BBC: ΗΠΑ και Λίβανος προστατεύουν Σύρο καταζητούμενο με αντάλλαγμα κρίσιμες πληροφορίες

Ο Μπασάμ αλ Χασάν, ο οποίος επέβλεπε το πρόγραμμα χημικών όπλων της Συρίας και υπήρξε ανώτερος σύμβουλος του πρώην προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ, έχει βρει καταφύγιο στον Λίβανο μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ το 2024.

Κοινή έρευνα του BBC και του αμερικανικού δημόσιου ραδιοφωνικού δικτύου NPR αποκάλυψε ότι στον Χασάν έχει επιτραπεί να παραμείνει στη χώρα, στο πλαίσιο συμφωνίας στην οποία εμπλέκονται το FBI, καθώς και άλλες αμερικανικές και λιβανέζικες αρχές.

Σύμφωνα με όσα πληροφορήθηκαν οι δημοσιογράφοι, ο λόγος είναι η προθυμία του να παράσχει πληροφορίες σχετικά με την απαγωγή του Αμερικανού δημοσιογράφου Όστιν Τάις στη Συρία το 2012, καθώς και πρόσθετες πληροφορίες στις υπηρεσίες πληροφοριών.

Τον περασμένο μήνα, το BBC αποκάλυψε ότι η απαγωγή του Τάις ήταν μια προσχεδιασμένη επιχείρηση και ότι ο Χασάν βρισκόταν στην αλυσίδα διοίκησης που συνδεόταν με αυτήν.

Αξιωματούχοι από δύο διαφορετικές υπηρεσίες της νέας συριακής κυβέρνησης δήλωσαν στο BBC ότι επιθυμούν την επιστροφή του Χασάν στη Συρία προκειμένου να δικαστεί. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ίδιους, οι αμερικανικές αρχές επιθυμούν να παραμείνει στον Λίβανο και η Δαμασκός έχει ελάχιστα περιθώρια να παρέμβει.

Το BBC ζήτησε σχόλιο από το FBI, τη CIA και τη Γενική Διεύθυνση Γενικής Ασφάλειας του Λιβάνου σχετικά με τα ευρήματα της έρευνας. Μόνο το FBI απάντησε, αρνούμενο να σχολιάσει και παραπέμποντας σε προηγούμενη ανακοίνωσή του, σύμφωνα με την οποία προτεραιότητά του παραμένει η εξακρίβωση των γεγονότων γύρω από την υπόθεση Τάις και η εξασφάλιση της επιστροφής του.

Αντιδρώντας στα ευρήματα της έρευνας, ο Φιλ Έλγουντ, εκπρόσωπος της οικογένειας Τάις, δήλωσε:

«Αν όσα λέτε είναι αλήθεια, το γεγονός ότι τα χρήματα των Αμερικανών φορολογουμένων χρησιμοποιούνται για να εξασφαλίσουν μια άνετη ζωή σε κάποιον που συνδέεται με τη χρήση χημικών όπλων εναντίον Σύρων αμάχων και ο οποίος ισχυρίζεται ότι διέταξε την εκτέλεση του Όστιν Τάις, είναι προσβλητικό.

»Αυτό δεν είναι τίποτα λιγότερο από συνέργεια στη διαφυγή ενός καταζητούμενου εγκληματία πολέμου. Οι Σύροι αξίζουν δικαιοσύνη και ο άνθρωπος αυτός πρέπει να επιστρέψει για να δικαστεί».

Προστασία, διαμονή και χρήματα με αντάλλαγμα πληροφορίες

Στο πλαίσιο μιας πολυετούς έρευνας, η οποία παρουσιάζεται στο νέο podcast του BBC με τίτλο «Where is Austin Tice?» («Πού βρίσκεται ο Όστιν Τάις;»), το βρετανικό δίκτυο εξέτασε λεπτομερές πρακτικό συνάντησης μεταξύ του Χασάν, εκπροσώπων του FBI και της CIA και αξιωματούχων των λιβανέζικων υπηρεσιών ασφαλείας, κατά την οποία συζητήθηκε η υπόθεση του Αμερικανού δημοσιογράφου.

