Ποια επαγγέλματα έχουν τη μεγαλύτερη ζήτηση στην Ευρώπη – Η θέση της Ελλάδας

Μια αγορά εργασίας με δύο εντελώς διαφορετικές όψεις αποκαλύπτουν τα στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Από τη μία πλευρά, επιχειρήσεις και δημόσιες υπηρεσίες αδυνατούν να καλύψουν κρίσιμες θέσεις εργασίας. Από την άλλη, οι νέοι πτυχιούχοι δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να βρουν απασχόληση, παρά τις ελλείψεις προσωπικού σε πολλούς επαγγελματικούς κλάδους.

Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ «Mapping Skill Shortages in OECD Countries», η εκπαίδευση, η υγεία και η πληροφορική είναι οι τομείς στους οποίους καταγράφονται οι μεγαλύτερες δυσκολίες στην εξεύρεση εργαζομένων στην Ευρώπη. Αντίθετα, οι εργοδότες βρίσκουν ευκολότερα προσωπικό για χειρωνακτικές εργασίες χαμηλής ειδίκευσης, βοηθητικές θέσεις στην εστίαση και ορισμένα επαγγέλματα γραφείου.

Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ενιαία. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, η μεγαλύτερη δυσκολία εντοπίζεται στην πρόσληψη βοηθητικού προσωπικού για την παρασκευή τροφίμων, ενώ στη Νορβηγία οι ανειδίκευτοι εργάτες συγκαταλέγονται στους πιο δυσεύρετους εργαζομένους.

Το παράδοξο είναι ότι αυτές οι ελλείψεις συνυπάρχουν με την επιδείνωση των προοπτικών απασχόλησης για τους νέους. Ο ΟΟΣΑ διαπιστώνει ότι το χάσμα ανεργίας μεταξύ νέων πτυχιούχων και του ευρύτερου πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας έχει διευρυνθεί στις χώρες που εξετάστηκαν. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επισημαίνει ότι οι επαγγελματικές προοπτικές των νέων στην Ευρωζώνη έχουν χειροτερεύσει από το 2023.

Ποια επαγγέλματα έχουν τις μεγαλύτερες ελλείψεις

Η ανάλυση του ΟΟΣΑ, η οποία καλύπτει 27 ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών τη Νορβηγία, την Ελβετία, την Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο, καταγράφει σημαντικές διαφορές στη διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού.

Όπως αναφέρει το euronews, στην κορυφή της κατάταξης βρίσκονται οι εκπαιδευτικοί, ενώ ακολουθούν οι επαγγελματίες υγείας και οι ειδικοί στις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ). Την πρώτη πεντάδα συμπληρώνουν οι επαγγελματίες υποστήριξης στον τομέα της υγείας, όπως τεχνικοί ιατρικών εργαστηρίων και ορισμένες κατηγορίες νοσηλευτικού προσωπικού, καθώς και οι ειδικοί στη διοίκηση επιχειρήσεων.

Ειδικότερα:

Εκπαιδευτικοί: Συγκαταλέγονται στα πέντε πιο δυσεύρετα επαγγέλματα σε 13 χώρες.

Επαγγελματίες υγείας: Βρίσκονται στην πρώτη πεντάδα σε 12 χώρες.

Ειδικοί πληροφορικής και επικοινωνιών: Εμφανίζονται επίσης στην πρώτη πεντάδα σε 12 χώρες.

Διευθυντικά στελέχη: Συγκαταλέγονται στις δυσκολότερες θέσεις προς κάλυψη σε επτά χώρες.

Επαγγελματίες υποστήριξης υγείας, προσωπικής φροντίδας και διοίκησης επιχειρήσεων: Κάθε κατηγορία περιλαμβάνεται στην πρώτη πεντάδα σε έξι χώρες.

Στον αντίποδα, οι ανειδίκευτοι εργάτες βρίσκονται μεταξύ των πέντε ευκολότερων επαγγελματικών κατηγοριών ως προς την κάλυψη θέσεων σε 14 χώρες. Ακολουθούν οι βοηθοί παρασκευής τροφίμων σε 12 χώρες, οι υπάλληλοι γραφείου άλλων ειδικοτήτων σε 11, οι εργαζόμενοι σε στοιχειώδη επαγγέλματα σε 10 και οι συναρμολογητές σε οκτώ.

