Και “καναπεδάτοι” και θύματα

Ένα από τα πιο σημαντικά βιβλία Κοινωνιολογίας της Επικοινωνίας που εκδόθηκαν την περασμένη δεκαετία και αναφέρομαι σε παγκόσμια κλίμακα, είναι «Ο Ειρωνικός Θεατής» της καθ.Επικοινωνίας στο LSE, Λίλυς Χουλιαράκη.

Η κυρία Χουλιαράκη θεωρείται και είναι από τις κορυφαίους θεωρητικούς της Επικοινωνίας σήμερα (ναι, η Επικοινωνία είναι οργανωμένο αντικείμενο των Κοινωνικών Επιστημών και όχι πλάκα) και στο βιβλίο αυτό μας έδειξε ότι ο δυτικός κόσμος, σήμερα, μπορεί να ταυτιστεί με τις ανθρωπιστικές κρίσεις και τα προσωπικά δράματα, μόνον όταν επικοινωνούνται, «σερβίρονται» με όρους και σημεία του λάιφστάιλ.

Η Λίλυ Χουλιαράκη απαριθμεί παραδείγματα όπου φαίνεται καθαρά η τάση: Οι ΜΚΟ κάνουν καμπάνιες, επιλέγοντας ως κεντρικά του πρόσωπα ηθοποιούς, πασίγνωστους αθλητές, τηλεπερσόνες ή άλλες προσωπικότητες.

Έτσι, το αίτημα για αλληλεγγύη προς τον συνάνθρωπο αποπολιτικοποιείται και αποϊδεολογικοποείται. Στόχος της καμπάνιας με όρους lifestyle και με πρωταγωνιστές όσους το υπηρετούν και θεωρούν ότι η επίδειξη φιλανθρωπίας υπηρετεί το προσωπικό τους brand, όπως λέγεται στην Επικοινωνία, είναι να εστιάσουμε «στο δράμα», συλλογικό και ατομικό και να προσπερνάμε στα γρήγορα, ενίοτε και ενοχικά τις αιτίες του κάτι που ως πολίτες θα μας έκανε πιο απαιτητικούς απέναντι στις πολιτικές μας ηγεσιες για ουσιαστικές λύσεις, όχι μόνο για ανακούφιση ή θεραπεία.

Έτσι, πανεύκολα και χωρίς να σκοτίζουμε περισσότερο το κεφαλάκι μας, στημμένοι μπροστά στην οθόνη, με ένα «κλικ» καθαρίζουμε. Δίνουμε όσα μπορεί ο καθένας μας, για κάποιους 5Ε δεν είναι λίγα και συνοδεύουμε και τη δωρεά με ένα συγκινητικό ποστ στα σόσιαλ μίντια που μαζεύει εκατοντάδες λάικ.

Το κάναμε, πάλι, το καθήκον μας προς τον συνάνθρωπο και την ανθρωπότητα!

Όλοι εμείς είμαστε οι «Ειρωνικοί Θεατές» του τίτλου του βιβλίου και εννοείται ότι η γλαφυρή περιγραφή είναι δική μου, το ύφος της Λίλυς Χουλιαράκη είναι στεγνό, ακαδημαϊκό και χωρίς αφορισμούς, την επιστήμονα ενδιαφέρει το φαινόμενο και όχι οι ηθικές κρίσεις επ αυτού.

Χρειάζεται, άραγε, να εξηγήσω με ποια αφορμή τα γράφω όλα αυτά; Μάλιστα, τα τελευταία εικοσιτετράωρα και μετά τη δημοσιοποίηση του σκανδάλου για τη ΜΚΟ «Παιδική Χαρά» με εγκέφαλο τον Κωνσταντίνο Φιρινίδη, παρατηρώ ότι το φαινόμενο του «Ειρωνικού Θεατή» έχει αλλάξει πίστα: μία προς μία, οι διάφορες τηλεπερσόνες, θεωρούν υποχρέωσή τους να καταδικάσουν τον Φιρινίδη και να διαχωρήσουν τη θέση τους χωρίς να περνάει μέσα από το άδειο τους κεφάλι ότι τον στήριξαν για να υπηρετήσουν το προσωπικό τους brand, κοινώς, την πάρτη τους. Πρόκειται περί τελετουργίας και στις τελετουργίες, ως γνωστόν, πρωταγωνιστούν τα σύμβολα, όχι η ουσία.

