Αν τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά, γιατί βενζίνη και ντίζελ παραμένουν “φωτιά”;

Τα Στενά του Ορμούζ δεν τελούν πλέον υπό καθεστώς παράλυσης, εντούτοις οι τιμές των καυσίμων παραμένουν στα ύψη.

Πρόκειται για ένα περίπλοκο πρόβλημα με βαρύνουσες οικονομικές, δημοσιονομικές και πολιτικές προεκτάσεις.

Σύμφωνα με στοιχεία της Aμερικανικής Ένωσης Αυτοκινήτου, η μέση πανεθνική τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ αγγίζει τα 4,36 δολάρια το γαλόνι — επίπεδο που δεν έχει καταγραφεί ποτέ ξανά τέτοια εποχή.

Παράλληλα, παρά τα έκτακτα μέτρα που έλαβαν η αμερικανική κυβέρνηση και τα ευρωπαϊκά κράτη, το ντίζελ απέχει μόλις 20 σεντς από το ιστορικό ρεκόρ που σημείωσε τον περασμένο μόλις μήνα.

Εν κατακλείδι, αυτό που ξεκίνησε ως έλλειμμα στην προσφορά πετρελαίου λόγω του πολέμου στο Ιράν, έχει μετεξελιχθεί σε μια γενικευμένη ενεργειακή κρίση με άμεσο αντίκτυπο σε οδηγούς, μεταφορείς και αγρότες ανά την υφήλιο.

Η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, όπως γράφει το CNN, προσέφερε ανακούφιση, όμως η διέλευση παραμένει άκρως επικίνδυνη — και, ως εκ τούτου, δαπανηρή. Την ίδια στιγμή, οι ουκρανικές επιθέσεις με drones πλήττουν ρωσικά διυλιστήρια, ενώ οι επιδρομές των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα προκαλούν σοβαρές αρρυθμίες σε έναν ακόμη κομβικό ναυτιλιακό διάδρομο.

«Οι πολεμικές συγκρούσεις μαίνονται, ειρήνη δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα και το ενεργειακό σύστημα τελεί υπό καθεστώς ασφυκτικής πίεσης», επισημαίνει ο Γιαν Στιούαρτ, αναλυτής διεθνούς ενεργειακής στρατηγικής στην Piper Sandler.

«Εκτός ελέγχου» το κόστος των supertankers

Η αβεβαιότητα στον τομέα της ασφάλειας αντικατοπτρίζεται ανάγλυφα στο δυσθεώρητο κόστος μεταφοράς του αργού πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.

Πέρυσι, το ημερήσιο ναύλο για ένα δεξαμενόπλοιο κατηγορίας VLCC (Very Large Crude Carrier) στη διαδρομή από τον Περσικό Κόλπο προς την Κίνα ανερχόταν στα 65.000 δολάρια, σύμφωνα με τον οίκο ερευνών Clarksons.

Στις παραμονές του πολέμου στο Ιράν, το εν λόγω κόστος είχε ήδη σκαρφαλώσει στα 230.000 δολάρια ημερησίως.

Σήμερα, σύμφωνα με την Clarksons, η μίσθωση ενός VLCC για την ίδια διαδρομή αγγίζει το εξωφρενικό ποσό των 1,6 εκατομμυρίων δολαρίων την ημέρα.

«Πρόκειται για παραλογισμό», σχολιάζει ο Τομ Κλόζα, επικεφαλής σύμβουλος ενέργειας της Gulf Oil. «Όποιος διαθέτει δεξαμενόπλοιο αυτή τη στιγμή θησαυρίζει — υπό την προϋπόθεση, φυσικά, ότι το σκάφος του θα γλιτώσει από τα διασταυρούμενα πυρά».

Ωστόσο, δεν στάθηκαν όλα τα πλοία τυχερά.

Όπως αναφέρει η Βρετανική Υπηρεσία Θαλάσσιων Εμπορικών Επιχειρήσεων (UKMTO), μόνο τις τελευταίες ημέρες καταγράφηκαν πολλαπλά χτυπήματα εμπορικών σκαφών από βλήματα στα Στενά του Ορμούζ, μεταξύ των οποίων και δύο δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού.

Άλμα στα ασφάλιστρα και στις αμοιβές των πληρωμάτων

Η επιβάρυνση, πάντως, δεν περιορίζεται στα ναύλα.

Εξίσου υψηλό είναι και το τίμημα για την προσέλκυση ναυτικών σε επικίνδυνες αποστολές εντός πολεμικών ζωνών.

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ορισμένες ναυτιλιακές εταιρείες προσφέρουν bonus που αγγίζουν τα 25.000 δολάρια ανά ταξίδι — ποσό που για πολλούς ναυτικούς ισοδυναμεί με αποδοχές άνω του ενός έτους.

Ταυτόχρονα, τα ασφάλιστρα έχουν εκτοξευθεί στα ύψη, ενσωματώνοντας το τεράστιο ρίσκο της διέλευσης από την περιοχή με πολύτιμα φορτία.

Όπως μεταδίδει η Journal, οι παραγωγοί πετρελαίου καλούνται πλέον να καταβάλουν από 30 έως 40 εκατομμύρια δολάρια σε ασφαλιστικές κάλυψεις για ένα μόλις ταξίδι μετ’ επιστροφής στα Στενά του Ορμούζ.

Η απόκλιση μεταξύ χρηματιστηριακής και φυσικής αγοράς

Το συνδυαστικό αυτό βάρος — αυξημένα ναύλα, υπέρογκες αμοιβές πληρωμάτων και στα ύψη τα ασφάλιστρα — μετακυλίεται απευθείας στις πλάτες καταναλωτών και επιχειρήσεων διεθνώς.