Πρέπει, πάντως, να διευκρινιστεί ότι ο δείκτης του ΟΟΣΑ δεν καταγράφει τον απόλυτο αριθμό των κενών θέσεων εργασίας. Συγκρίνει τη δυσκολία κάλυψης διαφορετικών επαγγελμάτων μέσα στην ίδια χώρα, αποτυπώνοντας πού υπάρχουν σχετικές ελλείψεις και πού πλεόνασμα διαθέσιμων εργαζομένων.

Τα στοιχεία αφορούν το 2024 για τις περισσότερες χώρες.

Γιατί η Ευρώπη δεν βρίσκει γιατρούς και νοσηλευτές

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στον τομέα της υγείας. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, σε 23 από τις 27 χώρες καταγράφονται ελλείψεις επαγγελματιών υγείας, ενώ σε 21 χώρες υπάρχει δυσκολία στην κάλυψη θέσεων επαγγελματιών υποστήριξης της υγειονομικής περίθαλψης.

Οι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Νοσηλευτικών Ενώσεων (EFN), Πολ Ντε Ρέβε και Μανουέλ Μπαλότα, περιγράφουν μια κατάσταση στην οποία τα συστήματα υγείας αδυνατούν όχι μόνο να προσελκύσουν νέο προσωπικό, αλλά και να διατηρήσουν τους ήδη εργαζόμενους.

«Τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας αδυνατούν να διατηρήσουν και να προσλάβουν νοσηλευτές στην πρώτη γραμμή της περίθαλψης, με αποτέλεσμα να καταγράφονται εκτεταμένες ελλείψεις νοσηλευτικού προσωπικού παντού», δήλωσαν στο Euronews Business.

Όπως εξηγούν, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις αποδοχές. Ο μεγάλος αριθμός ασθενών που αναλογεί σε κάθε νοσηλευτή, οι επισφαλείς συνθήκες εργασίας, η ψυχολογική επιβάρυνση και η επαγγελματική εξουθένωση αποθαρρύνουν τους εργαζόμενους.

Στην κατάσταση αυτή προστίθενται οι περιορισμένες δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης, η ανεπαρκής αναγνώριση του έργου τους, αλλά και τα συχνά περιστατικά παρενόχλησης και βίας.

Ανάλογη εικόνα περιγράφει ο πρόεδρος της Μόνιμης Επιτροπής Ευρωπαίων Ιατρών (CPME), δρ Όλε Γιόχαν Μπάκε.

«Οι γιατροί σε ολόκληρη την Ευρώπη καλούνται ολοένα συχνότερα να καλύπτουν τις συστημικές ελλείψεις προσωπικού, δουλεύοντας υπερβολικά πολλές ώρες και αναλαμβάνοντας ολοένα μεγαλύτερο φόρτο εργασίας», επισημαίνει.

Η αυξανόμενη βία εις βάρος των επαγγελματιών υγείας επιδεινώνει περαιτέρω την κατάσταση, ενισχύοντας την επαγγελματική εξουθένωση και καθιστώντας την ιατρική λιγότερο ελκυστική ως μακροχρόνια επαγγελματική επιλογή.

Εκπαιδευτικοί: Μεγάλες ελλείψεις στην Ευρώπη, διαφορετική εικόνα στην Ελλάδα

Σημαντικές ελλείψεις καταγράφονται και στην εκπαίδευση. Σε 21 από τις 27 χώρες, ο ΟΟΣΑ διαπιστώνει ότι οι εργοδότες δυσκολεύονται να καλύψουν θέσεις εκπαιδευτικών.

Η Ελλάδα, ωστόσο, συγκαταλέγεται στις έξι χώρες όπου η κατάσταση χαρακτηρίζεται γενικά ισορροπημένη, μαζί με τη Γερμανία, την Ιταλία, τη Νορβηγία, την Ισπανία και την Τουρκία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν επιμέρους ελλείψεις ή κενά στα σχολεία. Η αξιολόγηση του ΟΟΣΑ αφορά τη σχετική ισορροπία προσφοράς και ζήτησης εκπαιδευτικών σε σύγκριση με άλλες επαγγελματικές κατηγορίες της ίδιας χώρας.

