Τράπεζες: Στον ορίζοντα τρίτη αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ

Αντιμέτωποι με μία ακόμη αύξηση στο κόστος εξυπηρέτησης των δανείων τους ενδέχεται να βρεθούν από το φθινόπωρο χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς στο τραπέζι της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας βρίσκεται πλέον το ενδεχόμενο τρίτης αύξησης των επιτοκίων μέσα στο 2026.

Το επόμενο κρίσιμο ραντεβού είναι στις 29 Οκτωβρίου, με τις αγορές να έχουν ενισχύσει τις τελευταίες ώρες τις εκτιμήσεις για νέα κίνηση κατά 25 μονάδες βάσης. Εφόσον αυτή πραγματοποιηθεί, το επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ θα διαμορφωθεί στο 2,75% από 2,50% σήμερα. Ωστόσο, η απόφαση δεν έχει προεξοφληθεί από την ίδια την ΕΚΤ, η οποία επιμένει ότι οι επόμενες κινήσεις θα εξαρτηθούν από τα οικονομικά δεδομένα.

Η ΕΚΤ προχώρησε τον Σεπτέμβριο στη δεύτερη αύξηση επιτοκίων για φέτος, κατά 25 μονάδες βάσης, με αποτέλεσμα από τις 16 Σεπτεμβρίου το επιτόκιο καταθέσεων να βρίσκεται στο 2,50%, το βασικό επιτόκιο αναχρηματοδότησης στο 2,65% και το επιτόκιο οριακής χρηματοδότησης στο 2,90%.

Γιατί αυξάνονται ξανά τα επιτόκια

Το μεγάλο «αγκάθι» είναι ο πληθωρισμός και κυρίως οι ανατιμήσεις στην ενέργεια λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Η ΕΚΤ προβλέπει μέσο πληθωρισμό 3% για το 2026 και 2,5% για το 2027, ενώ εκτιμά ότι θα παραμείνει πάνω από τον στόχο του 2% για παρατεταμένο διάστημα.

Μάλιστα, οι υψηλότερες τιμές του φυσικού αερίου φαίνεται ότι περνούν πλέον ταχύτερα στον πληθωρισμό σε αρκετές χώρες της Ευρωζώνης, αυξάνοντας τον κίνδυνο νέων πιέσεων στις τιμές τους επόμενους μήνες.

Αυτό ακριβώς είναι που θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό και την απόφαση του Οκτωβρίου: εάν οι πληθωριστικές πιέσεις επιμείνουν, ενισχύεται το σενάριο νέας αύξησης. Αντίθετα, ενδείξεις αποκλιμάκωσης θα μπορούσαν να δώσουν στην ΕΚΤ περισσότερο χρόνο.

Πόσο αυξάνεται η δόση

Για τους δανειολήπτες το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο θα κοστίσει μια ακόμη αύξηση κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες. Η επιβάρυνση αφορά κυρίως δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο, καθώς και συμβάσεις των οποίων η τιμολόγηση συνδέεται με δείκτες της χρηματαγοράς. Το ακριβές ποσό εξαρτάται από το υπόλοιπο του δανείου, τα χρόνια που απομένουν έως την εξόφληση, το επιτόκιο αναφοράς και το περιθώριο της τράπεζας.

Ενδεικτικά, σε ένα στεγαστικό 100.000 ευρώ με υπολειπόμενη διάρκεια 20 ετών, πλήρης μετακύλιση μιας αύξησης κατά 25 μονάδες βάσης μπορεί να ανεβάσει τη μηνιαία δόση περίπου κατά 13 ευρώ. Αυτό μεταφράζεται σε περίπου 156 ευρώ επιπλέον τον χρόνο, ενώ εάν η αύξηση παρέμενε σε όλη τη διάρκεια της 20ετίας, η πρόσθετη επιβάρυνση θα προσέγγιζε συνολικά τις 3.100 ευρώ.

Για μεγαλύτερα υπόλοιπα η επιβάρυνση αυξάνεται αναλόγως. Σε δάνειο 200.000 ευρώ, με αντίστοιχα χαρακτηριστικά, η πρόσθετη μηνιαία επιβάρυνση μπορεί να κινηθεί περίπου στα 26 ευρώ.

Ποιοι δεν επηρεάζονται

Προστατευμένοι από την άμεση αύξηση παραμένουν όσοι έχουν επιλέξει σταθερό επιτόκιο για ολόκληρη τη διάρκεια του δανείου. Η μηνιαία δόση τους δεν αλλάζει, ανεξάρτητα από την απόφαση που θα λάβει η ΕΚΤ τον Οκτώβριο.

Διαφορετική είναι η περίπτωση των δανείων που προσφέρουν σταθερό επιτόκιο μόνο για τα πρώτα χρόνια και στη συνέχεια μετατρέπονται σε κυμαινόμενα. Οι συγκεκριμένοι δανειολήπτες μπορεί να μην δουν άμεση αλλαγή σήμερα, αλλά θα βρεθούν αντιμέτωποι με τα νέα επίπεδα επιτοκίων όταν λήξει η περίοδος σταθερής χρέωσης.

Ξανά στο τραπέζι το «πάγωμα»

Μια τρίτη διαδοχική κίνηση της ΕΚΤ μέσα στο 2026 θα επαναφέρει παράλληλα τη συζήτηση για το εάν οι ελληνικές τράπεζες θα προχωρήσουν σε παρεμβάσεις για τον περιορισμό της επιβάρυνσης των συνεπών δανειοληπτών με παλαιά κυμαινόμενα στεγαστικά. Αντίστοιχες κινήσεις είχαν γίνει στον προηγούμενο ανοδικό κύκλο των επιτοκίων. Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχει ανακοινωμένη νέα οριζόντια παρέμβαση, γεγονός που σημαίνει ότι οι κάτοχοι κυμαινόμενων δανείων θα πρέπει να παρακολουθούν τόσο τις αποφάσεις της ΕΚΤ όσο και την ημερομηνία αναπροσαρμογής του δικού τους επιτοκίου.

Το μήνυμα για τους δανειολήπτες είναι ότι η συνεδρίαση της 29ης Οκτωβρίου αποκτά πλέον ιδιαίτερη βαρύτητα: μία ακόμη αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης μπορεί να φαίνεται μικρή ως ποσοστό, αλλά προστίθεται στις προηγούμενες αυξήσεις και μεταφράζεται σε μόνιμα υψηλότερη μηνιαία δόση για όσο διάστημα τα επιτόκια παραμένουν στα σημερινά επίπεδα.