Αποσυνάγωγος (με την ευδαιμονία για την πυρηνική ενέργεια)

Και ξαφνικά, πάθαμε πυρηνική ενέργεια! Πράσινη, φθηνή, ασφαλής, απεριόριστη…. Ή έτσι λέει, τέλος πάντων. Η πυρηνική ενέργεια παρουσιάζεται ως αυτονόητη λύση στην κλιματική αλλαγή, και αφού έχει καθυστερήσει κάθε σχέδιο απανθρακοποίησης, ήτοι απομάκρυνσης από τα ορυκτά καύσιμα, την πραγματική αιτία της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής. Γιατί εξάλλου η πυρηνική ενέργεια εμφανίζεται, όπως μόλις είπαμε, ως καθαρή! Όχι, δεν μιλάμε για την παλιά πυρηνική ενέργεια, με αντιδραστήρες τύπου Τσερνόμπιλ ή Κοζλοντούι, αλλά την καινούργια μετενσάρκωση, τους μικρούς αρθρωτούς πυρηνικούς αντιδραστήρες, Δια πάσαν νόσον.

Θέλετε να τροφοδοτήσετε μονάδες αφαλάτωσης σε νησιά (για να γεμίζουν οι αυξανόμενες πισίνες); Θέλετε να “καθαρίσετε” τη ναυτιλία, τον πολυπληθή στόλο ελληνικών συμφερόντων, από τα ορυκτά καύσιμα; Θέλετε να σταθεροποιήσετε το ηλεκτρικό δίκτυο που ταλαιπωρείται από την αστάθεια και τη μη συνεχή παροχή ενέργειας από τον αέρα και τον ήλιο; Η απάντηση στα στόματα όλων είναι μία: πυρηνική ενέργεια. Τέτοια είναι η πρεμούρα και το ενδιαφέρον που εμφανίστηκαν startups για την προώθηση της πυρηνικής ενέργειας, συστήθηκε επιτροπή ειδικών που θα εισηγηθεί επί του θέματος κοκ.

Παρά τις περί του αντιθέτου αιτιάσεις του Έλληνα Πρωθυπουργού, όποια και αν είναι η ερώτηση, η πυρηνική ενέργεια ΔΕΝ είναι η λύση. Όχι, δεν είμαι αφοριστικός και αποσυνάγωγος, για άλλη μια φορά, απλώς ομιλώ με δεδομένα.

Κόστος; Το υψηλότερο κόστος παραγόμενης κιλοβατώρας. Πριν καν προσθέσουμε το κόστος διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων.

Ευελιξία; Η ίδια που έχουν οι σταθμοί βάσης. Επιπλέον (σε αντίθεση π.χ. με τους σταθμούς ορυκτού αερίου), οι πυρηνικοί σταθμοί δεν μπορούν να ανοιγοκλείνουν κατά βούληση με το πάτημα ενός κουμπιού.

Χρόνος κατασκευής; Σε μια χώρα που χρειάστηκε πάνω από 17 χρόνια για να κατασκευάσει λιγνιτική μονάδα, απλώς σκεφτείτε πόσα θα χρειαστούν για την κατασκευή πυρηνικού σταθμού.

Μικροί αρθρωτοί πυρηνικοί αντιδραστήρες; Στα χαρτιά σχεδιάζονται πολλοί. Στην πράξη, σήμερα, λειτουργούν μόλις δύο. Ένας στην Κίνα και ένας στη Ρωσία. Το κόστος παραγόμενης κιλοβατώρας είναι πιο υψηλό από αυτό των μεγάλων πυρηνικών σταθμών. Τα παραγόμενα πυρηνικά απόβλητα είναι δυσανάλογα περισσότερα.

Ενεργειακή ασφάλεια; Εισαγόμενη τεχνολογία, εισαγόμενο καύσιμο, εξαγωγή των ραδιενεργών αποβλήτων για διαχείριση. 100% εξάρτηση.

Συμβολή στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής λειτουργώντας επικουρικά στις ΑΠΕ; Όπως έδειξε και η εμπειρία της Ισπανίας από το πρόσφατο μπλακ άουτ, η λύση είναι συστήματα αυτοματισμού, διασυνδέσεις, αποθήκευση ενέργειας και όχι άλλες μονάδες βάσης.

