Η παρτίδα των τριών: Τι θέλουν Τραμπ, Σι και Πούτιν από τη νέα “Γιάλτα”

Διαβάζεται σε 7'
Η παρτίδα των τριών: Τι θέλουν Τραμπ, Σι και Πούτιν από τη νέα “Γιάλτα”
Σι, Τραμπ και Πούτιν AP Photo Dmitri Lovetsky

Με φόντο την εκλογική ήττα του Τραμπ και το σκάνδαλο κατασκοπείας, Τραμπ, Σι και Πούτιν ετοιμάζονται για μια συνάντηση με τεράστιο γεωπολιτικό διακύβευμα.

Με τα πολιτικά “τραύματα” από την ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές να παραμένουν νωπά και το “φάντασμα” των αποκαλύψεων περί κινεζικής κατασκοπείας να βαραίνει τις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ πλέον στρέφει το βλέμμα του στην Ασία.

Η επικείμενη παρουσία του στη σύνοδο του APEC στη Σενζέν -όπου το διπλωματικό θερμόμετρο ανεβαίνει κατακόρυφα ενόψει της τετ α τετ συνάντησης με τον Σι Τζινπίνγκ, αλλά και της τριμερούς συνάντησης με τη συμμετοχή του Πούτιν– μετατρέπει μια φαινομενικά χαμηλών τόνων σύνοδο σε παρτίδα υψηλού ρίσκου.

Ο Τραμπ θα επισκεφθεί αρχικά τη Μανίλα την Τρίτη για συναντήσεις με ηγέτες της Νοτιοανατολικής Ασίας και άλλους περιφερειακούς παράγοντες, προτού μεταβεί αεροπορικώς στη Σενζέν για το φόρουμ Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού, όπου θα συναντήσει τον Κινέζο πρόεδρο και θα έχει τριμερείς συνομιλίες με τον Σι και τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Καθώς η εύθραυστη εκεχειρία στον εμπορικό πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έχει παραταθεί έως τις αρχές του επόμενου έτους και νέες συνομιλίες Τραμπ–Σι αναμένονται τον Δεκέμβριο στη σύνοδο της G20 στο Μαϊάμι, ορισμένοι αναλυτές είχαν αρχικά χαρακτηρίσει τη συνάντηση της Σενζέν σύνοδο χαμηλού διακυβεύματος.

Ωστόσο, η ισχυρή πολιτική αντίδραση κατά του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος του Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές αυτού του μήνα, σε συνδυασμό με την έντονη κριτική ότι η κυβέρνησή του απέτυχε να δράσει βάσει πληροφοριών πως ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ διατηρούσε εξωσυζυγική σχέση με ύποπτη για κινεζική κατασκοπεία, θόλωσαν αυτές τις προσδοκίες.

«Με λιγότερους λόγους να ανησυχεί πλέον για τις αντιδράσεις των αγορών ή τις εκλογικές επιπτώσεις, ο Τραμπ ίσως αποδειχθεί πιο πρόθυμος να εξετάσει ανατρεπτικά μέτρα», δήλωσε στο Reuters η Ρούμπι Όσμαν, ανώτερη σύμβουλος πολιτικής για την Κίνα στο Ινστιτούτο Τόνι Μπλερ, μια δεξαμενή σκέψης με έδρα το Λονδίνο.

Η Ουάσιγκτον έχει ήδη εκπέμψει τέτοια μηνύματα ενόψει της συνάντησης, καλώντας την Κίνα να τηρήσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στο πλαίσιο της εκεχειρίας που συμφώνησαν Τραμπ και Σι πριν από έναν χρόνο. Από την πλευρά τους, Κινέζοι αναλυτές δηλώνουν ιδιαίτερα ανήσυχοι ότι το σίριαλ της Nvidia -συμπεριλαμβανομένων των ισχυρισμών ότι ημιαγωγοί που υπόκεινται σε περιορισμούς διοχετεύθηκαν σε Κινέζους πελάτες- θα σκληρύνει πλέον τη στάση των ΗΠΑ απέναντι στην Κίνα.

Ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, Μάικ Τζόνσον, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι υπάρχει αυξανόμενη συναίνεση στο Κογκρέσο για περαιτέρω περιορισμό της κινεζικής πρόσβασης σε προηγμένα τσιπ μετά το σκάνδαλο, ενώ οι Δημοκρατικοί αναμένεται να ασκήσουν σφοδρή πίεση επί του θέματος όταν αναλάβουν την πλειοψηφία στη Βουλή και τη Γερουσία τον Ιανουάριο.

Η Κίνα υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ κατασκεύασαν το αφήγημα περί κατασκοπείας προκειμένου να δικαιολογήσουν έναν τεχνολογικό αποκλεισμό. Ο Τζου Φενγκ, διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Ναντζίνγκ, ανέφερε ότι η διένεξη αυτή θα μπορούσε επίσης να επιταχύνει την “αποσύνδεση της Τεχνητής Νοημοσύνης” ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις του κόσμου, ακόμη κι ενώ προσπαθούν να συνεργαστούν για τον περιορισμό των κινδύνων της τεχνολογίας.

Παρ’ όλα αυτά, ο Τραμπ δεν αναμένεται να θέσει ευθέως τις καταγγελίες περί κατασκοπείας στον Σι, δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης υπό τον όρο της ανωνυμίας, προσθέτοντας ότι η υπόθεση της Nvidia «δεν θα πρέπει ουσιαστικά να έχει καμία επίπτωση στο ταξίδι».

Η υστεροφημία του Τραμπ

Αντί να ανοίξει νέα μέτωπα σύγκρουσης με την Κίνα, ο Τραμπ ενδέχεται να θελήσει να εστιάσει σε εγχειρήματα που χτίζουν την υστεροφημία του, όπως συμφωνίες αποπυρηνικοποίησης με το Πεκίνο και τη Μόσχα ή τη διασφάλιση μιας ακόμη συνάντησης με τον μυστικοπαθή ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν.

Ο Τραμπ βλέπει την πρωτοφανή σύνοδο κορυφής με τους Σι και Πούτιν ως μια πιθανή αφετηρία για κινητικότητα προς μια συμφωνία ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών. Αυτό, όμως, είναι εκτός συζήτησης για την Κίνα, η οποία διαθέτει πολύ λιγότερες πυρηνικές κεφαλές από τις άλλες δύο χώρες, ανέφεραν Κινέζοι αναλυτές.

Ο Τραμπ ενδέχεται επίσης να επιδιώξει να εξασφαλίσει τη στήριξη των Πούτιν και Σι, οι οποίοι διατηρούν στενούς δεσμούς με τον Κιμ, για τη διοργάνωση μιας μελλοντικής συνάντησης με τον Βορειοκορεάτη ηγέτη. Ο πρόεδρος θα επικεντρωθεί στη «δόμηση της υστεροφημίας του», δήλωσε ο Βίκτορ Τσα από το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών, μια αμερικανική δεξαμενή σκέψης. Μεγάλο μέρος αυτής είναι η διπλωματία του για τη Βόρεια Κορέα, στην οποία έχει αφιερώσει πολύ χρόνο κατά τη διάρκεια των δύο θητειών του, πρόσθεσε ο Τσα.

Η προτεινόμενη τριμερής συνάντηση έχει προκαλέσει συγκρίσεις (ιδίως στη Ρωσία) με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945 ανάμεσα στις ΗΠΑ, τη Βρετανία και τη Σοβιετική Ένωση, η οποία επισημοποίησε τις σφαίρες επιρροής, έθεσε τις βάσεις για τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και έμεινε στην ιστορία ως συνώνυμο συμφωνιών μεγάλων δυνάμεων που επιβάλλονται σε μικρότερες χώρες.

Μια τέτοια οπτική προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στην Ουκρανία, η οποία βρίσκεται σε πόλεμο με τη Ρωσία εδώ και τέσσερα χρόνια, αν και ο Τραμπ δεν αναμένεται να θέσει το ζήτημα της Ουκρανίας στη συνάντηση, σύμφωνα με τον ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο.