Ο γενικός γραμματέας της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Εργοδοτών στον Τομέα της Εκπαίδευσης, Ντάνιελ Βισνιέφσκι, υπογραμμίζει ότι η κρίση στελέχωσης των σχολείων δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με προσλήψεις.

«Οι ελλείψεις εκπαιδευτικών δεν είναι πλέον απλώς ζήτημα κάλυψης κενών θέσεων. Αφορούν ολοένα περισσότερο τη μακροπρόθεσμη ελκυστικότητα και τη βιωσιμότητα του επαγγέλματος», σημειώνει.

Οι ανταγωνιστικές αμοιβές παραμένουν απαραίτητες, αλλά δεν αποτελούν τον μοναδικό παράγοντα που καθορίζει αν κάποιος θα επιλέξει το επάγγελμα ή θα παραμείνει σε αυτό.

Οι εκπαιδευτικοί καλούνται πλέον να ανταποκριθούν σε ένα πολύ πιο απαιτητικό περιβάλλον: να ενσωματώσουν ψηφιακά εργαλεία στη διδασκαλία, να διαχειριστούν τάξεις με διαφορετικές εκπαιδευτικές ανάγκες, να συμβάλουν στην ψυχική και κοινωνική ευημερία των μαθητών και, παράλληλα, να διεκπεραιώνουν αυξημένες διοικητικές υποχρεώσεις.

«Οι συνθήκες εργασίας, η επαγγελματική αυτονομία, οι δυνατότητες εξέλιξης και η ποιότητα της σχολικής διοίκησης είναι εξίσου σημαντικές για την προσέλκυση και τη διατήρηση των εκπαιδευτικών», επισημαίνει ο Βισνιέφσκι.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αλλάξει την αγορά εργασίας στην πληροφορική

Παρά τη ραγδαία ανάπτυξη της ψηφιακής οικονομίας, η εύρεση εξειδικευμένου προσωπικού εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, σε 18 χώρες παρατηρούνται ελλείψεις επαγγελματιών στις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών. Αντίστοιχες δυσκολίες καταγράφονται και για τους επαγγελματίες διοίκησης επιχειρήσεων.

Η οικονομολόγος του ΟΟΣΑ Ίζαμπελ Σκακ Όλουφσεν εξηγεί ότι η ψηφιοποίηση έχει αυξήσει σημαντικά τη ζήτηση για εργαζόμενους με τεχνολογικές δεξιότητες.

Ωστόσο, η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται να αλλάξει αυτή την εικόνα τα επόμενα χρόνια.

Σύμφωνα με την ίδια, η ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να περιορίσει τη ζήτηση για ορισμένες ειδικότητες πληροφορικής, κυρίως για θέσεις εισαγωγικού επιπέδου που απευθύνονται σε νέους εργαζόμενους.

Πρόκειται για μια εξέλιξη που ενδέχεται να επηρεάσει ιδιαίτερα όσους επιχειρούν να κάνουν τα πρώτα τους βήματα στον κλάδο.

Πού βρίσκουν ευκολότερα προσωπικό οι εργοδότες

Στην άλλη πλευρά της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας βρίσκονται κυρίως οι χειρωνακτικές εργασίες χαμηλής ειδίκευσης, οι βοηθητικές θέσεις και ορισμένα επαγγέλματα με επαναλαμβανόμενα καθήκοντα.

Ο ΟΟΣΑ διαπιστώνει ότι οι ανειδίκευτοι εργάτες είναι σχετικά εύκολο να βρεθούν σε 21 χώρες, οι βοηθοί παρασκευής τροφίμων σε 17 και οι εργαζόμενοι σε στοιχειώδη επαγγέλματα σε 16.

Ακολουθούν οι πωλητές και οι υπάλληλοι γραφείου άλλων ειδικοτήτων, για τους οποίους καταγράφεται σχετική επάρκεια προσωπικού σε 15 χώρες.

Υπάρχουν, ωστόσο, σημαντικές εξαιρέσεις.

Στη Νορβηγία, οι ανειδίκευτοι εργάτες αποτελούν την επαγγελματική κατηγορία με τη μεγαλύτερη δυσκολία κάλυψης θέσεων, παρότι στις περισσότερες χώρες της έρευνας υπάρχει σχετική επάρκεια.

