ΚΑΝΕ FOCUS: Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ ΤΗΣ “ΤΡΕΛΑΣ” ΤΟΥ ΤΕΡΖΟΠΟΥΛΟΥ
Από τη Νομική και τα πρώτα θεατρικά του βήματα μέχρι την Επίδαυρο και τον «Αία» του Θεόδωρου Τερζόπουλου. Ο Σταύρος Παπαδόπουλος μιλά στο NEWS 24/7 για τη διαδρομή του, τη Μέθοδο του Άττις και τη βαθιά, μεταμορφωτική σχέση του με το θέατρο.
Για τον Σταύρο Παπαδόπουλο, η συνάντηση με τον Θεόδωρο Τερζόπουλο και το Θέατρο Άττις ανήκει στις θεατρικές συναντήσεις που μπορούν να αλλάξουν την πορεία ενός ηθοποιού, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του, ακόμη και την ίδια τη ζωή.
Στα 30 του χρόνια, ο νεαρός ηθοποιός έχει ήδη διανύσει μια διαδρομή που πολλοί θα ζήλευαν. Από τις σπουδές στη Νομική, πέρασε στο θέατρο και στον χορό, αναζητώντας έναν διαφορετικό τρόπο ύπαρξης. Και από εκεί, σχεδόν αμέσως μετά την ολοκλήρωση των καλλιτεχνικών του σπουδών, βρέθηκε στο Θέατρο Άττις και στην «Ορέστεια» του Θεόδωρου Τερζόπουλου, με την οποία ταξίδεψε στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και στην Κίνα.
Σήμερα είναι ένας από τους τρεις ερμηνευτές της παράστασης «ΑΙΑΣ, η τρέλα», η οποία επέστρεψε στη σκηνή του Άττις 22 χρόνια μετά την πρώτη της παρουσίαση.
Δίπλα στον Τάσο Δήμα, που συμμετείχε στην αρχική διανομή του 2004, ο Σταύρος Παπαδόπουλος και ο Νίκος Ντάσης παίρνουν τη σκυτάλη από τον Μελέτη Ηλία και τον Σάββα Στρούμπο, σε μια παράσταση που έχει αφήσει το αποτύπωμά της στη διεθνή διαδρομή του Θεάτρου Άττις.
Πρόκειται για μια σκηνική σύνθεση βασισμένη στον «Αίαντα» του Σοφοκλή, που δεν ακολουθεί τη συμβατική αφηγηματική δομή της αρχαίας τραγωδίας. Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος απομονώνει τη σκηνή της μανίας του ήρωα και δημιουργεί τρεις διαφορετικές εκδοχές του ίδιου τραγικού γεγονότος. Οι ηθοποιοί αφηγούνται, μεταμορφώνονται, περνούν διαρκώς από τη θέση του θύτη σε εκείνη του θύματος, αναμετρώνται με την οργή, τη βία, την εκδίκηση, την ενοχή και την τρέλα.
Με ελάχιστα σκηνικά αντικείμενα, το σώμα και τη φωνή των ερμηνευτών, η παράσταση δημιουργεί ένα σύμπαν στο οποίο η ανθρώπινη ύπαρξη βρίσκεται σε διαρκή σύγκρουση με τον εαυτό της.
Είκοσι δύο χρόνια μετά, σε μια εποχή όπου ο πόλεμος και η βία εξακολουθούν να κυριαρχούν, ο «Αίας» μοιάζει να συνομιλεί με το παρόν με έναν σχεδόν τρομακτικό τρόπο.
«Παλαιότερα αναζητούσα στο θέατρο μια διαφυγή από την καθημερινή ζωή, από ένα αίσθημα κενού. Όσο όμως μπαίνω βαθύτερα σε αυτή τη διαδικασία, αισθάνομαι ότι το θέατρο και η ζωή αρχίζουν να συμπορεύονται», λέει χαρακτηριστικά στη συζήτησή μας μιλώντας με ενθουσιασμό αλλά και επίγνωση της δυσκολίας για τη μαθητεία του στο Άττις, τη συνύπαρξη με τον Τάσο Δήμα, την αποκαλυπτική εμπειρία της Μεθόδου Τερζόπουλου και την ανάγκη του καλλιτέχνη να αναμετριέται διαρκώς με τα όριά του.
