Εκλογές στο Ισραήλ: ”Ισοπαλία” Νετανιάχου – Άιζενκοτ και πολιτικό αδιέξοδο

Χωρίς ξεκάθαρο νικητή ολοκληρώθηκαν οι βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ, με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον βασικό πολιτικό αντίπαλό του, Γκάντι Άιζενκοτ, να δηλώνουν αμφότεροι έτοιμοι να σχηματίσουν κυβέρνηση, παρά το γεγονός ότι οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν πως κανένα από τα δύο πολιτικά στρατόπεδα δεν εξασφαλίζει κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Η συμμαχία του Μπενιαμίν Νετανιάχου προηγείται έναντι της αντιπολίτευσης μετά την καταμέτρηση περίπου των μισών ψήφων, σύμφωνα με στοιχεία που ανακοίνωσε σήμερα η Εκλογική Επιτροπή του Ισραήλ, την επομένη των βουλευτικών εκλογών στις οποίες διακυβεύεται η πολιτική επιβίωση του απερχόμενου πρωθυπουργού.

Μετά την καταμέτρηση του 50,1% των ψήφων, το κόμμα Λικούντ (δεξιά) του Μπενιαμίν Νετανιάχου και οι σύμμαχοί του φαίνεται να εξασφαλίζουν 56 έδρες από τις 120 έδρες του ισραηλινού κοινοβουλίου, της Κνεσέτ, συγκριτικά με 49 για τη συμμαχία της αντιπολίτευσης και 15 για τα αραβικά κόμματα.

Τα μερικά αυτά αποτελέσματα μπορεί να αλλάξουν, καθώς πολλές δημοσκοπήσεις που έγιναν κατά την έξοδο των ψηφοφόρων από εκλογικά τμήματα εμφάνιζαν τις δύο παρατάξεις στήθος με στήθος και χωρίς αυτοδυναμία στο κοινοβούλιο.

Τα exit polls που δημοσιοποιήθηκαν μετά το κλείσιμο της κάλπης την Τρίτη (27/10) αποτυπώνουν ένα εξαιρετικά αμφίρροπο αποτέλεσμα, προμηνύοντας παρατεταμένες διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης, χωρίς να αποκλείεται ακόμη και νέα προσφυγή στις κάλπες.

Σύμφωνα με τα νεότερα exit polls των τηλεοπτικών δικτύων Kan 11 και Channel 13, οι δύο συμμαχίες συγκεντρώνουν από 51 έδρες, ενώ το Channel 12 δίνει οριακό προβάδισμα στο στρατόπεδο του Νετανιάχου, με 52 έναντι 49 εδρών.

Και στις τρεις περιπτώσεις, οι δύο πλευρές παραμένουν μακριά από τις 61 έδρες που απαιτούνται για την πλειοψηφία στην Κνέσετ, το ισραηλινό κοινοβούλιο των 120 εδρών.

Η καταμέτρηση συνεχίζεται, με τη χώρα να βρίσκεται πιθανώς μπροστά σε εβδομάδες δύσκολων διαπραγματεύσεων για το σχηματισμό κυβερνητικού συνασπισμού.

Νετανιάχου: «Χρειαζόμαστε μια ισχυρή δεξιά κυβέρνηση»

Ο 77χρονος Μπενιαμίν Νετανιάχου εμφανίστηκε ενώπιον των υποστηρικτών του λίγο μετά τις 03:00 τα ξημερώματα, στα κεντρικά γραφεία του Λικούντ στην Ιερουσαλήμ, αρκετές ώρες μετά το κλείσιμο των εκλογικών τμημάτων.

Σε μια ασυνήθιστα σύντομη ομιλία, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός απέφυγε να ανακηρύξει τον εαυτό του νικητή, καλώντας ωστόσο σε σχηματισμό «ισχυρής, εθνικής κυβέρνησης της δεξιάς».

