Έλιφ Εράλπ: Η “Μαμντάνι του Βερολίνου” απέναντι στην ακροδεξιά και τον Μερτς

Η πιθανή νίκη της Αριστεράς (Die Linke) στο Βερολίνο την Κυριακή (20/9) έχει συγκεντρώσει πολύ λιγότερη δημοσιότητα από τη ζοφερή, αλλά όχι απροσδόκητη, νίκη της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) στη Σαξονία-Άνχαλτ πριν από δύο εβδομάδες.

Η Έλιφ Εράλπ, επικεφαλής υποψήφια του Die Linke, το οποίο ηγείται αυτή τη στιγμή στις δημοσκοπήσεις, θα μπορούσε να γίνει η πρώτη δήμαρχος τουρκικής καταγωγής σε μια πόλη 3,9 εκατομμυρίων κατοίκων, όπου βρίσκεται η μεγαλύτερη τουρκική κοινότητα εκτός Τουρκίας. Η μεταναστευτική της καταγωγή, η μοντέρνα εμφάνισή της και η σκληρή αριστερή ατζέντα της έχουν οδηγήσει σε συγκρίσεις με τον Μαμντάνι, τον Δημοκρατικό δήμαρχο της Νέας Υόρκης, όπως αναφέρουν οι Financial Times, η προεκλογική εκστρατεία του οποίου έδωσε ώθηση στην αμερικανική Αριστερά.

«Η επιτυχία ενός δημοκρατικού σοσιαλιστή στη Νέα Υόρκη, στην καρδιά του καπιταλισμού, είναι ένα τεράστιο επίτευγμα», δήλωσε η Εράλπ σε δημοσιογράφους την περασμένη εβδομάδα. «Έχουμε ανταλλάξει πολλές ιδέες», πρόσθεσε. Άλλωστε ο επικεφαλής στρατηγικής της προεκλογικής εκστρατείας του Μαμντάνι επισκέφθηκε το Βερολίνο την άνοιξη για να συμβουλεύσει την ίδια και το κόμμα της.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το Die Linke δίνει μάχη στήθος με στήθος με τους Χριστιανοδημοκράτες του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, οι οποίοι κέρδισαν τις προηγούμενες εκλογές στην παραδοσιακά αριστερή πόλη για πρώτη φορά έπειτα από περισσότερες από δύο δεκαετίες.

Ωστόσο, το CDU κουβαλάει στις πλάτες του έναν βαθιά αντιδημοφιλή δήμαρχο του Βερολίνου, καθώς και τη γενικευμένη δυσαρέσκεια σε εθνικό επίπεδο απέναντι στον Μερτς. Ο καγκελάριος δυσκολεύεται να κατευνάσει την εσωκομματική εξέγερση, η οποία θα μπορούσε να ενταθεί εάν το CDU καταγράψει κακές επιδόσεις στη διπλή εκλογική αναμέτρηση της Κυριακής, στο Βερολίνο και στο βορειοανατολικό κρατίδιο του Μεκλεμβούργου-Πομερανίας.

Οι σαρωτικές αλλαγές στο Die Linke

Οι ρίζες του Die Linke ανάγονται στο κομμουνιστικό SED, το οποίο κυβέρνησε την Ανατολική Γερμανία μέχρι την πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989. Ωστόσο, τα τελευταία τρία χρόνια το κόμμα έχει υποστεί μια εντυπωσιακή γενεακή αλλαγή.

Η ηγεσία του κόμματος έχει αντικατασταθεί από μια νεότερη γενιά στελεχών, στην οποία περιλαμβάνονται αρκετές προβεβλημένες γυναίκες, οι επιθέσεις των οποίων κατά της ακροδεξιάς του AfD έχουν συμβάλει ώστε να αναδειχθούν σε δημοφιλείς προσωπικότητες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η Εράλπ, κόρη Τούρκων αριστερών που εγκατέλειψαν τη χώρα τους μετά το πραξικόπημα του 1980, δήλωσε ότι εντάχθηκε στο Die Linke το 2017, την ημέρα που το AfD μπήκε για πρώτη φορά στο γερμανικό κοινοβούλιο.