Ήξερες από μικρός τι ήθελες να κάνεις στη ζωή σου;
Μεγάλωσα στην Αγία Παρασκευή και πήγα σχολείο στο Αρσάκειο. Ήμουν πολύ καλός μαθητής, αλλά δεν ήξερα τι ήθελα να κάνω στη ζωή μου. Κάπου στο Λύκειο είχε αρχίσει να δημιουργείται μια σπίθα για το θέατρο, μέσα από τη θεατρική ομάδα του σχολείου. Ήταν όμως ακόμη πολύ καταπιεσμένη αυτή η σπίθα. Οπότε, ως καλός μαθητής, πέρασα στη Νομική.
Αν κλείσεις τα μάτια σου και γυρίσεις πίσω, ποια είναι η πρώτη θεατρική ανάμνηση που σε έκανε να αισθανθείς ότι εδώ συμβαίνει κάτι ξεχωριστό;
Νομίζω ότι ήταν στο Λύκειο, όταν κάναμε μια παράσταση για την 28η Οκτωβρίου. Εκεί ένιωσα για πρώτη φορά κάτι διαφορετικό. Κατάλαβα ότι αυτό που συνέβαινε ήταν κάτι παράξενο, κάτι ιδιαίτερο, ένας διαφορετικός τρόπος ύπαρξης. Κάτι σου δίνει αυτή η διαδικασία, κάτι διαφορετικό.
Και τελικά άφησες τη Νομική για να ακολουθήσεις το θέατρο;
Ναι, δεν τελείωσα τη Νομική. Λέω πάντα ότι έχω αφήσει δύο μαθήματα και δεν πήρα ποτέ το πτυχίο μου.
Είχα αρχίσει να ασχολούμαι παράλληλα με το θέατρο, συμμετέχοντας σε θεατρικές ομάδες και εργαστήρια. Στη συνέχεια σπούδασα θέατρο και μετά χορό.
Κάπως έτσι, σιγά σιγά και με πολύ κόπο, άρχισα να βρίσκω τον εαυτό μου μέσα σε αυτή τη διαδικασία.
«Το Θέατρο Άττις είναι ένα σχολείο»
Πώς βρέθηκες στο Θέατρο Άττις και πώς ξεκίνησε η συνεργασία σου με τον Θεόδωρο Τερζόπουλο;
Η πρώτη μου επαφή με το Θέατρο Άττις ήταν το καλοκαίρι του 2022, όταν, ενώ ακόμη σπούδαζα, ήρθα για να παρακολουθήσω τα σεμινάρια της Μεθόδου Τερζόπουλου. Κατά κάποιον τρόπο, αυτό λειτούργησε και σαν μια ακρόαση.
Εκείνη η πρώτη εμπειρία ανακίνησε κάτι μέσα μου. Έτσι, επέστρεψα και το καλοκαίρι του 2023. Τότε ο Θεόδωρος Τερζόπουλος μού πρότεινε να συνεργαστούμε στην «Ορέστεια» και κάπως έτσι ξεκίνησε η συνεργασία μας.
Σχεδόν αμέσως μετά τις σπουδές σου βρέθηκες στην Επίδαυρο, σε μια παράσταση που ταξίδεψε και στο εξωτερικό. Πώς ήταν αυτή η εμπειρία για έναν νέο ηθοποιό;
Ήταν μια μοναδική εμπειρία για μένα. Ταξιδέψαμε στην Κίνα και στην Ευρώπη, ενώ παρουσιάσαμε την παράσταση και στην Ελλάδα για δύο χρόνια.
Νιώθω πραγματικά πολύ τυχερός για αυτή τη συνεργασία. Γιατί στην πραγματικότητα είναι συνεχώς μια διαδικασία μάθησης.
Το Θέατρο Άττις είναι ένα σχολείο και η συνύπαρξη με τους παλαιότερους ηθοποιούς, με τον Τάσο Δήμα, είναι για εμάς τους νεότερους μια πολύ σπουδαία εμπειρία. Ειδικά τώρα που παίζουμε μαζί, κάθε βράδυ είναι ένα φοβερό σχολείο. Το να πρέπει να σταθείς δίπλα σε έναν τέτοιο ηθοποιό είναι από μόνο του μια μεγάλη πρόκληση.