Παράλληλα, ζήτησε από την «εβραϊκή και σιωνιστική πλειοψηφία» να ενωθεί και να προχωρήσει σε μια νέα αρχή.

Ο Νετανιάχου υπογράμμισε ότι το Λικούντ παραμένει το μεγαλύτερο κόμμα στην Κνέσετ, με τις προβλέψεις να του δίνουν περίπου 27 έδρες, έναντι 32 στο απερχόμενο κοινοβούλιο.

Ωστόσο, η εκλογική επίδοση της συμμαχίας του συνιστά σημαντική υποχώρηση σε σχέση με τις 68 έδρες που είχε φτάσει να διαθέτει ο εθνικιστικός και θρησκευτικός συνασπισμός του.

Τα ακροδεξιά θρησκευτικά κόμματα των Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και Μπεζαλέλ Σμότριτς εκτιμάται ότι εξασφαλίζουν συνολικά 13 έδρες, χωρίς να καταγράφουν σημαντικά κέρδη.

Παρά την αδυναμία εξασφάλισης πλειοψηφίας, το εκλογικό αδιέξοδο θα μπορούσε να λειτουργήσει υπέρ του Νετανιάχου, καθώς θα του επέτρεπε να παραμείνει στην πρωθυπουργία ως επικεφαλής υπηρεσιακής κυβέρνησης κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων ή μέχρι τη διεξαγωγή νέων εκλογών.

Άιζενκοτ: «Ο λαός επέλεξε την αλλαγή»

Από την πλευρά του, ο Γκάντι Άιζενκοτ, επικεφαλής του κεντρώου κόμματος Γιασάρ, υποστήριξε ότι το αποτέλεσμα συνιστά αποδοκιμασία της διακυβέρνησης Νετανιάχου.

«Ο λαός επέλεξε την αλλαγή», δήλωσε στους υποστηρικτές του, εκφράζοντας την αποφασιστικότητά του να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Ο 66χρονος πρώην αρχηγός του γενικού επιτελείου των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων κάλεσε μάλιστα τον Νετανιάχου να αποσυρθεί από την πολιτική, υποστηρίζοντας ότι οι πολίτες απέρριψαν την παραμονή του στην εξουσία.

Ο Άιζενκοτ, ο οποίος έχασε έναν γιο και δύο ανιψιούς στον πόλεμο στη Γάζα, έχει αναδειχθεί στον ισχυρότερο πολιτικό αντίπαλο του Νετανιάχου, προβάλλοντας την εμπειρία του σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας και υιοθετώντας κεντρώες θέσεις στην εσωτερική πολιτική.

Εισήλθε στην πολιτική μόλις πριν από τέσσερα χρόνια και συμμετείχε στο πολεμικό υπουργικό συμβούλιο του Νετανιάχου μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Ωστόσο, αποχώρησε οκτώ μήνες αργότερα, ασκώντας κριτική στον τρόπο με τον οποίο ο πρωθυπουργός διαχειριζόταν τον πόλεμο.

Παρά τις πολιτικές διαφορές τους, ο Άιζενκοτ διατηρεί σκληρή στάση στα ζητήματα ασφαλείας. Αντιτίθεται στην ίδρυση παλαιστινιακού κράτους και υποστηρίζει ότι η στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς πρέπει να καταστραφεί ή να διαλυθεί.

Έχει χαρακτηρίσει αποτυχημένη την ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση στη Γάζα, υποστηρίζοντας ότι, παρά τις τεράστιες απώλειες, η Χαμάς εξακολουθεί να διατηρεί τον έλεγχο της περιοχής.

Ιστορική άνοδος των αραβικών κομμάτων – Κρατούν το κλειδί των εξελίξεων

Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις της εκλογικής αναμέτρησης είναι η θεαματική ενίσχυση των αραβικών κομμάτων, τα οποία ενδέχεται να αποκτήσουν καθοριστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Το Ραμ και η Ενοποιημένη Αραβική Λίστα εκτιμάται ότι συγκεντρώνουν συνολικά 18 έως 19 έδρες, έναντι 10 στο απερχόμενο κοινοβούλιο.