Για άλλη μια φορά η συζήτηση θα εξαντληθεί «στους απατεώνες των ΜΚΟ».

Πρόκειται περί αισχρής διαστροφής της πραγματικότητας.

Απατεώνες υπάρχουν παντού, οπότε υπάρχουν και στις ΜΚΟ, δεν εξαντλείται σε αυτούς το πρόβλημα.

Πριν από δύο χρόνια ήταν, όταν το Ίδρυμα Μποδοσάκη, στις 24 Νοεμβρίου 2023, είχε παρουσιάσει στο αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη, το «Σχέδιο Δράσης για την Κοινωνία των Πολιτών». Η παρουσίαση είχε γίνει από τον κ.Ξενοφώντα Κάππα, Γενικό Διευθυντή στο Ίδρυμα Καπετάν Βασίλη & Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου και ήταν και ο συντονιστής των επιτροπών που συνέταξαν το σχέδιο δράσης, εργάστηκε, βέβαια, εθελοντικά στο πρότζεκτ. Με τον Ξενοφώντα Κάππα είχα κάνει κι ένα podcast για το newsletter μου, το FACT και όπως συνηθίζω σε αυτές τις περιπτώσεις, ό,τι προβάλλω το παρακολουθώ.

Έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση και χάρις στο Υπουργείο των Εσωτερικών και συγκεκριμένα την Υφυπουργό κυρία Βιβή Χαραλαμπογιάννη, ένα από τα ελάχιστα κυβερνητικά στελέχη που εργάζονται αντί να κάνουν νούμερα στα σόσιαλ μίντια. Δημοσιεύθηκε το Μητρώο των ΜΚΟ και οι μεγάλες και μεσαίες σοβαρές ΜΚΟ έχουν συμμορφωθεί προς το σχέδιο που είναι η δημοσίευση των ισολογισμών και όλης της οικονομικής τους δραστηριότητας.

Πρέπει να αναγνωρίζουμε την προσπάθεια γιατί και ο μηδενισμός και ο κυνισμός συντελούν στο χτίσιμο της ταυτότητας του «Ειρωνικού Θεατή».

Και μένουμε όλοι εμείς, φίλε αναγνώστη, οι σιγουράντζες, οι «Ειρωνικοί Θεατές» που έχουμε δεχτεί την αποπολιτικοποίηση της αλληλεγγύης. Αλληλεγγύη δεν είναι το like αλλά η δημόσια πολιτική κριτική με στόχο να αλλάξει το σύστημα, η άσκηση πίεσης στις κυβερνήσεις να θέσουν τη Δημόσια Υγεία ως ύψιστο αγαθό, ως μέγιστο διακύβευμα.

Ο «Ειρωνικός Θεατής» κάνει πλακίτσες με το νούμερο που παριστάνει τον Υπουργό Υγείας ενώ θα έπρεπε καθημερινά, πεισματικά ,να ζητάει την αποπομπή του. Τη δική του και όλων των ομοίων του που θα καταλάβουν ένα τόσο σοβαρο αξίωμα για να το απαξιώσουν, δεν είναι προσωπικό το ζήτημα.

Έχουμε ακόμα δρόμο αλλά μέχρι να φτάσουμε εκεί, το μεγαλύτερο θύμα κάθε απατεώνα θα είναι ο «Ειρωνικός Θεατής», αυτός που ενοχλείται από τη δέσμευση που συνεπάγεται η πολιτική και βρίσκει καταφύγιο στην παρηγοριά του λάιφσταιλ.

*Το βιβλίο της Λίλυς Χουλιαράκη, Ο «Ειρωνικός Θεατής», κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΝΗΣΟΣ, σε μετάφραση του Γιώργου Καράμπελα. Να το διαβάσετε, είναι πολύ σημαντικό βιβλίο.