Εν ολίγοις, η πυρηνική ενέργεια απαντά μόνο την ερώτηση “επιχειρηματικά συμφέροντα και ενίσχυση του Ελλάς – Γαλλία – Συμμαχία”. Οδηγεί σε αύξηση της ενεργειακής εξάρτησης μιας χώρας, καθώς και η τεχνολογία και το καύσιμο ελέγχονται από αλλού. Τα ραδιενεργά απόβλητα πρέπει να μείνουν θαμμένα για πάνω από 10.000 χρόνια. Αν γίνει ατύχημα, οι συνέπειες είναι ανυπολόγιστες. Οι μικροί “λούτρινοι” πυρηνικοί αντιδραστήρες, με τους οποίους όλοι δείχνουν ερωτευμένοι: δεν είναι τσέπης, χρειάζονται κάποια στρέμματα για εγκατάσταση, λειτουργία και δημιουργία ζώνης ασφαλείας, ελάχιστοι λειτουργούν στον κόσμο και κανένας δεν είναι σε εμπορική λειτουργία στις ΗΠΑ.

Πώς να το πω πιο απλά: δεν την χρειαζόμαστε γιατί οι γηγενείς, ανεξάντλητες, φιλικές στο περιβάλλον, φθηνές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μαζί με αποθήκευση, μπορούν να καλύψουν όλες τις ενεργειακές μας ανάγκες. Και επίκαιρο: δεν γίνονται πολεμικές εκστρατείες και συγκρούσεις για την εξασφάλιση του αιολικού ή ηλιακού δυναμικού μιας περιοχής.

Σήμερα, δεν συγκρίνουμε πηγές ενέργειας σε επιστημονική και τεχνολογική βάση, αλλά επί τη βάσει των πολιτικών και οικονομικών δυνάμεων που υποστηρίζουν την καθεμία. Το τραγικό επίσης είναι ότι δεν συζητάμε για πυρηνική ενέργεια μόνο σε χώρες που έχουν πραγματικά υψηλή κατανάλωση ενέργειας και θα μπορούσε θεωρητικά να καλύψει μέρος των αναγκών. Συζητάμε για χώρες της Αφρικής, όπου το 40%, 50% ακόμη και 70% του πληθυσμού σε κάποιες χώρες, συνολικά 600 εκατομμύρια συνάνθρωποί μας, δεν έχει καν πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια, και ακόμη κι αν είχαν δεν θα είχαν τα χρήματα για να πληρώσουν την πανάκριβη ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από πυρηνικούς σταθμούς.

Μιλάμε για χώρες όπου συνολικά 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν τρόπο μαγειρέματος με καθαρά καύσιμα και μαγειρεύουν με κάρβουνο, ξεραμένες ακαθαρσίες κι ό,τι άλλο μπορείτε να φανταστείτε, μέσα σε καλύβες, οπότε μανάδες και τα βρέφη τους αναπνέουν τις αναθυμιάσεις. Και η απάντηση της πρωτοπόρου Δύσης είναι να τους προσφέρει τη λύση της πυρηνικής ενέργειας; Δυστυχώς οι συζητήσεις είναι προχωρημένες, με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΙΕΑ) να πρωτοστατεί. Το τραγικότερο και ειρωνικότερο όλων είναι ότι αυτές οι χώρες έχουν τέτοια αφθονία ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που θα μπορούσαν εύκολα με διασπαρμένη παραγωγή και μικρές μονάδες να καλύψουν όλες αυτές τις ανάγκες, αλλά προφανώς αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Μια τελευταία υπενθύμιση: σε περιόδους καύσωνα, πυρηνικοί σταθμοί σταματούν τη λειτουργία τους είτε επειδή το απαραίτητο νερό για την ψύξη τους δεν αρκεί είτε επειδή είναι ήδη… ζεστό. Μας μένει ευτυχώς ο αέρας, ο ήλιος και η αποθήκευση. Όσο για την ασφάλεια των πυρηνικών σταθμών, τα ατυχήματα είναι σπάνια αλλά οι επιπτώσεις σε βάθος πολλών ετών και επηρεάζουν μεγάλες εκτάσεις. Τα ραδιενεργά νερά ψύξης του πυρηνικού σταθμού της Φουκουσίμα, μετά το ατύχημα του 2011, ακόμα ανιχνεύονται στις απέναντι ακτές του Ειρηνικού ωκεανού, πολλές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

Να μην τα ξαναλέμε λοιπόν, η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα είναι απαραίτητη και επιβεβλημένη για 1.002 λόγους. Και η πυρηνική ενέργεια, σε οποιαδήποτε μορφή της, δεν είναι μέρος της λύσης.

*Ο Νίκος Χαραλαμπίδης είναι γενικός διευθυντής στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace.