Ο κόσμος μπροστά σε νέα ”Γιάλτα”; Τι επιδιώκουν Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ

Η συνάντηση, την οποία έχουν επιβεβαιώσει ο Λευκός Οίκος και το Κρεμλίνο, συγκεντρώνει στο ίδιο τραπέζι τους ηγέτες των τριών μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων του κόσμου, σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων.

Ωστόσο, παρά τη βαρύτητα της συνάντησης, οι προσδοκίες για την επίτευξη σημαντικών συμφωνιών παραμένουν περιορισμένες, καθώς οι τρεις πλευρές προσέρχονται με διαφορετικές προτεραιότητες.

Σύμφωνα με το Reuters, οι διαπραγματεύσεις για την οριστικοποίηση της ατζέντας και της μορφής των συνομιλιών συνεχίζονται, ενώ η Κίνα εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτική απέναντι σε ορισμένα από τα θέματα που επιθυμούν να θέσουν η Ουάσιγκτον και η Μόσχα.

Τα πυρηνικά όπλα στο επίκεντρο των συνομιλιών

Βασική επιδίωξη του Τραμπ είναι η έναρξη μιας νέας διαδικασίας για τον έλεγχο και τη μείωση των πυρηνικών εξοπλισμών, με τη συμμετοχή και της Κίνας.

Η τελευταία συμφωνία ελέγχου των πυρηνικών όπλων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, γνωστή ως New START, έληξε τον Φεβρουάριο, αφήνοντας τα δύο μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια χωρίς τους περιορισμούς που προέβλεπε η συνθήκη.

Ωστόσο, το Πεκίνο δεν εμφανίζεται πρόθυμο να συμμετάσχει σε μια αντίστοιχη συμφωνία, καθώς το κινεζικό πυρηνικό οπλοστάσιο παραμένει σημαντικά μικρότερο από εκείνα των ΗΠΑ και της Ρωσίας.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Πενταγώνου που επικαλείται το Associated Press, η Κίνα διαθέτει περισσότερες από 600 πυρηνικές κεφαλές, έναντι περισσότερων από 5.000 που εκτιμάται ότι διαθέτουν καθεμία από τις άλλες δύο χώρες.

«Δεν αναμένουμε να καταλήξουμε σε οποιαδήποτε συμφωνία», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης, διευκρινίζοντας ότι η συνάντηση θα μπορούσε να αποτελέσει την αφετηρία μιας ευρύτερης διαπραγματευτικής διαδικασίας.

Η Ουκρανία και ο φόβος μιας νέας «Γιάλτας»

Η προοπτική της τριμερούς συνάντησης έχει προκαλέσει ανησυχία στο Κίεβο, αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς επαναφέρει στο προσκήνιο τον φόβο μιας συμφωνίας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων για ζητήματα που αφορούν τρίτες χώρες, χωρίς τη συμμετοχή τους.

Οι αναλυτές συγκρίνουν τη συνάντηση με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945, όταν ο Φραγκλίνος Ρούσβελτ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν συζήτησαν τη μεταπολεμική οργάνωση της Ευρώπης και τις μελλοντικές ισορροπίες ισχύος.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ήδη εκφράσει δημόσια τις επιφυλάξεις του.

«Δεν θέλουμε πραγματικά αυτό να μετατραπεί σε μια “Γιάλτα 2, 3, 4”, με αναδιανομή των σφαιρών επιρροής», δήλωσε τον περασμένο μήνα.

Ο Πούτιν βλέπει μια ευκαιρία να εξασφαλίσει μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία με τους δικούς του όρους και να ενισχύσει τη διεθνή θέση της Ρωσόας, προωθώντας τις επιδιώξεις της σχετικά με την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Αντίθετα, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, ο Τραμπ δεν αναμένεται να θέσει τον πόλεμο στην Ουκρανία στην τριμερή συνάντηση, καθώς η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι το συγκεκριμένο σχήμα δεν αποτελεί το κατάλληλο πλαίσιο για τέτοιες συνομιλίες.

Παράλληλα, ο Ζελένσκι προειδοποίησε ότι μια ευρύτερη αναθεώρηση της ευρωπαϊκής ασφάλειας θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τις επιδιώξεις της Ρωσίας για αλλαγές στα σύνορα της Ευρώπης.

«Αυτό είναι επικίνδυνο, επειδή, κατά τη γνώμη μου, ακριβώς τέτοια ζητήματα οδηγούν σε πολέμους ή κλιμακώσεις», δήλωσε.

Η επικείμενη συνάντηση έχει προκαλέσει ανησυχία σε κυβερνήσεις από το Κίεβο μέχρι το Τόκιο.

Οι διαφορετικές επιδιώξεις των τριών ηγετών και το επιφυλακτικό Πεκίνο

Ο πόλεμος στο Ιράν αναμένεται επίσης να απασχολήσει τους τρεις ηγέτες, με τον Τραμπ να επιδιώκει διπλωματική πρόοδο σε μια σύγκρουση που έχει επηρεάσει τις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Η Κίνα, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή και την απρόσκοπτη λειτουργία των θαλάσσιων εμπορικών οδών.

Την ίδια στιγμή, το Πεκίνο διατηρεί στενές σχέσεις με τη Μόσχα, η οποία έχει ενισχύσει τη στρατιωτική και διπλωματική συνεργασία της με την Τεχεράνη.

Για τον Πούτιν, η τριμερής συνάντηση αποτελεί ευκαιρία να παρουσιάσει τη Ρωσία ως μία από τις τρεις κεντρικές δυνάμεις που καθορίζουν τις παγκόσμιες εξελίξεις.

Για τον Σι Τζινπίνγκ, ωστόσο, το εγχείρημα ενέχει κινδύνους, καθώς η Κίνα επιδιώκει να εμφανίζεται ως υπέρμαχος της πολυμερούς συνεργασίας και της μη παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών.

Σύμφωνα με το Reuters, η κινεζική πλευρά έχει αντισταθεί στην ένταξη του πολέμου στην Ουκρανία στην ατζέντα των συνομιλιών, ενώ αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα και την πρόταση για τριμερή συμφωνία πυρηνικού αφοπλισμού.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ ανέφερε ότι ανταλλάσσονται προτάσεις για την πιθανή ατζέντα, υπογραμμίζοντας ότι η συνάντηση θα προσελκύσει το παγκόσμιο ενδιαφέρον.

Παράλληλα, επιχείρησε να περιορίσει τις συγκρίσεις με τη Γιάλτα, τονίζοντας ότι οποιεσδήποτε συμφωνίες προκύψουν δεν μπορούν να επιβληθούν σε τρίτες χώρες.

Η τριμερής συνάντηση θα αποτελέσει την πρώτη κοινή παρουσία των ηγετών των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ρωσίας σε ένα τέτοιο διπλωματικό σχήμα.

Οι τρεις ηγέτες έχουν συναντηθεί πολλές φορές σε διμερή βάση, ωστόσο δεν έχουν μέχρι σήμερα πραγματοποιήσει κοινές συνομιλίες.

Παρά τον ιστορικό χαρακτήρα της συνάντησης, αναλυτές εκτιμούν ότι η συμβολική της σημασία ενδέχεται να είναι μεγαλύτερη από τα άμεσα αποτελέσματά της.