ΜΚΟ Η ΑΠΑΤΗ; ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ ΠΡΙΝ ΔΩΣΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΑ

Το σκάνδαλο που προέκυψε με τη ΜΚΟ “Παιδική Χαρά” που μόνο Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση δεν ήταν, άνοιξε έναν ακόμα ασκό του Αιόλου, που από ό,τι φαίνεται σε αυτήν τη χώρα είναι ατελείωτοι.

Αντί λοιπόν, να ψάχνουμε κι εμείς να βρούμε ένα σύννεφο να πέσουμε και δεδομένου ότι έχει αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για την πιο φιλανθρωπική περίοδο του έτους (τις γιορτές των Χριστουγέννων), κρίναμε πως έχει μεγαλύτερη χρησιμότητα να μάθουμε πώς μπορούμε να βεβαιωθούμε ότι δίνουμε χρήματα σε ίδρυμα, σωματείο ή ΑΜΚΕ (μορφές των ΜΚΟ) και όχι σε επιτήδειους.

Η πρώτη κίνηση που πρέπει να κάνεις πριν μια δωρεά

Υπάρχουν απλοί τρόποι να διαπιστώσουμε αν ένα ίδρυμα ή σωματείο (ή, ή) είναι φιλανθρωπικό, όπως διατείνεται και ότι όντως, υφίσταται. Τους αποκαλύπτει στο NEWS 24/7 η Μαριάντζελα Πρίφτη, λογίστρια και ιδιοκτήτρια λογιστικού γραφείου.

«Όποιο σωματείο ζητάει χρήματα για φιλανθρωπικό σκοπό, πρέπει -δια νόμου- να διαθέτει σχετική άδεια εράνου, από την Περιφέρεια ή το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Μπορούμε έτσι, να ζητήσουμε αυτήν την άδεια».

Σε περίπτωση που σας δείχνουν αυτήν την άδεια και εξακολουθείτε να αμφιβάλετε «μπορείτε να ελέγξετε αν ο ΑΦΜ είναι ενεργός και τη νόμιμη επωνυμία, μέσω της υπηρεσίας “Αναζήτηση Βασικών Στοιχείων Μη Φυσικών Προσώπων” της ΑΑΔΕ».

Πώς θα ελέγξεις τα ιδρύματα

Για τη σύσταση του όποιου κοινωφελούς ιδρύματος χρειάζεται Προεδρικό Διάταγμα σύστασης και έγκριση καταστατικού που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης. «Άρα, μπορούμε να αναζητήσουμε την ύπαρξη του online», σε μια μηχανή αναζήτησης ή ΑΙ chatbot, όπως λέει η ειδικός.

Η εποπτεία τους ανήκει στη Διεύθυνση Κοινωφελών Περιουσιών, του υπουργείου Οικονομικών. Η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Περιουσίας τηρεί το ηλεκτρονικό «Ευρετήριο Κοινωφελών Περιουσιών».

Πώς θα ελέγξεις τα σωματεία

Για τα σωματεία, πρέπει να υπάρχει δικαστική απόφαση αναγνώρισης από το αρμόδιο Πρωτοδικείο και εγγραφή στο Βιβλίο Σωματείων. «Δεν είναι “ανοιχτό” προς το κοινό, αλλά βάσει νόμου διατηρείται τοπικά στη γραμματεία του εκάστοτε κατά τόπον αρμόδιου Πρωτοδικείου.

Με μια αίτηση λοιπόν, στο Τμήμα Σωματείων του κατά τόπον Πρωτοδικείου –γίνεται και διαδικτυακά– μπορούμε να δούμε αν υπάρχει αριθμός εγγραφής σωματείου, αν έχει εκδοθεί διαταγή αναγνώρισης και αν έχει τεθεί σε εκκαθάριση ή αν έχει λυθεί».

Τονίζεται ότι για πλήρη αντίγραφα καταστατικού, συχνά απαιτείται η επίκληση έννομου συμφέροντος, δηλαδή να είμαστε μέλη, συναλλασσόμενοι ή αντίδικοι.

Τι ισχύει για τις ΑΜΚΕ

Οι περισσότερες ΜΚΟ δεν ιδρύονται ως σωματεία ή ιδρύματα, αλλά ως ΑΜΚΕ, δηλαδή ως Αστικές Μη Κερδοσκοπικές Εταιρείες.

Την ύπαρξη αυτών μπορούμε να την ελέγξουμε μέσω του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (ΓΕΜΗ).

Σε αυτήν την πλατφόρμα αναγράφονται όλες οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται εμπορικά και ελέγχεται η εταιρική τους νομιμότητα. Όχι αν είναι νόμιμες φορολογικά, δηλαδή αν δηλώνουν εισοδήματα. Αυτό το κάνει η ΑΑΔΕ/Taxisnet ή τουλάχιστον πρέπει να το κάνει.

Στο ΓΕΜΗ οι εταιρείες γενικά, αναρτούν τον ισολογισμό τους. Αυτήν την υποχρέωση δεν την έχουν όλες οι ΜΚΟ.

Βάσει των Ελληνικών Λογιστικών Προτύπων (Ν. 4308/2014) και του Ν. 4919/2022, οι ΑΜΚΕ έχουν υποχρέωση κατάρτισης και δημοσίευσης χρηματοοικονομικών καταστάσεων (ισολογισμού/αποτελεσμάτων χρήσης) στο ΓΕΜΗ, εκτός αν εντάσσονται στις πολύ μικρές οντότητες με πλήρη αδράνεια.

«Δεν μπορείς να τσεκάρεις σε κάθε περίπτωση, πως όντως τα χρήματα πηγαίνουν στον προορισμό τους. Εκτός βέβαια, και αν ζητήσεις τα στοιχεία της οικογέγειας που ευεργετείται από την κίνηση που έχεις υποστηρίξει, προκειμένου να μάθεις από την ίδια τι συνέβη».

Τι πρέπει να προσέξεις στο λογαριασμό που βάζεις χρήματα

Μπαίνεις λοιπόν, σε έναν λογαριασμό να κάνεις μια δωρεά. «Αν σου εμφανίσει ονοματεπώνυμο (ανθρώπου) αντί για επωνυμία εταιρείας μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, κλείνεις την εφαρμογή» και συνεχίζεις τη ζωή σου, λέει η κυρία Πρίφτη.

Όπως διαβάσατε ήδη, το όνομα της εταιρείας μπορεί να ελεγχθεί μέσω ΓΕΜΗ εφόσον πρόκειται για ΑΜΚΕ και γενικότερα, καλό είναι να αναζητούμε την ιστοσελίδα της στο διαδίκτυο.

Σε αυτήν, θα πρέπει να υπάρχει η νομική ταυτότητα της ΜΚΟ, δηλαδή η πλήρης επωνυμία, η νομική μορφή, η έδρα, τα στοιχεία επικοινωνίας και το ΑΦΜ, όπως και ετήσιες εκθέσεις με τις δραστηριότητες και πληροφορίες για τη διοίκηση. Αν δεν υπάρχουν, υπάρχει πρόβλημα.

Ιστορία βγαλμένη από τη ζωή

Εφόσον όλα είναι όπως πρέπει και κάνουμε τη δωρεά, στην ηλεκτρονική κατάθεση γράφουμε “δωρεά”, το όνομά μας και αυτό του ανθρώπου που θέλουμε να στηρίξουμε (ή της ενέργειας) ώστε να είμαστε νομότυποι και για την περίπτωση που γίνει οικονομικός έλεγχος στη ΜΚΟ.

Παρεμπιπτόντως, οι μη κερδοσκοπικοί φορείς επιτρέπεται να έχουν πλεόνασμα στο τέλος της χρήσης, ωστόσο αυτό δεν πρέπει να διανέμεται στα μέλη. Παραμένει στην οργάνωση για την εξυπηρέτηση του καταστατικού της σκοπού -τουλάχιστον στα χαρτιά.

«Μου είχε τύχει σε έλεγχο που έγινε σε μια ΑΜΚΕ, να υπάρχει παραστατικό αγοράς. Ανέφερε το ποσό των 15.000 ευρώ και δίπλα πως επρόκειτο για κόσμημα που έλαβε η πελάτισσά μου μέσω βράβευσης. Τελικά, αποδείχθηκε ότι το κόσμημα της βράβευσης ήταν ατσάλινο και δωρεάν κι εκείνη είχε αγοράσει κόσμημα, αξίας 15.000 ευρώ».

Πώς και οι δωρεές γίνονται ατομική ευθύνη

Αντί επιλόγου, θα αναφέρω συνοπτικά πώς γίνεται ο έλεγχος των ΜΚΟ, που όπως τα πάντα σε αυτήν τη χώρα είναι πρακτικά αδύνατος. Πίσω από την έννοια της “φιλανθρωπίας” κρύβεται ένας πολυδαίδαλος μηχανισμός που αφορά

• το αντικείμενο δράσης (πχ μεταναστευτικό, κοινωνική πρόνοια, ψυχική υγεία, εθελοντισμός κλπ) και άρα διαφορετικά υπουργεία,
• η φορολογική νομιμότητα και το “μαύρο χρήμα” μοιράζονται μεταξύ ΑΑΔΕ, Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες, Οικονομικής Αστυνομίας και Εισαγγελίας και
• ο έλεγχος του δημόσιου χρήματος και των επιχορηγήσεων περνά από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας και το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Οι πολλοί διαφορετικοί υπεύθυνοι “διασφαλίζουν” πως στο τέλος κανείς δεν ξέρει τι γίνεται, στο 100%, με τους πολίτες να προσθέτουν κάτι ακόμα στη μακρά λίστα της ατομικής ευθύνης τους.