Ο Πούτιν θέλει νέα “Γιάλτα” – Πώς αλλάζει την ατζέντα και βάζει στο “τραπέζι” την Ευρώπη

Καθώς οι συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία σημειώνουν ελάχιστη πρόοδο, η Μόσχα πιέζει για μια ευρύτερη συμφωνία σχετικά με την ασφάλεια της Ευρώπης, προκαλώντας φόβους ότι το Κρεμλίνο επιδιώκει να αναδιαμορφώσει το μέλλον της ηπείρου με τους δικούς του όρους.

Η Ουκρανία είχε ζητήσει τη συμμετοχή της Ευρώπης στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις στο Άμπου Ντάμπι. Ωστόσο, το Κίεβο ενδεχομένως να μην είχε προβλέψει ότι οι προσπάθειές του θα μετέφεραν το διπλωματικό ενδιαφέρον σε ένα διαφορετικό ερώτημα: ποιος θα πρέπει να εκπροσωπεί την Ευρώπη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων;

Όπως αναφέρει το euronews.com, καθώς η διπλωματική διαδικασία εξελισσόταν αυτή την εβδομάδα, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ ταξίδεψαν από το Άμπου Ντάμπι στη Μόσχα για συνομιλίες με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, προτού μεταβούν στο Δουβλίνο για να συναντήσουν τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Οι συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι κατέληξαν σε μια καταρχήν συμφωνία για μια μεγάλης κλίμακας ανταλλαγή αιχμαλώτων, χωρίς όμως να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος όσον αφορά την κατάπαυση του πυρός ή τη διευθέτηση των εδαφικών διαφορών.

Αντίθετα, το διπλωματικό ενδιαφέρον μετατοπίστηκε ολοένα και περισσότερο προς τη συμμετοχή της Ευρώπης στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις και τις ρυθμίσεις ασφαλείας της ηπείρου.

Μιλώντας στη Σόνα Μάρεϊ του Euronews, μετά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς απεσταλμένους το βράδυ της Πέμπτης, ο Ζελένσκι προειδοποίησε κατά της συζήτησης για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης πριν από τον τερματισμό του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία και την εξασφάλιση εγγυήσεων για το Κίεβο.

«Πολλά εξαρτώνται από το πότε και πώς θα τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία και αυτό θα επηρεάσει όλα τα επόμενα βήματα», δήλωσε ο Ζελένσκι.

«Και όλα αυτά τα βήματα θα γίνουν μετά το τέλος του πολέμου, μετά τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία», πρόσθεσε.

Ο Ζελένσκι υποστήριξε ότι η Ουκρανία αποτελεί ήδη αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας και ότι η ενδεχόμενη ένταξή της στο ΝΑΤΟ θα καθορίσει τη μορφή που θα μπορούσαν να λάβουν οι μελλοντικές ρυθμίσεις ασφαλείας της ηπείρου.

«Είμαστε μέρος της Ευρώπης και αποτελούμε ήδη μέρος της αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Επομένως, εάν είμαστε στο ΝΑΤΟ –αυτό είπα στον Τζάρεντ και στον Στιβ– εάν ενταχθούμε στο ΝΑΤΟ, τότε πρόκειται για μια συγκεκριμένη αρχιτεκτονική», δήλωσε.

Η συζήτηση για την αρχιτεκτονική ασφαλείας πριν από την ειρήνη είναι «νοητική παγίδα του Κρεμλίνου»

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Δουβλίνο την Παρασκευή, ο πρωθυπουργός της Εσθονίας Κρίστεν Μίχαλ προειδοποίησε ότι οι συζητήσεις για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης κινδυνεύουν να αποσπάσουν την προσοχή από την άμεση προτεραιότητα, που είναι ο τερματισμός του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία.

«Είναι μια νοητική παγίδα να συζητάμε για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας πριν από την ειρήνη. Γιατί αυτό ακριβώς κάνει ο Πούτιν. Μας βάζει να συζητάμε μεταξύ μας για τα δικά μας ζητήματα και όχι για εκείνο που έχει πραγματικά σημασία. Και αυτό είναι η ειρήνη», δήλωσε ο Μίχαλ.