Αυτά τα τρία χρόνια στο Άττις αισθάνεσαι ότι έχεις αλλάξει και ως άνθρωπος; Ότι η συνεργασία με τον Τερζόπουλο σου έχει ανοίξει άλλους ορίζοντες;
Πέρα από τη θεατρική παιδεία και την εκπαίδευση, αυτό που εμπνέουν αυτοί οι άνθρωποι, ο Θεόδωρος Τερζόπουλος, ο Τάσος Δήμας και όλοι οι άνθρωποι του Άττις, πηγαίνει πολύ βαθύτερα. Δημιουργεί μια ιδεολογία, μια στάση απέναντι στη ζωή.
Σιγά σιγά, όσο περνά ο καιρός, αισθάνομαι ότι η ζωή και το θέατρο αρχίζουν να συγκλίνουν. Παλαιότερα τα είχα στο μυαλό μου ως δύο διαφορετικά πράγματα. Αναζητούσα στο θέατρο μια διαφυγή από την κοινωνική ζωή, από την καθημερινότητα, ίσως και από κάτι πιο άδειο, από ένα κενό.
Όσο όμως μπαίνω βαθύτερα σε αυτή τη διαδικασία, αισθάνομαι ότι ανοίγει ένα πλαίσιο που αγκαλιάζει και την ίδια τη ζωή. Το θέατρο και η ζωή αρχίζουν να συμπορεύονται. Και αυτό είναι το σπουδαιότερο, ότι σε αλλάζει ως άνθρωπο. Αυτή η δουλειά σε αναγκάζει, με κάποιον τρόπο, να αλλάξεις για να μπορέσεις να υπηρετήσεις αυτό που κάνεις.
Νιώθεις ότι μέσα σε αυτή τη διαδικασία βρίσκεις και τον εαυτό σου;
Ναι, είναι μια διαρκής διαδικασία. Δεν είναι ότι κάποια στιγμή λες «εντάξει, βρήκα τον εαυτό μου» και τελείωσες. Θέλει κόπο, αφοσίωση, πίστη.
Αυτά είναι και τα βασικά στοιχεία που ακούμε εμείς οι νεότεροι εδώ μέσα. Η πίστη, η αφοσίωση, η ανάγκη να περάσεις μέσα από τη δυσκολία. Γιατί τα πράγματα δεν είναι εύκολα.
«Ανακαλύπτεις ότι μπορείς να υπάρξεις σε συχνότητες που δεν γνώριζες»
Τι διαφορετικό ανακάλυψες μέσα από τη Μέθοδο Τερζόπουλου;
Μέσα από τη συνάντηση με αυτού του είδους την τεχνική, με αυτού του είδους τη δουλειά, αποκαλύπτεται στον ηθοποιό, στον περφόρμερ, στον χορευτή ένας νέος τρόπος προσέγγισης του ίδιου του υλικού του. Και αυτό είναι το αποκαλυπτικό. Ότι μπορώ να υπάρξω ως ερμηνευτής, και κατ’ επέκταση ως άνθρωπος, σε συχνότητες που δεν γνώριζα ότι μπορώ να υπάρξω.
Εκεί αποκαλύπτονται πολλά πράγματα. Η δημιουργικότητα, τα ένστικτα, στοιχεία που δεν γνώριζες ότι υπάρχουν μέσα σου. Το παρατηρώ και τώρα, επειδή τα τελευταία χρόνια ασχολούμαι και με τη διδασκαλία της Μεθόδου στα εργαστήρια.
Βλέπω ανθρώπους που έρχονται για πρώτη φορά και, έπειτα από έναν μήνα, έχουν με κάποιον τρόπο μεταμορφωθεί. Το βλέπεις στα πρόσωπά τους, στο βλέμμα τους, ότι κάτι έχει αλλάξει.
Και είναι πραγματικά συγκλονιστικό να το παρατηρείς. Το θυμάμαι, γιατί κι εγώ το είχα βιώσει. Αλλά είναι πολύ σημαντικό να το βλέπεις να συμβαίνει και σε άλλους ανθρώπους.
Αρχίζουν να ανακαλύπτουν κάτι που τους αποκαλύπτει μια άλλη πλευρά του εαυτού τους και για τον καθένα μπορεί να είναι κάτι πολύ διαφορετικό.
