Τράπεζες: Φόβος για νέα “κόκκινα” δάνεια στην αγορά Ενέργειας

Συναγερμός έχει σημάνει στις τράπεζες για τα δάνεια που έχουν χορηγηθεί σε μικρούς και μεσαίους παραγωγούς ενέργειας από φωτοβολταϊκά, καθώς ολοένα περισσότεροι επενδυτές προειδοποιούν ότι, εάν συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση στην αγορά, θα δυσκολευτούν να πληρώνουν κανονικά τις δόσεις τους.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τους παραγωγούς. Αφορά πλέον άμεσα και τις τράπεζες, οι οποίες θέλουν να προλάβουν τη δημιουργία μιας νέας γενιάς «κόκκινων» δανείων σε έναν κλάδο που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν από τους πλέον ασφαλείς για χρηματοδότηση.

Στο τραπέζι βρίσκεται ήδη συγκεκριμένο σχέδιο για πενταετή επιμήκυνση των δανείων, ώστε να μειωθεί η μηνιαία επιβάρυνση των παραγωγών και να πάρουν οικονομική «ανάσα».

Το σχέδιο των τραπεζών

Το ζήτημα έχει ήδη συζητηθεί σε πρόσφατη συνάντηση μεταξύ υψηλόβαθμων τραπεζικών στελεχών και εκπροσώπων των παραγωγών, με τις τράπεζες να αναζητούν λύση προτού οι δυσκολίες αποπληρωμής μετατραπούν σε καθυστερήσεις και νέα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα. Η βασική λύση που εξετάζεται είναι απλή: τα δάνεια να αποκτήσουν πέντε επιπλέον χρόνια διάρκειας.

Για παράδειγμα, ένας παραγωγός που έχει μπροστά του περιορισμένο χρονικό διάστημα για την εξόφληση της χρηματοδότησής του θα μπορούσε, μέσω της επιμήκυνσης, να απλώσει το υπόλοιπο χρέος σε περισσότερα χρόνια και επομένως να πληρώνει χαμηλότερες δόσεις.

Υπάρχει, όμως, ένα σημαντικό εμπόδιο. Οι τράπεζες επισημαίνουν ότι δεν μπορούν να προχωρήσουν μαζικά σε μια τέτοια αναδιάρθρωση χωρίς συνέπειες στους ισολογισμούς τους, εάν παράλληλα δεν παραταθεί και η περίοδος κατά την οποία τα φωτοβολταϊκά εξασφαλίζουν έσοδα μέσω των συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης.

Με απλά λόγια, για να δοθούν πέντε επιπλέον χρόνια στο δάνειο, οι τράπεζες θέλουν να υπάρχουν και πέντε επιπλέον χρόνια εξασφαλισμένων εσόδων για τον παραγωγό.

Παρέμβαση μέσω της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών

Γι’ αυτό και αναμένεται να υπάρξει πρωτοβουλία μέσω της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Το αίτημα που εξετάζεται είναι η πενταετής παράταση των συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης των φωτοβολταϊκών σταθμών, ώστε στη συνέχεια οι τράπεζες να μπορούν να προχωρήσουν σε αντίστοιχη επιμήκυνση των δανείων.

Η σύνδεση των δύο κινήσεων θεωρείται κρίσιμη από τις τράπεζες. Χωρίς μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα εσόδων, μια απλή παράταση του δανείου θα μπορούσε να υποχρεώσει τα πιστωτικά ιδρύματα να αντιμετωπίσουν διαφορετικά λογιστικά τις συγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις και να σχηματίσουν αυξημένες προβλέψεις. Στόχος, συνεπώς, είναι να βρεθεί λύση πριν εμφανιστεί κύμα καθυστερήσεων στις πληρωμές.

Γιατί οι παραγωγοί δυσκολεύονται να πληρώσουν

Το πρόβλημα ξεκινά από το γεγονός ότι οι οικονομικές συνθήκες πάνω στις οποίες «χτίστηκαν» πολλές επενδύσεις φωτοβολταϊκών έχουν αλλάξει δραματικά. Όταν εγκρίνονταν τα επιχειρηματικά σχέδια και δίνονταν τα δάνεια, οι υπολογισμοί βασίζονταν σε συγκεκριμένες εκτιμήσεις για την παραγωγή και, κυρίως, για τα έσοδα που θα είχε κάθε επένδυση.

Σήμερα, όμως, ένα μέρος αυτών των παραδοχών έχει ανατραπεί. Η εγκατεστημένη ισχύς από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας έχει αυξηθεί πολύ γρήγορα, χωρίς να έχει προχωρήσει με την ίδια ταχύτητα η ανάπτυξη των συστημάτων αποθήκευσης και των απαραίτητων υποδομών. Έτσι, όταν υπάρχει μεγάλη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και το σύστημα δεν μπορεί να την απορροφήσει, γίνονται περικοπές παραγωγής. Και κάθε μεγαβατώρα που τελικά δεν διοχετεύεται στο σύστημα σημαίνει λιγότερα έσοδα για τον παραγωγό.

Το πρόβλημα περνά και στις τράπεζες

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και ο μεγάλος τραπεζικός πονοκέφαλος. Πολλά φωτοβολταϊκά έργα κατασκευάστηκαν με υψηλό ποσοστό τραπεζικού δανεισμού. Η δυνατότητα αποπληρωμής των δανείων συνδέθηκε με τις μελλοντικές ταμειακές ροές του ίδιου του έργου. Όταν όμως αυτές οι ταμειακές ροές περιορίζονται εξαιτίας των περικοπών, μειώνεται αντίστοιχα και το περιθώριο που έχει ο παραγωγός για να εξυπηρετήσει το δάνειό του.

Οι τράπεζες αναγνωρίζουν πλέον ότι, όταν χρηματοδοτήθηκαν αρκετά από αυτά τα projects, δεν είχε προβλεφθεί η σημερινή έκταση των περικοπών παραγωγής ούτε ο αντίκτυπός τους στα οικονομικά των επενδύσεων. Έτσι, ένα πρόβλημα που αρχικά εμφανίστηκε στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας αρχίζει να μεταφέρεται σταδιακά και στο τραπεζικό σύστημα.

Η προσωρινή «ένεση» ρευστότητας

Μια πρώτη βοήθεια αναμένεται να προέλθει από την πρωτοβουλία για προσωρινή αύξηση των τιμών έως και κατά 20%, η οποία μπορεί να προσφέρει πρόσθετη ρευστότητα στους παραγωγούς σε μια περίοδο αυξημένης πίεσης.

Ωστόσο, οι τράπεζες δεν αντιμετωπίζουν αυτή την παρέμβαση ως οριστική λύση. Και αυτό γιατί πρόκειται ουσιαστικά για ταμειακή διευκόλυνση. Μέσω του μηχανισμού clawback, τα πρόσθετα έσοδα θα ανακτηθούν στο μέλλον.

Επομένως, μπορεί να δημιουργηθεί προσωρινά ένα «μαξιλάρι» για την πληρωμή υποχρεώσεων και δόσεων, αλλά δεν αντιμετωπίζεται το βασικό πρόβλημα βιωσιμότητας των επενδύσεων.