Στην Ισπανία, τη μεγαλύτερη έλλειψη παρουσιάζουν οι βοηθοί παρασκευής τροφίμων, ενώ στη Γαλλία οι εργαζόμενοι σε στοιχειώδη επαγγέλματα.

Διαφοροποιήσεις εμφανίζονται και στον κλάδο της πληροφορικής. Στη Δανία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Νορβηγία και τη Σουηδία, η προσφορά και η ζήτηση εξειδικευμένου προσωπικού βρίσκονται, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, σε γενικές γραμμές σε ισορροπία.

Αντίθετα, στην Αυστρία, την Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφεται σχετικό πλεόνασμα επαγγελματιών πληροφορικής.

Γιατί οι ελλείψεις διαφέρουν τόσο πολύ από χώρα σε χώρα

Οι διαφορετικές ανάγκες των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας δεν είναι τυχαίες. Συνδέονται άμεσα με τη διάρθρωση της οικονομίας, την παραγωγική δραστηριότητα, το εκπαιδευτικό σύστημα και τις συνθήκες απασχόλησης σε κάθε χώρα.

«Τα επαγγέλματα στα οποία παρατηρούνται οι μεγαλύτερες ελλείψεις διαφέρουν από χώρα σε χώρα για πολλούς λόγους. Η ζήτηση εξαρτάται από τη δομή της οικονομίας κάθε χώρας», εξηγεί η Ίζαμπελ Σκακ Όλουφσεν.

Χαρακτηριστικά αναφέρει τη Γερμανία και τη Νότια Κορέα, όπου η ισχυρή μεταποιητική βιομηχανία δημιουργεί αυξημένη ζήτηση για εργαζόμενους μεσαίας ειδίκευσης, όπως συναρμολογητές και χειριστές μηχανημάτων.

Σημαντικό ρόλο παίζει, όμως, και η προσφορά εργατικού δυναμικού.

Χώρες που εξασφαλίζουν καλύτερες αμοιβές στους εκπαιδευτικούς και τους επαγγελματίες υγείας ενδέχεται να αντιμετωπίζουν μικρότερες ελλείψεις, καθώς καταφέρνουν να προσελκύουν και να διατηρούν περισσότερους εργαζόμενους.

Το πρόβλημα είναι πλέον διαρθρωτικό – Τι πρέπει να αλλάξει

Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει απλώς μια προσωρινή δυσκολία στην κάλυψη θέσεων εργασίας, αλλά βαθύτερες ανισορροπίες στην αγορά απασχόλησης.

Η Πία-Γιοχάνα Φάλστρεμ, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας (ELA), προειδοποιεί ότι οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού αποκτούν ολοένα περισσότερο διαρθρωτικό χαρακτήρα.

«Οι δημογραφικές αλλαγές, η αναντιστοιχία δεξιοτήτων, η ποιότητα των θέσεων εργασίας και η περιορισμένη κινητικότητα των εργαζομένων διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο», επισημαίνει.

Σύμφωνα με την ίδια, η αντιμετώπιση του προβλήματος προϋποθέτει καλύτερα προγράμματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης, βελτίωση των εργασιακών συνθηκών και ουσιαστικότερη σύνδεση των δεξιοτήτων των εργαζομένων με τις ανάγκες των επιχειρήσεων.

Παράλληλα, η ενίσχυση της δίκαιης κινητικότητας μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών θα μπορούσε να συμβάλει στην κάλυψη των ελλείψεων, επιτρέποντας σε εργαζόμενους από χώρες με πλεονάζον προσωπικό να απασχοληθούν εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση.

«Η ανάλυση της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας δείχνει ότι πολλά επαγγέλματα στα οποία καταγράφονται ελλείψεις σε μία χώρα μπορεί να παρουσιάζουν πλεόνασμα εργαζομένων σε κάποια άλλη», καταλήγει.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι μόνο η έλλειψη εργαζομένων, αλλά και η δυσκολία να συναντηθούν οι ανάγκες της αγοράς με τις διαθέσιμες δεξιότητες και τις προσδοκίες των ανθρώπων που αναζητούν εργασία.