Η αυξημένη συμμετοχή των Αράβων πολιτών του Ισραήλ αποτέλεσε καθοριστικό στοιχείο της εκλογικής βραδιάς, με τους υποστηρικτές των αραβικών κομμάτων να πανηγυρίζουν μετά τη δημοσιοποίηση των exit polls.

«Απορρίπτουμε την κατοχή και τον ρατσισμό και θα παραμείνουμε εδώ», δήλωσε η Φατέν Γκάτας, υποψήφια της Ενοποιημένης Αραβικής Λίστας, μιλώντας στα κεντρικά γραφεία της συμμαχίας στη Ναζαρέτ.

Ο επικεφαλής του Ραμ, Μανσούρ Αμπάς, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «μεγάλη ήττα» για το πολιτικό στρατόπεδο του Νετανιάχου, δηλώνοντας έτοιμος να συνεργαστεί με τον Γκάντι Άιζενκοτ.

Ωστόσο, ο κεντρώος πολιτικός έχει μέχρι στιγμής αποκλείσει ουσιαστικά το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης με τη συμμετοχή των αραβικών κομμάτων.

Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου επανέλαβε την κατηγορηματική αντίθεσή του σε μια τέτοια προοπτική.

«Αποκλείεται ο σχηματισμός κυβέρνησης που θα υποστηρίζεται από τα αραβικά κόμματα», δήλωσε.

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε επιτεθεί επανειλημμένα στα αραβικά κόμματα, χρησιμοποιώντας μεταξύ άλλων το σύνθημα «είτε η δεξιά είτε η Παλαιστίνη».

Πολιτικό αδιέξοδο και πιθανότητα νέων εκλογών

Η εικόνα που προκύπτει από τις πρώτες εκτιμήσεις καθιστά ιδιαίτερα δύσκολο τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Η πολιτική επιστήμονας Ιλάνα Σπάιτσμαν, από το Πανεπιστήμιο Μπαρ Ιλάν, εκτίμησε ότι ο Νετανιάχου δεν διαθέτει σαφή δυνατότητα σχηματισμού κυβερνητικής πλειοψηφίας.

Αντίστοιχα, ο Άιζενκοτ θα χρειαστεί είτε να συνεργαστεί με τα αραβικά κόμματα είτε να επιδιώξει τον σχηματισμό κυβέρνησης μειοψηφίας, επιλογές τις οποίες έχει μέχρι σήμερα απορρίψει.

Ο Γιοχανάν Πλέσνερ, πρόεδρος του Israel Democracy Institute, χαρακτήρισε τις πρώτες εκτιμήσεις σημαντική ήττα για τον κυβερνητικό συνασπισμό, επισημαίνοντας ωστόσο ότι ο Άιζενκοτ δεν έχει αναδειχθεί ξεκάθαρος νικητής και ότι τα δεδομένα μπορεί να μεταβληθούν κατά την καταμέτρηση.

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των κομμάτων αναμένεται να διαρκέσουν εβδομάδες ή ακόμη και μήνες, όπως έχει συμβεί επανειλημμένα στην πρόσφατη πολιτική ιστορία του Ισραήλ.

Σε περίπτωση αποτυχίας σχηματισμού κυβέρνησης, η χώρα ενδέχεται να οδηγηθεί ξανά σε εκλογές, ενδεχόμενο που ο Άιζενκοτ απορρίπτει.

«Για να σχηματιστεί κυβέρνηση, θα χρειαστεί να σπάσουν οι κανόνες και όσα θεωρούνταν καθιερωμένα, να δημιουργηθούν συμμαχίες χωρίς προηγούμενο», εκτίμησε ο Γιαελί Λιφσίτς, φοιτητής που βρέθηκε στα γραφεία του κόμματος Γιασάρ στο Τελ Αβίβ.