Σύμφωνα με το έγγραφο, στον Χασάν προσφέρθηκαν «άδεια διαμονής», «προστασία» και βοήθεια για την κάλυψη των «βιοτικών του αναγκών», με αντάλλαγμα την παροχή πληροφοριών, κυρίως για την τύχη του Τάις.

Πηγές που γνωρίζουν τη συμφωνία επιβεβαίωσαν ότι αυτό πράγματι συνέβη και περιέγραψαν τον τρόπο με τον οποίο ο Χασάν λαμβάνει χρήματα από τις αμερικανικές αρχές μέσω μεσάζοντα, γεγονός που καθιστά δυσκολότερο τον εντοπισμό της διαδρομής των χρημάτων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Χασάν βρίσκεται υπό καθεστώς αμερικανικών κυρώσεων.

Ωστόσο, πρόσωπα που συνδέονται με την έρευνα για την εξαφάνιση του Τάις δηλώνουν ότι έχουν δει ελάχιστες ενδείξεις ουσιαστικής προόδου από τότε που ο Χασάν άρχισε να παρέχει πληροφορίες στο πλαίσιο αυτής της συμφωνίας.

Εκτιμάται ότι η συμφωνία έγινε την άνοιξη του 2025. Πηγές με γνώση της έρευνας εξέφρασαν ανησυχίες ότι η συνεργασία του Χασάν με τις ΗΠΑ θα μπορούσε να συνεχιστεί επ’ αόριστον, με σημαντικό οικονομικό κόστος αλλά περιορισμένα αποτελέσματα.

Πληρωμές και σε άλλα στελέχη του καθεστώτος Άσαντ

Ο Χασάν δεν είναι ο μοναδικός πρώην αξιωματούχος του συριακού καθεστώτος που φαίνεται να έχει εξασφαλίσει οικονομικές απολαβές ή βοήθεια για να ζήσει στο εξωτερικό, χάρη στη σύνδεσή του με την υπόθεση Τάις.

Ένα πρώην μέλος του καθεστώτος δήλωσε ότι είχε λάβει επανειλημμένα χρήματα από το FBI ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία του στην υπόθεση.

Όπως ανέφερε στο BBC, «δεν ήταν προς το συμφέρον του να μοιραστεί όλες τις πληροφορίες μονομιάς», ώστε να μπορεί να παρατείνει το χρονικό διάστημα κατά το οποίο θα εξακολουθούσε να λαμβάνει πληρωμές από τις αμερικανικές αρχές.

Ένα άλλο πρώην στέλεχος του καθεστώτος, το οποίο επίσης συνδέεται με την υπόθεση Τάις, ισχυρίστηκε ότι ζει στον Λίβανο υπό την «προστασία» των αμερικανικών αρχών, επικαλούμενο αυτή τη σχέση ως τον λόγο για τον οποίο δεν μπορούσε να μιλήσει στο BBC για την υπόθεση.

Το βρετανικό δίκτυο συνομίλησε επίσης με πρώην υψηλόβαθμο αξιωματούχο των λιβανέζικων υπηρεσιών πληροφοριών.

Ο αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι οι λιβανέζικες υπηρεσίες πληροφοριών διατηρούν συμφωνίες συνεργασίας με τις αμερικανικές αρχές και ότι αυτού του είδους οι πληρωμές έχουν πραγματοποιηθεί και εξακολουθούν να πραγματοποιούνται όταν οι δύο πλευρές συνεργάζονται σε κοινές υποθέσεις.

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν γνωρίζει κάτι σχετικά με πληρωμές που αφορούν ειδικά την υπόθεση Τάις.

