Παραίτηση Γκίλφοϊλ: Ποιος παίρνει τα “κλειδιά” της αμερικανικής πρεσβείας

Η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ κατάφερε να γίνει η πρώτη πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα που αναγκάστηκε σε παραίτηση για προσωπικά σκάνδαλα.

Έως τώρα, υπήρχαν Αμερικανοί πρέσβεις που παραιτήθηκαν για πολιτικές διαφωνίες, όπως για παράδειγμα ο Τζον Πιούριφοϊ τη δεκαετία του ‘50 που βρέθηκε στο επίκεντρο σύγκρουσης της συνταγματικής κυβέρνησης και του Στέμματος ή ο Χένρι Τάσκα το ‘70 που εγκατέλειψε το 1974, όταν διαφώνησε με τον Χένρι Κίσινγκερ για το Κυπριακό.

Όλοι οι άλλοι, ολοκλήρωσαν τη θητεία τους ή αποχώρησαν έπειτα από αλλαγή κυβέρνησης, στη χώρα τους.

Η Γκίλφοϊλ είναι η πρώτη περίπτωση εξόδου εξαιτίας δημόσιας πίεσης που προκάλεσε η προσωπική της συμπεριφορά, την οποία αποκάλυψε πρώτη η Wall Street Journal.

Kατά την επίσκεψη του στην Ελλάδα, ο Μάρκο Ρούμπιο φέρεται να ενημέρωσε την πρέσβειρα για τα καθέκαστα (πως ο χρόνος της είχε τελειώσει) και την Τρίτη ο Ντόναλντ Τραμπ έβαλε και το βουλοκέρι στην απόφαση, με δημόσια τοποθέτηση.

Αμέσως άρχισαν τα σενάρια διαδοχικής, που δεν είναι όσο εύκολη υπόθεση ακούγεται.

Τι σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν έχει Αμερικανό πρέσβη

H αποχώρηση της Γκίλφοϊλ αφήνει την Ελλάδα χωρίς πρέσβη/πρέσβειρα των ΗΠΑ, αλλά όχι χωρίς αμερικανική διπλωματική παρουσία.

Όπως προβλέπεται στο Σύνταγμα των ΗΠΑ, ο Τζος Χακ μέχρι χθες αναπληρωτής αρχηγός της διπλωματικής αποστολής των ΗΠΑ στην Αθήνα (Νο2 της πρεσβείας) από σήμερα τελεί χρέη “υπηρεσιακού” (επισήμως επιτετραμμένου), έως ότου επιλεχθεί και διοριστεί νέος πρέσβης.

Ο τίτλος του θα είναι Chargé d’Affaires ad interim, δηλαδή προσωρινά επικεφαλής της αποστολής. Είθισται να απονέμεται στον αρχαιότερο διπλωμάτη της αποστολής, με τον Χακ να έχει στο βιογραφικό του και το βαθμό του Βοηθού Υφυπουργού Εξωτερικών για τη Νότια Ευρώπη και τις Περιφερειακές Υποθέσεις.

Θα έχει πλήρη νομική εξουσία και ως εκ τούτου η πρεσβεία θα δουλεύει όπως δούλευε έως χθες (θα κάνει θεωρήσεις, εμπορικές συμφωνίες, θα ασχολείται με την στρατιωτική συνεργασία κλπ), αλλά θα έχει λιγότερο πολιτικό “βάρος” και πρόσβαση σε υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησης.

Επίσης, δεν έχει απευθείας “κανάλια” με τον Λευκό Οίκο, καθώς μιλάει κυρίως μέσω του State Department.

Ο Chargé d’Affaires ad interim συνηθίζει να είναι περισσότερο τεχνοκράτης, παρά πολιτικός.

Τα επτά βήματα του διορισμού νέου πρέσβη στην Ελλάδα

Η αναπλήρωση θα διαρκέσει για μήνες, καθώς η επιλογή νέου πρέσβη είναι μια χρονοβόρα διαδικασία.