Ζήτησε τη συνέχιση της ευρωπαϊκής στήριξης προς την Ουκρανία και την άσκηση μεγαλύτερης πίεσης στη Ρωσία, ιδιαίτερα καθώς η Μόσχα εντείνει τις επιθέσεις της στις ενεργειακές υποδομές και τις υποδομές που εξυπηρετούν τον άμαχο πληθυσμό της Ουκρανίας ενόψει του χειμώνα.

«Το ευρωπαϊκό σχέδιο εδώ και καιρό είναι αρκετά απλό: να βοηθήσουμε την Ουκρανία να απωθήσει τη Ρωσία», δήλωσε.

Η συζήτηση έχει επίσης προκαλέσει ανησυχίες ότι η Μόσχα θα μπορούσε να αξιοποιήσει τις διαπραγματεύσεις για τις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις ασφαλείας προκειμένου να επαναφέρει τις πάγιες απαιτήσεις της σχετικά με την Ουκρανία και να ενισχύσει τη θέση της ενόψει των συνομιλιών υψηλού επιπέδου που αναμένονται στην Κίνα την επόμενη εβδομάδα.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στη Μόσχα την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, μετά τη συνάντηση του Πούτιν με τους Αμερικανούς απεσταλμένους, ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσακόφ δήλωσε ότι η Ρωσία αναμένει από τους Γουίτκοφ και Κούσνερ να μεταφέρουν τα μηνύματα του Ρώσου προέδρου στον Ζελένσκι.

«Ελπίζουμε ότι τα μηνύματα από τη Μόσχα θα μεταφερθούν με κάθε λεπτομέρεια. Παραμένουμε σε επαφή με τον Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ και θα συζητήσουμε την κατάσταση πριν από τη συνάντηση μεταξύ του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα», δήλωσε ο Ουσακόφ.

Από τις εδαφικές παραχωρήσεις σε μια νέα Γιάλτα

Η Μόσχα πιέζει για μια τριμερή συνάντηση μεταξύ του Πούτιν, του Τραμπ και του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ στην Κίνα, ενόψει της συνόδου κορυφής της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), που θα πραγματοποιηθεί στη Σενζέν στις 18 και 19 Νοεμβρίου. Ωστόσο, οι σχετικές διευθετήσεις δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί.

Μιλώντας στη ρωσική κρατική τηλεόραση μετά τις συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι, την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου, ο επικεφαλής της ρωσικής διαπραγματευτικής ομάδας Βλαντίμιρ Μεντίνσκι αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο μιας νέας συμφωνίας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, κάνοντας παραλληλισμούς με τις διασκέψεις της Γιάλτας και του Πότσνταμ κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου οι νικήτριες δυνάμεις διαπραγματεύτηκαν το μέλλον της Ευρώπης.

«Το ζητούμενο τώρα είναι να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα ασφαλείας στην Ευρώπη, το οποίο θα αποτελέσει μια νέα, σύγχρονη Γιάλτα και ένα νέο Πότσνταμ», δήλωσε ο Μεντίνσκι.

Υποστήριξε ότι ένα «δίκαιο σύστημα ασφαλείας» που θα προέκυπτε από τις διαπραγματεύσεις θα μπορούσε να εγγυηθεί την ειρήνη στην Ευρώπη «για δεκαετίες, ακόμη και για αιώνες», υπό την προϋπόθεση ότι θα ικανοποιούσε τις απαιτήσεις της Ρωσίας.

Ποιο ήταν το αρχικό αντικείμενο των συνομιλιών

Πριν από τις συνομιλίες με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ στο Άμπου Ντάμπι, νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, αναμενόταν ότι οι εδαφικές διαφορές και οι μεταπολεμικές εγγυήσεις ασφαλείας για το Κίεβο θα κυριαρχούσαν στις διαπραγματεύσεις που αποσκοπούσαν στον τερματισμό του πολέμου της Μόσχας.

Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος άφησε να εννοηθεί ότι η Ουκρανία και η Ρωσία είχαν επιδείξει κατ’ ιδίαν «λίγη ευελιξία» σχετικά με τα αμφισβητούμενα εδάφη, δημιουργώντας συγκρατημένες ελπίδες για πρόοδο σε ένα από τα πλέον ακανθώδη ζητήματα των διαπραγματεύσεων.

Ακόμη και ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να εξέλθει από τον πόλεμο με «ελαφρώς διαφορετικό σχήμα», χωρίς να διευκρινίσει ποιες εδαφικές αλλαγές είχε κατά νου.

Πριν από τις διαπραγματεύσεις, ο Ζελένσκι είχε δηλώσει ότι το Κίεβο θα πρότεινε μέτρα για τη μείωση των εχθροπραξιών και θα επιδίωκε συμφωνία για τη διοργάνωση τριμερούς συνάντησης μεταξύ των ηγετών της Ουκρανίας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ.

«Στις συναντήσεις στο Άμπου Ντάμπι, η ομάδα μας θα προτείνει μέτρα αποκλιμάκωσης και πρέπει να υπάρξει συνεννόηση για το πώς θα οργανωθεί μια τριμερής συνάντηση σε επίπεδο ηγετών, ώστε να τερματιστεί αυτός ο πόλεμος δίκαια και ουσιαστικά», έγραψε ο Ζελένσκι στην πλατφόρμα X.

Ωστόσο, οι δηλώσεις του Μεντίνσκι μετά τις διαπραγματεύσεις έδειξαν ότι η θέση της Μόσχας σχετικά με τον τερματισμό του πολέμου παρέμενε αμετάβλητη.

Απέκλεισε το ενδεχόμενο ανταλλαγών εδαφών που περιλαμβάνουν περιοχές υπό ρωσικό έλεγχο κατά μήκος των συνόρων και επέμεινε ότι η Μόσχα θα είναι ικανοποιημένη μόνο όταν επιτύχει τη νίκη και εξασφαλίσει την ειρηνευτική συμφωνία που απαιτεί.

«Μόνο όταν νικήσουμε και υπογράψουμε μια ειρηνευτική συμφωνία με τους δικούς μας όρους», απάντησε όταν ρωτήθηκε αν η ρωσική πλευρά ήταν ικανοποιημένη από το αποτέλεσμα των συνομιλιών.

Ο Μεντίνσκι απέρριψε επίσης το ενδεχόμενο η Ρωσία να εγκαταλείψει τον έλεγχο εδαφών που έχει καταλάβει στην Ουκρανία.

«Εκεί όπου έχει υψωθεί η ρωσική σημαία, δεν πρέπει να υποσταλεί», δήλωσε.

Επέμεινε ότι κάθε σπιθαμή εδάφους που η Μόσχα θεωρεί ρωσική θα επιστρέψει στη Ρωσία «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο».

Στο μεταξύ, ενώ οι διπλωμάτες συζητούν για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης, η Ρωσία συνεχίζει τους βομβαρδισμούς στην Ουκρανία.

Οι ρωσικές δυνάμεις εξαπέλυσαν κατά τη διάρκεια της νύχτας 117 μη επανδρωμένα αεροσκάφη, μεταξύ των οποίων 63 drones με κινητήρες τζετ, σύμφωνα με την ουκρανική Πολεμική Αεροπορία.

Οι ρωσικές επιθέσεις προκάλεσαν τον θάνατο εννέα ανθρώπων και τον τραυματισμό 61 σε ολόκληρη τη χώρα, όπως ανέφεραν οι τοπικές αρχές.

Στο Κίεβο, συντρίμμια ρωσικού drone προκάλεσαν πυρκαγιά σε νοσοκομείο στην περιοχή Σεβτσενκίβσκι, καταστρέφοντας εν μέρει τον δεύτερο όροφό του.