Εκεί, οι πρώτες εκτιμήσεις για το αποτέλεσμα προκάλεσαν πανηγυρισμούς και συνθήματα κατά του πρωθυπουργού, με τους συγκεντρωμένους να φωνάζουν «Μπίμπι, πήγαινε σπίτι σου!», χρησιμοποιώντας το γνωστό προσωνύμιο του Νετανιάχου.

Πότε αναμένονται τα τελικά αποτελέσματα

Η εκλογική αναμέτρηση χαρακτηρίστηκε από ιδιαίτερα υψηλή συμμετοχή, καθώς το 77,7% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων προσήλθε στις κάλπες.

Σύμφωνα με την Κεντρική Εκλογική Επιτροπή του Ισραήλ, πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό συμμετοχής από το 1999, περίπου επτά ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από εκείνο των εκλογών του 2022.

Ήταν οι πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, κατά την οποία σκοτώθηκαν περίπου 1.200 άνθρωποι και 251 απήχθησαν ως όμηροι.

Ακολούθησε ο πόλεμος στη Λωρίδα της Γάζας, όπου, σύμφωνα με τις τοπικές υγειονομικές αρχές, έχουν σκοτωθεί περισσότεροι από 74.000 Παλαιστίνιοι, καθώς και οι συγκρούσεις του Ισραήλ με τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και το Ιράν.

Η κυβέρνηση Νετανιάχου δέχθηκε έντονη κριτική για τις αποτυχίες των υπηρεσιών ασφαλείας που επέτρεψαν την επίθεση της Χαμάς, αλλά και για τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου στη Γάζα.

Παράλληλα, οι πολιτικές της δεξιάς κυβερνητικής συμμαχίας, η επέκταση των ισραηλινών οικισμών στη Δυτική Όχθη και η βία των εποίκων έχουν εντείνει τις διεθνείς επικρίσεις και την πολιτική πόλωση στο εσωτερικό της χώρας.

Ο Νετανιάχου, ο οποίος αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια κατηγορίες διαφθοράς τις οποίες αρνείται, έχει υποστηρίξει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της ηγεσίας της Χαμάς, της Χεζμπολάχ και του Ιράν έχουν ενισχύσει την ασφάλεια του Ισραήλ.

Από την πλευρά τους, πολλοί ψηφοφόροι προσήλθαν στις κάλπες ζητώντας πολιτική αλλαγή. Η καταμέτρηση των ψήφων βρίσκεται σε εξέλιξη, με την Κεντρική Εκλογική Επιτροπή να αναμένεται να δημοσιοποιήσει τα οριστικά αποτελέσματα την Πέμπτη ή την Παρασκευή. Μέχρι τότε, τα exit polls αποτελούν τις μοναδικές ενδείξεις για τη σύνθεση της νέας Κνέσετ.

Το τελικό αποτέλεσμα θα καθορίσει τις δυνατότητες σχηματισμού κυβέρνησης, σε μια χώρα όπου οι εύθραυστες πολιτικές συμμαχίες και οι επαναλαμβανόμενες εκλογικές αναμετρήσεις έχουν αποτελέσει χαρακτηριστικό της πολιτικής ζωής τα τελευταία χρόνια.

Ο Νετανιάχου, ο οποίος έχει διατελέσει πρωθυπουργός για σχεδόν 19 από τα τελευταία 30 χρόνια, έχει καταφέρει επανειλημμένα να ξεπεράσει σοβαρές πολιτικές κρίσεις.

Αυτή τη φορά, ωστόσο, η ενίσχυση των αραβικών κομμάτων και η απουσία καθαρής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας δημιουργούν ένα ιδιαίτερα σύνθετο μετεκλογικό σκηνικό, με τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης να παραμένει ανοιχτό ζήτημα.