Ιδιαίτερα προ των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ και της αναταραχής που προκάλεσε η Γκίλφοϊλ, το πιθανότερο είναι να επιλεγεί εμπειρογνώμονας καριέρας.

Για παράδειγμα, ένας ανώτερος διπλωμάτης με ειδίκευση στα θέματα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου, αντί ενός Ελληνοαμερικανού παράγοντα με ισχυρούς δεσμούς με το Ρεπουμπλικανικό κόμμα και την ομογένεια ή κάποιος πολιτικός σύμμαχος ή ένας ευεργέτης της προεκλογικής εκστρατείας του Τραμπ.

Τα ονόματα που κυκλοφορούν στα ελληνικά media δεν υπάρχουν στα αμερικανικά, με τις πληροφορίες να παραμένουν ανεπιβεβαίωτες.

Το άρθρο ΙΙ της Ενότητας 2 του Συντάγματος των ΗΠΑ αναφέρει τη διαδικασία επιλογής και διορισμού του νέου Αμερικανού πρέσβη στην Ελλάδα.

Σύμφωνα λοιπόν, με αυτό υπάρχουν πολλά βήματα, τα οποία μπορούν να ολοκληρωθούν από 4 έως 6 μήνες, αλλά συνήθως χρειάζονται από 6 έως 12 μήνες και δη όταν υπάρχουν πολλές κενές θέσεις, όπως συμβαίνει τώρα.

Ακολουθούν τα επτά βήματα που πρέπει να γίνουν, για να δούμε νέο πρέσβη των ΗΠΑ στην Ελλάδα.

1. ο πρόεδρος προτείνει στην Γερουσία ένα όνομα ως υποψήφιο πρέσβη. Μπορεί να πρόκειται για πολιτικό πρόσωπο ή επαγγελματίας διπλωμάτης του State Department ή -όπως έγινε με την Γκίλφοϊλ- άνθρωπος του περιβάλλοντος του.
2. ακολουθούν αυστηρός έλεγχος από το FBI σε δεδομένα 15 και πλέον ετών και από το State Department σε οικονομικές δηλώσεις (χρέη, πόθεν έσχες, περιουσία, συγκρούσεις συμφερόντων). Εφόσον δεν διαπιστωθεί θέμα, εγκρίνει το Office of Government Ethics.
3. η κυβέρνηση των ΗΠΑ ζητά “διακριτικά” την έγκριση από την ελληνική κυβέρνηση. Για να δούμε κάποιον πρέσβη στην Ελλάδα, χρειάζεται η επίσημη αποδοχή μας. Μόνο αυτό το στάδιο συχνά διαρκεί τουλάχιστον δυο μήνες.
4. αν όλα πάνε καλά, η πρόταση παραπέμπεται στην Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας που εξετάζει τον υποψήφιο στα χαρτιά. Μπορεί να κάνει και δημόσια ακρόαση για να θέσει ερωτήσεις.
5. ακολουθεί ψηφοφορία στην Επιτροπή για το αν θα προκριθεί η υποψηφιότητά του.
6. μετά την έγκριση της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας το όνομα του υποψηφίου τίθεται στην Ολομέλεια της Γερουσίας για τελική ψηφοφορία. Χρειάζεται απλή πλειοψηφία που σημαίνει τουλάχιστον 51 ψήφους. Αρκεί ένας γερουσιαστής για να μπλοκάρει, για τον όποιο λόγο, το διορισμό. Συνήθως το hold γίνεται για να ασκηθεί πίεση σε άλλα θέματα.
7. μετά την έγκριση της Γερουσίας ο πρόεδρος των ΗΠΑ υπογράφει το επίσημο έγγραφο διορισμού και ο νέος πρέσβης ορκίζεται στο State Department.
8. ταξιδεύει στην Αθήνα, επιδίδει τα διαπιστευτήριά του στον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας και με αυτόν τον τρόπο αναλαμβάνει τυπικά, τα καθήκοντά του.

Έως τότε, θα κρατάει τα “κλειδιά” της αμερικανικής πρεσβείας ο Χακ.