Οι ARTéfacts εδώ και 19 χρόνια δεν υπαρχει κάτι που σκέφτηκαν και δεν το τόλμησαν

Το ARTéfacts ensemble, ένα από τα πιο πρωτοπόρα και καινοτόμα ελληνικά σύνολα σύγχρονης μουσικής, παρουσιάζει μια επετειακή συναυλία με αφορμή τη συμπλήρωση 19 χρόνων δημιουργικής πορείας, σήμερα, Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, στο ΚΠΙΣΝ, στο πλαίσιο των Ημερών Σύγχρονης Μουσικής.

Η συναυλία συγκεντρώνει έργα Ελλήνων συνθετών που γράφτηκαν για το ARTéfacts ensemble τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, σχηματίζοντας ένα πολυφωνικό τοπίο σύγχρονων μουσικών γραφών, αισθητικών κατευθύνσεων και σκηνικών διαθέσεων.

Από τη σωματικότητα και τη λεπτομερή επεξεργασία του ήχου έως το χιούμορ, την ειρωνεία και την αποσταθεροποίηση της συναυλιακής συνθήκης, τα έργα του προγράμματος αποτυπώνουν διαφορετικούς τρόπους ακρόασης και διαφορετικές σχέσεις με το παρόν.

Μέσα από έργα που συνδέονται με προηγούμενες διαδρομές του συνόλου –από το Νέος άνδρας ξαπλωμένος στο πλάι. Ησυχία του Κορνήλιου Σελαμσή έως τον σαρκαστικό Παράγοντα του Μάνου Βεντούρα και το Traces του Δημήτρη Ανδρικόπουλου – η συναυλία φωτίζει μια σταθερή καλλιτεχνική στάση: μια προσέγγιση της σύγχρονης μουσικής με ακρίβεια και απαιτήσεις, αλλά χωρίς ακαμψία ή αυτάρεσκη σοβαροφάνεια.

Κάποια από τα έργα παρουσιάστηκαν αρχικά στο εξωτερικό και ακούγονται για πρώτη φορά στην Αθήνα, ενώ άλλα επιστρέφουν μέσα από νέες αναγνώσεις, συνθέτοντας ένα πρόγραμμα που αντιμετωπίζει τη σύγχρονη μουσική ως ζωντανή εμπειρία – άμεση, απρόβλεπτη, αστεία και ανθρώπινη.

Με αφορμή την επετειακή συναυλία, ο Θοδωρής Βαζάκας, ένα από τα ιδρυτικά μέλη του ARTéfacts ensemble, μιλά στο NEWS 24/7 για τη δεκαεννιάχρονη διαδρομή του συνόλου, τη δημιουργική σχέση με τους Έλληνες συνθέτες, τις προκλήσεις της σύγχρονης μουσικής και την ανάγκη να έρθει πιο κοντά στο κοινό. Ανατρέχει στις σημαντικές στιγμές αυτής της πορείας, μιλά για όσα παραμένουν αδιαπραγμάτευτα στην καλλιτεχνική ταυτότητα του συνόλου και αποκαλύπτει τι εξακολουθεί να το κάνει «όχι ένα συνηθισμένο σύνολο».

Δεκαεννέα χρόνια μετά την ίδρυση του ARTéfacts ensemble, τι έχει αλλάξει στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεστε τη σύγχρονη μουσική και τον ρόλο ενός συνόλου που την υπηρετεί; Υπάρχει κάτι που παραμένει αδιαπραγμάτευτο στην αρχική σας ιδέα;

Το μόνο που έχει αλλάξει είναι η εμπειρία. Συνεχίζουμε να υπηρετούμε την σύγχρονη μουσική με τον ίδιο ζήλο, την ίδια ανεμελιά, χιούμορ και όρεξη. Προσεγγίζουμε όμως τα έργα, νέα ή παλαιότερα με περισσότερη πείρα, οπότε θέλουμε να πιστεύουμε ότι και οι ερμηνείες μας πλέον είναι πιο κοντά σε αυτό που θα ήθελαν ιδανικά οι συνθέτες.

Αυτό που παραμένει αδιαπραγμάτευτο είναι η προσέγγιση της συναυλίας ως ένα ολοκληρωμένο έργο τέχνης, μια παράσταση. Δεν μας άρεσε ποτέ το ακαδημαικό πρωτόκολο μιας συναυλίας μουσικής δωματίου. Οταν λοιπόν η συναυλία (όπως η αποψινή) δεν είναι ενα αυτούσιο project, οταν δεν έχει μια θεματική που δενει τα έργα, φροντίζουμε η ροή της να είναι συνεχής, χωρίς διακοπές, τα έργα να έχουν μια ηχητική συνέχεια και οι ενδιάμεσες αλλαγές να είναι σκηνοθετημένες.

Η επετειακή συναυλία στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ συγκεντρώνει έργα Ελλήνων συνθετών που δημιουργήθηκαν ειδικά για το σύνολο τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Πώς διαμορφώνεται αυτή η σχέση εμπιστοσύνης και δημιουργικής συνύπαρξης με τους συνθέτες; Σε ποιο βαθμό έχει επηρεάσει και τη δική σας καλλιτεχνική ταυτότητα;

Για το σύνολό μας έχουν γραφτεί περίπου 50 έργα. Αρκετά από τα projects μας, ήταν εξολοκλήρου νέες συνθέσεις. Οχι σε μορφή εργαστηρίου ή σεμιναρίου, αλλά με κλεισμένες συναυλίες. Αυτό από μόνο του νομίζω έχει επηρεάσει παρα πολύ την ταυτότητα του συνόλου. Δεν είμαστε διάσημοι για τις ερμηνείες μας σε ήδη καθιερωμένα έργα του ρεπερτορίου, όμως είμαστε γνωστοί για το ότι έχουμε φροντίσει στην πορεία μας, να εξασφαλίσουμε τις συνθήκες ώστε να δημιουργηθούν νέα έργα από τους συνθέτες. Αυτό από μόνο του διαμορφώνει μια σχέση εμπιστοσύνης μαζί τους.

Στο πρόγραμμα συνυπάρχουν διαφορετικές αισθητικές, από τη σωματικότητα και τη λεπτομερή επεξεργασία του ήχου μέχρι το χιούμορ, την ειρωνεία και την ανατροπή της συναυλιακής συνθήκης. Πώς προσπαθείτε να επαναπροσδιορίσετε τη σχέση της σύγχρονης μουσικής με το κοινό;

Η «σύγχρονη» μουσική είχε ανέκαθεν πρόβλημα απεύθυνσης στο κοινό και δυστυχώς αυτό συνεχίζει να υπάρχει. Και ξεκινά με τον όρο «σύγχρονη». Αποκαλούμε ακόμη σύγχρονη, μουσική που γράφτηκε το 1950 ή και νωρίτερα! Εμείς αυτό που προσπαθούμε να πετύχουμε είναι, να δει ο ακροατής ότι αυτή η μουσική εκτελείται από ανθρώπους σαν κι αυτον, που απλά κάνουν κάτι που τους αρέσει και να νιώσει ότι είναι κάτι το οποίο θα μπορούσε να κάνει και ο ίδιος, ότι δεν είναι κάτι εξεζητημένο.

Είναι απλά μία από τις μουσικές που γράφεται σήμερα. Να νιώσει άνετα κι ευχάριστα κατά την διάρκεια της συναυλίας, ότι αυτή η μουσική τον αφορά, να αναρρωτηθεί και να ψάξει αργότερα λίγο παραπάνω για αυτήν. Και φυσικά να ξαναέρθει σε μια επόμενη!

Κοιτάζοντας τη διαδρομή του ARTéfacts, ποια στιγμή, συνεργασία ή έργο θεωρείτε ότι λειτούργησε ως σημείο καμπής για το σύνολο; Και τι θα θέλατε να έχουν δοκιμάσουν οι ΑRTéfacts στα επόμενα χρόνια που δεν έχουν ακόμη τολμήσει;

Το σημείο καμπής ήταν αναμφίβολα η συνεργασία μας με την Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση και η εμπιστοσύνη που μας έδειξε ο τότε διευθυντής της κος Χρήστος Καρράς. Μπορέσαμε εκείνη περίοδο και κάναμε τα όνειρά μας πραγματικότητα με συναυλίες, συνεργασίες και νέα projects με συνθήκες που ούτε φανταζόμασταν προηγουμένως. Καταφέραμε μαζί (κι εννοώ όλη την σκηνή της σύγχρονης μουσικής) να φέρουμε το κοινό λίγο πιο κοντά μας. Χαίρομαι πάρα πολύ που η Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ με τις Ημέρες Σύγχρονης Μουσικής έχει αναλάβει τώρα αυτό τον ρόλο.

Δεν υπαρχει κάτι που σκεφτήκαμε και δεν το τολμήσαμε όταν βρήκαμε την κατάλληλη ευκαιρία. Ισως μόνο μια συναυλία αφιερωμένη στο νερό, ειδικά αφού είδαμε τον χώρο δοκιμών μας να πλημμυρίζει δύο φορές με τα οργανά μας και τις παρτιτούρες μας να επιπλέουν …

Αν έπρεπε να περιγράψετε τους ARTéfacts με τρεις μόνο λέξεις, ποιες θα ήταν αυτές;

Με τρεις δεν μπορώ, αλλά με τέσσερις σας δίνω δύο επιλογές:
NoT an 0rDiN4Ry EnS3MbLe…
ή
αυτό ακριβώς τίποτα άλλο…