“Πάρα πολλά να χάσουν”

Ο Σι θα μπορούσε επίσης να επιδιώξει να εκμεταλλευτεί την πολιτική αδυναμία του Τραμπ μετά την εκλογική του ταπείνωση, εκτιμούν αναλυτές. Στην κορυφή της λίστας επιθυμιών του Πεκίνου βρίσκεται η διασφάλιση ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν θα εγκρίνει ένα πακέτο εξοπλισμών ύψους 14 δισ. δολαρίων προς την Ταϊβάν, την οποία η Κίνα διεκδικεί ως δικό της έδαφος.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι κρατά σε αναμονή τα όπλα ως “διαπραγματευτικό χαρτί” απέναντι στην Κίνα.

Ωστόσο, με την εξαγωγική μηχανή της Κίνας να δουλεύει στο φουλ, το να κερδίσει απλώς χρόνο ίσως αποδειχθεί αρκετό για το Πεκίνο, δήλωσε ο Τζόναθαν Ζιν, αναλυτής εξωτερικής πολιτικής στο Ινστιτούτο Brookings, μια δεξαμενή σκέψης με έδρα τις ΗΠΑ.

«Ο Σι χρειάζεται απλώς να παραμείνει ο Τραμπ απρόθυμος να επιστρέψει σε μια πιο ανταγωνιστική στάση απέναντι στην Κίνα για όσο το δυνατόν περισσότερο. Η Κίνα θα αξιοποιήσει όποιον χρόνο μπορέσει να κερδίσει για να θωρακιστεί ενόψει του επόμενου γύρου της αναμέτρησης», ανέφερε ο Ζιν, ο οποίος στο παρελθόν εργάστηκε στη CIA και ως διευθυντής για την Κίνα στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ.

Το Πεκίνο γνωρίζει πολύ καλά ότι όποιος διαδεχθεί τον Τραμπ όταν λήξει η θητεία του σε δύο χρόνια ενδέχεται να είναι λιγότερο διαλλακτικός, τόνισαν οι Ζιν και Όσμαν. Ο Δημοκρατικός προκάτοχος του Τραμπ, Τζο Μπάιντεν, εξόργισε επανειλημμένα την Κίνα με σχόλια για ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και με τη δέσμευση ότι οι ΗΠΑ θα υπερασπίζονταν την Ταϊβάν εάν το Πεκίνο επιτίθετο. Πολλοί από τους πιθανούς Ρεπουμπλικανούς διαδόχους του Τραμπ, όπως ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, θεωρούνται επίσης πιο σκληροπυρηνικοί απέναντι στην Κίνα.

Και οι δύο ηγέτες θα είναι επίσης επιφυλακτικοί ως προς το ενδεχόμενο να αναζωπυρώσουν μια εμπορική διένεξη που πέρυσι απείλησε να βυθίσει την παγκόσμια οικονομία και τις χρηματοπιστωτικές αγορές, δήλωσε στο Reuters ο Κερτ Τονγκ, πρώην ανώτερος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο οποίος πλέον εργάζεται στη δεξαμενή σκέψης Asia Group.

Παρά την απογοήτευση που έχουν εκφράσει οι ΗΠΑ σχετικά με την εφαρμογή των όρων της εκεχειρίας από την κινεζική πλευρά, ο Τονγκ αναμένει ότι αυτή θα παραταθεί περαιτέρω πέραν της λήξης της στις 10 Ιανουαρίου.

«Οι δύο πλευρές έχουν ισχυρά κίνητρα να διατηρήσουν αυτή την εύθραυστη σταθερότητα… παρά το γεγονός ότι έχουν επίσης ορισμένες διαφωνίες», πρόσθεσε ο ανώτερος αναλυτής για την Κίνα, Τσιμ Λι, από την Economist Intelligence Unit. «Και οι δύο έχουν πάρα πολλά να χάσουν».

Ροή Ειδήσεων

Περισσότερα