Η ίδια και άλλα ηγετικά στελέχη του κόμματος έχουν υιοθετήσει ένα αναγνωρίσιμο στιλ: αυστηρές αφέλειες, τατουάζ, κρίκους στα αυτιά, τζιν, αθλητικά, μπουφάν bomber και κόκκινο κραγιόν.

Η ανανέωση του Die Linke έχει προσελκύσει ένα τεράστιο κύμα νέων υποστηρικτών, με τα μέλη του κόμματος να διπλασιάζονται μέσα σε έναν χρόνο και να φτάνουν τις 123.000 στα τέλη του 2025.

«Το Die Linke ήταν κάποτε ένα κόμμα συνταξιούχων της Ανατολικής Γερμανίας, οι οποίοι συχνά ζούσαν στην επαρχία», δήλωσε ο Μάρκους Κόλμπεργκ, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Χούμπολτ. «Τώρα, ο τυπικός ψηφοφόρος του είναι μια νεαρή γυναίκα που ζει στην πόλη. Το κόμμα έχει αλλάξει εντελώς».

Στο επίκεντρο των εκλογών η στεγαστική κρίση στο Βερολίνο

Στο Βερολίνο, η δέσμευση του Die Linke να απαλλοτριώσει 220.000 διαμερίσματα από «θρασείς» ιδιοκτήτες – εταιρείες έχει βρει απήχηση στους νεότερους ψηφοφόρους.

Τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, η πόλη ήταν γνωστή για τους άδειους χώρους της, τα φθηνά ενοίκια και τις καταλήψεις κτιρίων, που προσέλκυαν καλλιτέχνες και λάτρεις της techno και μετέτρεψαν το Βερολίνο σε κέντρο της ευρωπαϊκής αντικουλτούρας.

Ωστόσο, η αύξηση του πληθυσμού και οι ιδιωτικές επενδύσεις έχουν μεταμορφώσει την αγορά κατοικίας της πόλης τις τελευταίες δύο δεκαετίες, ωθώντας τα ενοίκια προς τα πάνω.

Το 2021, το 58% των Βερολινέζων ψήφισε «ναι» σε δημοψήφισμα που ζητούσε την απαλλοτρίωση διαμερισμάτων τα οποία ανήκουν σε εταιρείες εκμίσθωσης ακινήτων.

Το Die Linke δήλωσε ότι θέλει να υλοποιήσει αυτή την εντολή, προχωρώντας σε απαλλοτρίωση ακινήτων από επενδυτές της κτηματαγοράς, όπως η εισηγμένη στον Dax Vonovia, η οποία διαθέτει περίπου 130.000 κατοικίες στο Βερολίνο.

Το κόστος του σχεδίου αποτελεί αντικείμενο έντονης διαμάχης, με τις εκτιμήσεις να κυμαίνονται από 7 δισ. έως 36 δισ. ευρώ. Το Die Linke υποστηρίζει ότι τα χρήματα θα ανακτηθούν σταδιακά μέσω των εσόδων από τα ενοίκια που θα εισπράττει η πόλη.

Η Εράλπ — η οποία φορά ένα χρυσό κολιέ με τη λέξη Mietdeckel, δηλαδή «πλαφόν στα ενοίκια» — θέλει επίσης να επιβάλει ένα τέτοιο όριο στα 400.000 διαμερίσματα της πόλης που ανήκουν σε δημόσιους φορείς.

Τα σχέδια του κόμματος για απαλλοτριώσεις, τα οποία θα βρεθούν αντιμέτωπα με σειρά νομικών προσφυγών, έχουν προκαλέσει ανησυχία στους επιχειρηματικούς κύκλους. Ομάδα τραπεζών δήλωσε τον Ιούνιο ότι το κόμμα «παίζει με τη φωτιά» και κινδυνεύει να αποθαρρύνει τις επενδύσεις και την κατασκευή νέων κατοικιών.