Αυτό είναι μοναδικό. Εκεί νιώθεις ότι πραγματικά προσφέρεις κάτι, είτε στον μαθητή είτε αργότερα στον θεατή, στο κοινό, στους ανθρώπους που επικοινωνούν με αυτή τη δουλειά.
«Ο άνθρωπος παλεύει πάντα με τους ίδιους δαίμονες»
Ο «Αίας, η τρέλα» παρουσιάστηκε για πρώτη φορά πριν από 22 χρόνια, κι όμως παραμένει εξαιρετικά σύγχρονος. Πώς αισθάνεσαι εσύ τον Αίαντα και πού εντοπίζεις αυτή τη διαχρονικότητα;
Νομίζω ότι αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό των έργων του Θεόδωρου Τερζόπουλου. Το στοιχείο της διαχρονικότητας βρίσκεται στο γεγονός ότι φέρνει στο προσκήνιο τον άνθρωπο.
Και ο άνθρωπος, είτε το 2004 είτε ακόμη πιο παλιά είτε σήμερα είτε σε είκοσι χρόνια, παλεύει με τα ίδια πράγματα. Με τους ίδιους δαίμονες, με την ύπαρξή του, με τον εαυτό του και με τον άλλον.
Αυτό είναι ένα στοιχείο που φέρνει στο προσκήνιο και η ματιά του Τερζόπουλου σε αυτή την παράσταση.
Τη διττή φύση του ανθρώπου, ο οποίος μπορεί να είναι ταυτόχρονα θύτης και θύμα. Θύτης απέναντι στον εαυτό του, θύμα απέναντι στον εαυτό του, αλλά και απέναντι στον άλλον.
Είναι ένα συνεχές παιχνίδι ανάμεσα στην ταυτότητα και την ετερότητα. Ένας διαρκής αγώνας που κάνει ο άνθρωπος για να συμφιλιωθεί με τον εαυτό του και με τον άλλον.
Η βία απέναντι στον εαυτό και η βία απέναντι στον άλλον είναι δύο συγκοινωνούντα δοχεία. Η μία αντανακλά την άλλη. Και αυτή η συνεχής αναζήτηση του ανθρώπου, αυτή η μάχη με τον εαυτό του και η σχέση του με τον άλλον, είναι κάτι που παραμένει διαχρονικό.
Στην παράσταση δεν προσεγγίζετε τον Αίαντα ως έναν συμβατικό θεατρικό ρόλο. Πώς λειτουργεί αυτή η διαρκής εναλλαγή ανάμεσα στα πρόσωπα της τραγωδίας;
Το ενδιαφέρον σε αυτή την προσέγγιση είναι ότι δεν αντιμετωπίζουμε τον Αίαντα ως έναν ρόλο, αλλά ως ένα ανοιχτό υλικό. Γι’ αυτό και οι τρεις ηθοποιοί είμαστε ο Αίας, είμαστε παράλληλα ο αγγελιοφόρος και περνάμε μέσα από διαφορετικά πρόσωπα και καταστάσεις.
Νομίζω ότι είναι ένα ταξίδι σε αυτή την πολλαπλή ταυτότητα, στα διαφορετικά προσωπεία.
Την ίδια στιγμή που μεταφέρω την εσωτερική κατάσταση του Αίαντα ως προσώπου, μπορώ παράλληλα να τον αντικρίζω ως ένας αγγελιοφόρος που πρέπει να μιλήσει για όσα συνέβησαν, να μεταφέρει όσα είδε.
Και υπάρχει ταυτόχρονα η ανάγκη του θρήνου, του πένθους για τον Αίαντα. Οπότε είναι μια κατάδυση σε πολλά διαφορετικά στοιχεία που φέρει ο Αίας ως τραγικό πρόσωπο, αλλά και ο αγγελιοφόρος, που πρέπει να αφηγηθεί τα συμβάντα που είδε.
Τι είναι αυτό που σε συγκινεί περισσότερο στην τραγική μορφή του Αίαντα;
Νομίζω πως είναι αυτή η λεπτή γραμμή, αυτό το λεπτό σκοινί πάνω στο οποίο ακροβατεί ανάμεσα στην τρέλα και τη λογική. Χάνω τα λογικά μου, τρελαίνομαι, σκοτώνω τον άλλον, αλλά στην πραγματικότητα φτάνω να σκοτώσω τον ίδιο μου τον εαυτό.