Εκεί που το κόστος εξαγωγής του αργού από τον Περσικό Κόλπο διαμορφωνόταν παλαιότερα στα μόλις 2 δολάρια το βαρέλι, σήμερα έχει εκτιναχθεί στα 33 δολάρια, σύμφωνα με τον Κλόζα.

«Ο όγκος του πετρελαίου που διοχετεύεται στην αγορά φαίνεται ικανοποιητικός, όμως η εικόνα αυτή είναι πλασματική, καθώς το κόστος εξόδου του είναι αδιανόητα υψηλό», υπογραμμίζει ο ίδιος.

Το γεγονός αυτό εξηγεί και τη μεγάλη ψαλίδα μεταξύ των τιμών που διαμορφώνονται στις χρηματιστηριακές αγορές και των τιμών που ισχύουν στη φυσική αγορά.

Ενδεικτικά, η τιμή του Dated Brent — που αποτυπώνει το πραγματικό κόστος για την άμεση παραλαβή φυσικών φορτίων αργού — διαμορφωνόταν την Πέμπτη στα 135,74 δολάρια το βαρέλι, σύμφωνα με την S&P Global Platts. Το επίπεδο αυτό είναι αισθητά υψηλότερο από την τιμή των προθεσμιακών συμβολαίων (futures), που κινείται γύρω στα 100 δολάρια, και αναπνέει σε απόσταση αναπνοής από το ιστορικό υψηλό του Απριλίου.

Αυτή ακριβώς η τιμή της φυσικής αγοράς είναι που μετακυλίεται τελικά στην αντλία και στις τσέπες των καταναλωτών.

«Οι ΗΠΑ δεν λειτουργούν σε στεγανά. Επηρεαζόμαστε άμεσα από τη διεθνή τιμή, καθώς πραγματοποιούμε εισαγωγές βενζίνης», σημειώνει ο Στιούαρτ.

Πλήγματα σε διυλιστήρια

Το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα δεν καλείται να διαχειριστεί ένα μόνο μέτωπο, αλλά δύο — ή ενδεχομένως και τρία — ταυτόχρονα.

Πέρα από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν, μια σύγκρουση με πολύ μεγαλύτερη διάρκεια από την αναμενόμενη, μαίνεται η αντιπαράθεση στην Υεμένη με τους υποστηριζόμενους από το Ιράν αντάρτες Χούθι.

Οι επιθέσεις των Χούθι με πυραύλους και drones έχουν παραλύσει τα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, ένα ακόμη νευραλγικό πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο.

Παράλληλα, τα ολοένα και πιο καίρια ουκρανικά πλήγματα με drones καταστρέφουν υποδομές διύλισης στη Ρωσία, μία από τις μεγαλύτερες εξαγωγικές δυνάμεις ντίζελ παγκοσμίως.

Προκειμένου να καλύψει τις εγχώριες ελλείψεις, η Μόσχα προχώρησε σε περιορισμό των εξαγωγών της. Στον ίδιο βηματισμό προχώρησε και η Κίνα, θέτοντας φραγμούς στις δικές της εξαγωγές για να διασφαλίσει την επάρκεια της εσωτερικής της αγοράς.

Έτσι, τα αμερικανικά διυλιστήρια παραμένουν ουσιαστικά οι μόνοι πυλώνες που αντέχουν. Ωστόσο, η παραγωγή τους σε βενζίνη, ντίζελ και κηροζίνη βρίσκεται ήδη στο ανώτατο δυνατό όριο, ενώ ορισμένες μονάδες υποχρεώνονται τώρα να μειώσουν ρυθμούς λόγω των προγραμματισμένων εργασιών συντήρησης που είθισται να γίνονται αυτή την εποχή.

Την κατάσταση ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω ο τυφώνας Isaias, σε περίπτωση που προκαλέσει διακοπές στην παραγωγή ή ζημιές στις εγκαταστάσεις διύλισης στον Κόλπο του Μεξικού.

Εξαντλήθηκαν τα αποθέματα ασφαλείας

Οι τιμές της ενέργειας θα βρίσκονταν σε ακόμη πιο δραματικά επίπεδα, αν η υφήλιος δεν διέθετε αξιόλογα αποθέματα ασφαλείας κατά την έναρξη του έτους.

Τα εμπορικά και στρατηγικά αποθέματα λειτουργούν ως αμορτισέρ σε περιόδους κρίσεων.

Ωστόσο, τα αποθέματα αυτά έχουν πλέον συρρικνωθεί επικίνδυνα, περιορίζοντας δραματικά τα περιθώρια ελιγμών. Η εξάντλησή τους έχει ως αποτέλεσμα να ενσωματώνεται στις τρέχουσες τιμές ένα επιπλέον «ασφάλιστρο κινδύνου».

«Πορευόμαστε με οριακά αποθέματα. Δεν υπάρχουν πλέον μαξιλάρια ασφαλείας», υπογραμμίζει ο Στιούαρτ.

Όλα αυτά συνθέτουν το σκηνικό διατήρησης των τιμών στα ύψη και διατήρησης του ρίσκου σε αυξημένα επίπεδα — ακόμη και αν οι ροές πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ προσεγγίζουν εκ νέου τα προπολεμικά επίπεδα.

«Για να δούμε αποκλιμάκωση, πρέπει να τερματιστούν και οι τρεις πόλεμοι — ή έστω οι δύο από τους τρεις», καταλήγει ο Κλόζα.