Η πολιτική αυτή έχει συμβάλει στην κινητοποίηση Βερολινέζων όπως ο 25χρονος Λούκας, ο οποίος ήταν ανάμεσα στα περίπου 40 άτομα που παρακολούθησαν την περασμένη εβδομάδα για πρώτη φορά συνάντηση του Die Linke στα κεντρικά γραφεία του κόμματος, το Σπίτι Καρλ Λίμπκνεχτ — που φέρει το όνομα του επαναστάτη, συνιδρυτή του Γερμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος, ο οποίος αργότερα δολοφονήθηκε από ακροδεξιούς παραστρατιωτικούς.

Ο Λούκας είπε ότι η εμπειρία του από τη διαμονή σε ένα «άθλιο» διαμέρισμα ιδιοκτησίας της Vonovia τον έκανε πρόθυμο να δοκιμάσει τη λύση της απαλλοτρίωσης, παρότι δεν γνωρίζει με σαφήνεια αν αυτή θα λειτουργήσει.

Ψάχνοντας το αντίδοτο στην άνοδο της ακροδεξιάς

Άλλοι που συμμετείχαν στη βραδιά υποδοχής, η οποία ολοκληρώθηκε με μπάρμπεκιου στην πίσω αυλή, δήλωσαν ότι η νίκη της AfD στο ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ νωρίτερα αυτόν τον μήνα τούς ώθησε να εμπλακούν ενεργά στην κομματική πολιτική.

Ακόμη και στο Βερολίνο, οι δημοσκοπήσεις τοποθετούν τη στήριξη προς την AfD γύρω στο 18%.

Ο πολιτικός επιστήμονας Κόλμπεργκ ανέφερε ότι αυτό μπορεί να εξηγηθεί από την αντίθεση μεταξύ του κέντρου της πόλης και των εξωτερικών προαστίων: «Στα προάστια, η αναμέτρηση είναι μεταξύ AfD και CDU».

Το Die Linke έχει επίσης προσελκύσει στήριξη χάρη στην ιδιαίτερα επικριτική του στάση απέναντι στην «ακροδεξιά εξτρεμιστική» κυβέρνηση του Ισραήλ, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται σε αυτή η Εράλπ, και στις ενέργειές της στη Γάζα.

Στο ζήτημα της Ουκρανίας, αντιτίθεται στις παραδόσεις όπλων προς το Κίεβο και επιθυμεί τη διάλυση του ΝΑΤΟ, αλλά αποδίδει ρητά στη Ρωσία την ευθύνη για τη σύγκρουση και στηρίζει ορισμένες κυρώσεις κατά της Μόσχας.

Μπορεί η Εράλπ να γίνει η επόμενη δήμαρχος του Βερολίνου;

Ακόμη και αν το Die Linke έρθει πρώτο, δεν είναι σαφές αν η Εράλπ θα γίνει δήμαρχος. Το CDU θα μπορούσε ακόμη να επιχειρήσει να βρει εταίρους για τον σχηματισμό συνασπισμού που θα εξασφαλίζει πλειοψηφία στο περιφερειακό κοινοβούλιο.

Ο επικεφαλής υποψήφιος των Σοσιαλδημοκρατών, Στέφεν Κραχ, έχει ταχθεί έντονα κατά των σχεδίων του Die Linke για απαλλοτριώσεις, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο το κόμμα του να ακολουθήσει το πρότυπο του ομοσπονδιακού κυβερνητικού συνασπισμού και να συνεργαστεί με το CDU, αντί να συμμετάσχει σε κυβέρνηση υπό την Εράλπ.

Ωστόσο, ο Κραχ έχει αποδυναμωθεί από τις αστυνομικές εφόδους στο σπίτι και στα γραφεία του στο πλαίσιο έρευνας για πιθανή διαφθορά που συνδέεται με δημόσιο διαγωνισμό. Ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες.

Η Εράλπ δήλωσε ότι ποντάρει στο ενδεχόμενο τα άλλα κόμματα της Αριστεράς να καταλήξουν σε συμφωνία με το Die Linke. «Τελικά, αν αναδειχθούμε ισχυρότερη δύναμη στο Βερολίνο, τότε θα έχουν επικρατήσει και οι πολιτικές μας».