Αυτή η λεπτή γραμμή ανάμεσα στον άνθρωπο και στο ζωώδες ένστικτο. Το πόσο εύθραυστη είναι αυτή η ισορροπία. Νομίζω πως όλοι, με κάποιον τρόπο, ισορροπούμε πάνω σε αυτό το λεπτό σκοινί.
Και αυτή η αίσθηση φωτίζεται και από την ίδια τη σκηνική εγκατάσταση της παράστασης.
«Το σκηνικό είναι μια ζωντανή ύλη, ένα θυσιαστήριο»
Στον «Αία» ακόμη και το σκηνικό μοιάζει να έχει τη δική του φωνή. Πώς λειτουργεί αυτή η τόσο λιτή σκηνική εγκατάσταση;
Όπως συμβαίνει πάντα με τις σκηνικές εγκαταστάσεις του Θεόδωρου Τερζόπουλου, το σκηνικό είναι από μόνο του ένα πολύ δυνατό στοιχείο της παράστασης.
Και είναι εντυπωσιακό πώς μέσα σε αυτή την απλότητα, με ελάχιστα αντικείμενα, μπορεί να δημιουργηθεί ένα ολόκληρο σύμπαν.
Μερικοί κόθορνοι, κάποιες γόβες, μαχαίρια, μπαλτάδες και τρία μαύρα πανιά. Και όλα αυτά δημιουργούν ένα ολόκληρο τοπίο. Ένα θυσιαστήριο, στην πραγματικότητα.Είναι σαν το καθετί να έχει τη δική του υπόσταση. Σαν να είναι μια ζωντανή οντότητα. Το σκηνικό είναι μια ζωντανή ύλη.
Και στο τέλος αυτής της διαδρομής έρχεται η κάθαρση. Πώς τη βιώνεις εσύ ως ερμηνευτής; Είναι μια λύτρωση ή η αρχή μιας νέας πάλης;
Είναι ουσιαστικά μια πορεία μέσα στην παράσταση, μια συνεχής διαδικασία πάλης με το υλικό του Αίαντα. Μια πάλη που βιώνουμε και οι τρεις ηθοποιοί κάθε βράδυ πάνω στη σκηνή.
Η παράσταση ξεκινά, κορυφώνεται και ο ηθοποιός παλεύει με αυτό το υλικό μέχρι να φτάσει στο τέλος, στην κάθαρση, στην ολοκλήρωση της θυσίας.
Όμως αυτή η ολοκλήρωση είναι ταυτόχρονα και ένα νέο άνοιγμα. Γιατί στην πραγματικότητα κάτι ολοκληρώνεται, αλλά την ίδια στιγμή ανοίγει κάτι καινούργιο. Ο άνθρωπος έχει περάσει από αυτόν τον κύκλο της πάλης. Γίνεται θύτης, γίνεται θύμα. Αντιμετωπίζει το ίδιο το οντολογικό ερώτημα: Ποιος είμαι; Τι κάνω; Πού πηγαίνω;
Οπότε, στην πραγματικότητα, η κάθαρση έρχεται για να μας υπενθυμίσει ότι ένας νέος κύκλος ξεκινά.
«ΑΙΑΣ, η τρέλα» – Πληροφορίες παράστασης
Σκηνοθεσία – Σκηνική εγκατάσταση – Διασκευή: Θεόδωρος Τερζόπουλος
Ερμηνεύουν: Τάσος Δήμας, Νίκος Ντάσης, Σταύρος Παπαδόπουλος
Φωτισμοί: Θεόδωρος Τερζόπουλος, Κωνσταντίνος Μπεθάνης
Εκτέλεση σκηνικής εγκατάστασης: Χαράλαμπος Τερζόπουλος
Υπεύθυνη παραγωγής: Μαρία Βογιατζή
Θέατρο: Άττις, Λεωνίδου 7, Μεταξουργείο
Ημέρες και ώρες: Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο στις 21:00 και Κυριακή στις 19:00
Διάρκεια: 55 λεπτά, χωρίς διάλειμμα
Εισιτήρια: 20€ γενική είσοδος, 15€ μειωμένο
Προπώληση: https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/aias-i-trela/
Πληροφορίες: 210 5226260