Οι διαπραγματεύσεις για τη μεταφορά του Χασάν στον Λίβανο

Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, στις αρχές Δεκεμβρίου 2024, ο Χασάν φέρεται να διέφυγε αρχικά στο Ιράν.

Ένας Σύρος επιχειρηματίας, με ισχυρές διασυνδέσεις τόσο με το πρώην καθεστώς όσο και με τις λιβανέζικες αρχές, δήλωσε στο BBC ότι στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν διαπραγματεύσεις, στις οποίες συμμετείχαν οι ΗΠΑ, ο Λίβανος και το Ιράν, με στόχο τη μεταφορά του Χασάν στον Λίβανο.

Ο επιχειρηματίας, ο οποίος ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, υποστήριξε ότι ο Χασάν θεωρούνταν πολύτιμος όχι μόνο λόγω των πληροφοριών που πιστεύεται ότι διαθέτει για τον Τάις, αλλά και λόγω των γνώσεών του σχετικά με το πρόγραμμα χημικών όπλων της Συρίας και τη στρατιωτική συνεργασία της χώρας με το Ιράν.

Πρόκειται για απόρρητες πληροφορίες που, σύμφωνα με τον ίδιο, ενδιέφεραν τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών. Ο Χασάν φέρεται επίσης να είχε μερίδιο ευθύνης για τις επιθέσεις με χημικά όπλα στην Γούτα της Συρίας το 2013.

Οι ισχυρισμοί για την εκτέλεση του Όστιν Τάις

Ο Χασάν δήλωσε πέρυσι σε Αμερικανούς ερευνητές ότι ο Όστιν Τάις είχε εκτελεστεί κατόπιν εντολής του πρώην προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ.

Ωστόσο, αρκετά πρόσωπα με γνώση της έρευνας έχουν αμφισβητήσει τις λεπτομέρειες της αφήγησής του.

Ο Χασάν υπέδειξε μια πιθανή τοποθεσία όπου θα μπορούσαν να βρίσκονται τα λείψανα του Αμερικανού δημοσιογράφου. Όταν όμως πραγματοποιήθηκε έρευνα στο σημείο, δεν βρέθηκε τίποτα, σύμφωνα με πολλές πηγές που γνωρίζουν τις λεπτομέρειες της ανασκαφής.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί αμφιβολίες για την αξιοπιστία ορισμένων από τις πληροφορίες που έχει παράσχει.

Παραμένουν, πάντως, ερωτήματα σχετικά με το πόσο εξονυχιστικά ερευνήθηκε η συγκεκριμένη τοποθεσία.

Δύο πηγές με άμεση γνώση της επιχείρησης δήλωσαν στο BBC ότι οι αμερικανικές αρχές διέκοψαν τις ανασκαφές προτού ολοκληρωθεί η έρευνα, ενδεχομένως λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια.

Όταν το BBC κατάφερε να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον Χασάν πέρυσι, ζητώντας του συνέντευξη, εκείνος παρέπεμψε τους δημοσιογράφους στο FBI και τη CIA, στην αμερικανική πρεσβεία της Βηρυτού, προκειμένου να εξασφαλίσουν άδεια για να μιλήσει.

Εκτός από τον Χασάν και άλλοι Σύροι αξιωματούχοι που συνδέονται με την υπόθεση Τάις φαίνεται να έχουν βρει καταφύγιο σε χώρες του εξωτερικού.

Μεταξύ αυτών βρίσκεται ο Μοχάμαντ Μαχλούφ, ο οποίος υπαγόταν στον Χασάν στη Συρία και συνδεόταν με την κράτηση του Τάις, ο Σακρ Ρουστόμ, ανιψιός του Χασάν, ο οποίος είχε εμπλοκή στην απαγωγή του Αμερικανού δημοσιογράφου και ο Γασάν Νασούρ, πρώην στρατηγός της Ρεπουμπλικανικής Φρουράς της Συρίας, που φέρεται να είχε την εποπτεία της φυλακής όπου κρατούνταν ο Τάις.