΕ

Κεφάλαια ύψους 230 δισ. ευρώ θα μπορούσαν να απελευθερωθούν, εάν αρθούν οι περιορισμοί που εξακολουθούν να εμποδίζουν την αποτελεσματικότερη μεταφορά κεφαλαίων και ρευστότητας μεταξύ των ευρωπαϊκών τραπεζών, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Κομισιόν. Την ίδια ώρα, το κόστος συμμόρφωσης με τις εποπτικές απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις υποβολής αναφορών ανέρχεται σε περίπου 24 δισ. ευρώ.

Τα δύο αυτά μεγέθη αποτυπώνουν, σύμφωνα με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρο του Eurogroup, Κυριάκο Πιερρακάκη, το κόστος αλλά και το αναπτυξιακό περιθώριο που δημιουργεί ο κατακερματισμός της ευρωπαϊκής τραπεζικής αγοράς.

Μιλώντας στο Eurofi Financial Forum στο Δουβλίνο, ο κ. Πιερρακάκης έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη να προχωρήσει η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη χρειάζεται έναν περισσότερο ενοποιημένο και ανταγωνιστικό τραπεζικό τομέα, ικανό να χρηματοδοτήσει τις επενδύσεις που απαιτεί η νέα οικονομική πραγματικότητα.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι ανάγκες της Ευρώπης για επενδύσεις αυξάνονται, από την άμυνα και την ενέργεια έως την Τεχνητή Νοημοσύνη, τις ψηφιακές υποδομές, την καινοτομία και την πράσινη μετάβαση. Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκές οικονομίες καλούνται να αντιμετωπίσουν έναν εντονότερο διεθνή ανταγωνισμό.

Το «κόστος» του κατακερματισμού

Παρά τα βήματα που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας εξακολουθεί να λειτουργεί σε σημαντικό βαθμό με εθνικά σύνορα. Χαρακτηριστικό είναι ότι μόλις περίπου 16% του εταιρικού δανεισμού στη ζώνη του ευρώ είναι διασυνοριακός.

Οι διασυνοριακοί τραπεζικοί όμιλοι αντιμετωπίζουν παράλληλα περιορισμούς στη μεταφορά κεφαλαίων και ρευστότητας μεταξύ των χωρών, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες ενοποίησης και τη δημιουργία μεγαλύτερης κλίμακας.

Αυτό ακριβώς το κόστος του κατακερματισμού περιέγραψε ο κ. Πιερρακάκης ως έναν «στρατηγικό φόρο» για την Ευρώπη: έναν παράγοντα που επιβαρύνει την κλίμακα των τραπεζών, τις επενδύσεις και τελικά την ανάπτυξη.

Η Κομισιόν εκτιμά ότι η άρση των σχετικών περιορισμών θα μπορούσε να απελευθερώσει 230 δισ. ευρώ ρευστών στοιχείων ενεργητικού υψηλής ποιότητας. Παράλληλα, το κόστος που συνδέεται με τη συμμόρφωση των τραπεζών με τις εποπτικές απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις αναφοράς υπολογίζεται σε περίπου 24 δισ. ευρώ.

Για τον πρόεδρο του Eurogroup, επομένως, η κατεύθυνση είναι διπλή: λιγότερη περιττή πολυπλοκότητα στο κανονιστικό πλαίσιο και ταυτόχρονα μεγαλύτερη ενοποίηση της τραπεζικής αγοράς.

Περισσότερη κλίμακα, μεγαλύτερες επενδύσεις

Η ανάγκη για ενοποίηση δεν αφορά μόνο τη χρηματοδότηση της οικονομίας. Συνδέεται και με την ικανότητα των ευρωπαϊκών τραπεζών να ανταγωνιστούν διεθνώς και να επενδύσουν στην τεχνολογία.

Όπως ανέφερε ο κ. Πιερρακάκης, οι μεγαλύτερες αμερικανικές τράπεζες επενδύουν, αναλογικά με το ενεργητικό τους, πάνω από δυόμισι φορές περισσότερο στην τεχνολογία σε σχέση με τις ευρωπαϊκές. Σε μια εποχή κατά την οποία η Τεχνητή Νοημοσύνη, οι ψηφιακές πληρωμές και η κυβερνοασφάλεια μεταβάλλουν γρήγορα το χρηματοπιστωτικό τοπίο, η διαφορά αυτή αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Η μεγαλύτερη κλίμακα θα μπορούσε, σύμφωνα με την προσέγγιση που παρουσίασε ο υπουργός, να ενισχύσει τη δυνατότητα των ευρωπαϊκών τραπεζών να επενδύουν στην καινοτομία και παράλληλα να διοχετεύουν αποτελεσματικότερα τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις και την πραγματική οικονομία.

Η Ευρώπη έχει τις αποταμιεύσεις, χρειάζεται καλύτερη σύνδεση με τις επενδύσεις

Το επιχείρημα εντάσσεται στη μεγαλύτερη συζήτηση για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Η Ευρώπη διαθέτει σημαντικό απόθεμα αποταμιεύσεων, όμως το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα που θα μπορεί να τις μετατρέπει αποτελεσματικότερα σε παραγωγικές επενδύσεις.

Οι τράπεζες αποτελούν κρίσιμο κρίκο αυτής της αλυσίδας, καθώς παρέχουν περίπου το 70% της χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε, πάντως, ότι η ανάγκη για μεγαλύτερη κλίμακα δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει να εγκαταλείψει τις ισχυρές περιφερειακές και τοπικές τράπεζες. Αντίθετα, όπως ανέφερε, ένα αποτελεσματικό ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα χρειάζεται τόσο μεγάλους τραπεζικούς ομίλους με δυνατότητα διεθνούς ανταγωνισμού όσο και τράπεζες με ισχυρή παρουσία στις τοπικές οικονομίες και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Το ζητούμενο είναι, συνεπώς, ένας συνδυασμός κλίμακας σε ευρωπαϊκό επίπεδο και εγγύτητας στην πραγματική οικονομία.

«Οι ανταγωνιστές μας δεν περιμένουν»

Η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης αποτελεί, για τον κ. Πιερρακάκη, μέρος μιας ευρύτερης αναπτυξιακής στρατηγικής και όχι μια υπόθεση που αφορά αποκλειστικά τον χρηματοπιστωτικό τομέα.

Η πρόκληση πλέον είναι να βρεθεί η πολιτική ισορροπία ανάμεσα στις διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες και να προχωρήσουν οι αλλαγές χωρίς να υπονομευθεί η ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος.

«Καλύτερη ρύθμιση, όχι λιγότερη ρύθμιση», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμα του υπουργού, ο οποίος τάχθηκε υπέρ ενός απλούστερου και περισσότερο αναλογικού πλαισίου, παράλληλα με μεγαλύτερη ενοποίηση.

Και το χρονοδιάγραμμα, όπως υπογράμμισε, έχει τη δική του σημασία. «Οι ανταγωνιστές μας δεν περιμένουν. Οι επενδύσεις δεν περιμένουν. Και ασφαλώς η τεχνολογία δεν περιμένει», ανέφερε, θέτοντας έτσι το δίλημμα που βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της ευρωπαϊκής συζήτησης: πώς οι αποταμιεύσεις και η χρηματοπιστωτική ισχύς της Ευρώπης θα μετατραπούν, χωρίς νέες καθυστερήσεις, σε επενδύσεις, ανάπτυξη και μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα.