Ακτοπλοΐα: Σε ασφυκτική πίεση παρά τα 32 εκατ. ευρώ της κρατικής ενίσχυσης

Σημαντική απόσταση εξακολουθεί να χωρίζει την κρατική ενίσχυση προς την ελληνική ακτοπλοΐα από το πραγματικό ύψος της επιβάρυνσης που προκαλεί η άνοδος των τιμών των ναυτιλιακών καυσίμων.

Συγκεκριμένα, τα 32 εκατ. ευρώ που ανακοίνωσε το υπουργείο Ναυτιλίας για την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους αποτελούν μια πρώτη οικονομική ανάσα για τις εταιρείες, ωστόσο καλύπτουν λιγότερο από το 11% της πρόσθετης δαπάνης, η οποία, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, αναμένεται να ξεπεράσει τα 300 εκατ. ευρώ για το 2026.

Αναπόφευκτα, η εξέλιξη αυτή διατηρεί την πίεση στους ακτοπλοϊκούς ομίλους, οι οποίοι καλούνται να διαχειριστούν μια απότομη αύξηση του λειτουργικού τους κόστους, διατηρώντας παράλληλα τα δρομολόγια και αποφεύγοντας, όσο είναι δυνατόν, τη μετακύλιση των επιβαρύνσεων στις τιμές των εισιτηρίων.
Το βασικό ζητούμενο, επομένως, για την αγορά είναι πλέον η διάρκεια και η επάρκεια της κρατικής παρέμβασης, καθώς το ποσό που έχει ανακοινωθεί απέχει σημαντικά από την κάλυψη των πρόσθετων αναγκών. Με βάση τις εκτιμήσεις για το ενεργειακό κόστος, περισσότερα από 268 εκατ. ευρώ παραμένουν ακάλυπτα, δημιουργώντας ένα σημαντικό χρηματοδοτικό κενό για τις επιχειρήσεις του κλάδου.

Υπενθυμίζεται ότι η επιδότηση που ανακοίνωσε η κυβέρνηση ανέρχεται σε 0,16 ευρώ ανά λίτρο ναυτιλιακού καυσίμου και αφορά το τετράμηνο Σεπτεμβρίου–Δεκεμβρίου 2026. Στο μέτρο εντάσσονται τόσο οι γραμμές ελεύθερης δρομολόγησης όσο και οι άγονες γραμμές, ενώ η εφαρμογή του τελεί υπό την προϋπόθεση έγκρισης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η συγκεκριμένη ενίσχυση επιχειρεί να περιορίσει ένα μέρος της επιβάρυνσης, χωρίς όμως να αλλάζει ουσιαστικά την εικόνα του κόστους για τις ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις.

Η άνοδος των καυσίμων και ο λογαριασμός των 300 εκατ. ευρώ

Το μέγεθος, πάντως, της πίεσης αποτυπώνεται στα στοιχεία κατανάλωσης και στις μεταβολές των τιμών των καυσίμων. Σύμφωνα με εκτιμήσεις ακτοπλοϊκών κύκλων, η ετήσια κατανάλωση καυσίμων της ελληνικής ακτοπλοΐας διαμορφώνεται περίπου στους 700.000 τόνους.

Πριν από την πολεμική κρίση, οι τιμές κινούνταν κοντά στα 500 ευρώ ανά τόνο, ενώ πλέον έχουν ξεπεράσει τα 1.000 ευρώ. Η μεταβολή αυτή έχει αυξήσει σημαντικά τη δαπάνη καυσίμων, με την πρόσθετη επιβάρυνση για το 2026 να υπολογίζεται σε περισσότερα από 300 εκατ. ευρώ.

Σε αυτό το περιβάλλον, η επιδότηση των 32 εκατ. ευρώ καλύπτει ένα περιορισμένο τμήμα της αύξησης, με το μεγαλύτερο μέρος του πρόσθετου κόστους να παραμένει στους ισολογισμούς των ακτοπλοϊκών επιχειρήσεων.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σύγκριση με την ενίσχυση που προβλέφθηκε για τον αλιευτικό κλάδο, όπου η επιδότηση καυσίμων ανέρχεται σε 0,40 ευρώ ανά λίτρο, έναντι 0,16 ευρώ για την ακτοπλοΐα. Παρότι πρόκειται για διαφορετικές δραστηριότητες και καθεστώτα ενίσχυσης, η διαφοροποίηση των ποσών επαναφέρει τη συζήτηση για το ύψος της στήριξης που απαιτείται στις θαλάσσιες μεταφορές.

Τα 92 εκατ. ευρώ και η πραγματική ενίσχυση για τα καύσιμα

Στο συνολικό ύψος των κυβερνητικών παρεμβάσεων, που μπορεί να φτάσει τα 92 εκατ. ευρώ, περιλαμβάνονται και ποσά τα οποία δεν συνδέονται άμεσα με την ενεργειακή επιβάρυνση.

Ειδικότερα, τα 60 εκατ. ευρώ αφορούν αποζημιώσεις για τις υποχρεωτικές εκπτώσεις στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια. Πρόκειται για διαφορετική κατηγορία δαπάνης, η οποία αφορά τις κοινωνικές υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν οι εταιρείες και όχι την αντιστάθμιση της αύξησης των τιμών των καυσίμων.

Κατά συνέπεια, η ειδική ενίσχυση για το ενεργειακό κόστος περιορίζεται στα 32 εκατ. ευρώ, στοιχείο που έχει ιδιαίτερη σημασία στην αποτίμηση της πραγματικής έκτασης της κρατικής παρέμβασης.

Η θέση του ΣΕΕΝ και οι πιέσεις στην αγορά

Θετικά, πάντως, υποδέχθηκε την κυβερνητική πρωτοβουλία ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας (ΣΕΕΝ), Διονύσης Θεοδωράτος, επισημαίνοντας τη σημασία της παρέμβασης για τη συγκράτηση των τιμών των εισιτηρίων.

«Χαιρετίζουμε την παρέμβαση της κυβέρνησης για το κόστος των καυσίμων και εκτιμούμε τη συνεργασία του Υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλη Κικίλια, με τον ΣΕΕΝ. Το μέτρο βοηθά να συγκρατηθούν οι τιμές των εισιτηρίων για τους νησιώτες, σε μια περίοδο που το υψηλό κόστος των καυσίμων εξακολουθεί να πιέζει σημαντικά την ακτοπλοΐα», δήλωσε ο κ. Θεοδωράτος.

Η παρέμβαση αξιολογείται θετικά από την πλευρά του κλάδου, ωστόσο το ζήτημα της κάλυψης του υπόλοιπου ενεργειακού κόστους παραμένει ανοιχτό. Για τις εταιρείες, η πρόκληση δεν περιορίζεται στη διαχείριση της τρέχουσας αύξησης των καυσίμων, αλλά επεκτείνεται στον συνολικό επιχειρησιακό και επενδυτικό σχεδιασμό τους.

Η συγκράτηση των ναύλων αποτελεί σημαντική παράμετρο, ιδιαίτερα για τις νησιωτικές περιοχές, όπου η ακτοπλοϊκή σύνδεση συνδέεται άμεσα με την οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα και βέβαια την εθνική συνοχή. Ωστόσο, η απορρόφηση μεγάλων πρόσθετων δαπανών από τις ίδιες τις εταιρείες περιορίζει τα διαθέσιμα κεφάλαια για επενδύσεις και ανανέωση του στόλου.

Η συγκεκριμένη παράμετρος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς η ελληνική ακτοπλοΐα βρίσκεται μπροστά σε μια περίοδο αυξημένων επενδυτικών απαιτήσεων. Η ανάγκη αντικατάστασης παλαιότερων πλοίων, η συμμόρφωση με τις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις και το υψηλό κόστος ναυπήγησης δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις στη χρηματοοικονομική θέση των επιχειρήσεων.

Το ενεργειακό κόστος επηρεάζει τον σχεδιασμό της επόμενης ημέρας

Επίσης, για την ακτοπλοϊκή αγορά, το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν η σημερινή ενεργειακή επιβάρυνση θα αποδειχθεί προσωρινή ή εάν θα διατηρηθεί σε επίπεδα που θα επηρεάσουν μακροπρόθεσμα τη λειτουργία των εταιρειών.

Η διατήρηση υψηλών τιμών στα καύσιμα, σε συνδυασμό με τις ανάγκες χρηματοδότησης νέων πλοίων, μπορεί να περιορίσει τα περιθώρια επενδύσεων και να επηρεάσει τις αποφάσεις για την ανανέωση του στόλου. Παράλληλα, η αύξηση του λειτουργικού κόστους δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στη διαμόρφωση των ναύλων και στη διατήρηση της συχνότητας των δρομολογίων.

Το ερώτημα, συνεπώς, που προκύπτει είναι κατά πόσο μια ενίσχυση 32 εκατ. ευρώ μπορεί να λειτουργήσει ως επαρκές αντίβαρο σε μια πρόσθετη ενεργειακή δαπάνη άνω των 300 εκατ. ευρώ. ‘Ετσι, η  αγορά αναμένει πλέον να φανεί εάν θα υπάρξει συνέχεια στην κρατική στήριξη ή εάν οι ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις θα κληθούν να απορροφήσουν το μεγαλύτερο μέρος της διαφοράς, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται για τις επενδύσεις, τη λειτουργία του στόλου και το κόστος των θαλάσσιων μεταφορών.