Το ναυάγιο της “Γιάλτας 2.0” έδωσε ανάσα στην Ευρώπη

Διαβάζεται σε 10'
Το ναυάγιο της “Γιάλτας 2.0” έδωσε ανάσα στην Ευρώπη
Doug Mills/Pool Photo via AP

Η πολυδιαφημισμένη συνάντηση των ηγετών ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας στη Σεντζέν δεν έφερε τις ιστορικές συμφωνίες που πολλοί περίμεναν. Ο Σι Τζινπίνγκ εμφανίζεται ως ο μεγάλος κερδισμένος, ενώ οι Ευρωπαίοι επιχειρούν να διασφαλίσουν ότι το μέλλον της Ουκρανίας δεν θα αποφασιστεί χωρίς τη συμμετοχή τους.

Με υψηλές προσδοκίες, εντυπωσιακές τελετές υποδοχής και την υπόσχεση μιας ιστορικής διπλωματικής συνάντησης έφτασε ο Ντόναλντ Τραμπ στη Σεντζέν της Κίνας, προκειμένου να συναντηθεί με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ και τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η σύνοδος είχε χαρακτηριστεί εκ των προτέρων «Γιάλτα 2.0», παραπέμποντας στην ιστορική διάσκεψη του 1945, όταν οι ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών, της Βρετανίας και της Σοβιετικής Ένωσης διαμόρφωσαν το μεταπολεμικό γεωπολιτικό τοπίο και τις σφαίρες επιρροής των μεγάλων δυνάμεων.

Ωστόσο, το αποτέλεσμα απείχε σημαντικά από τις προσδοκίες. Αντί για μια συμφωνία που θα επανακαθόριζε τις διεθνείς ισορροπίες, η συνάντηση περιορίστηκε σε συμβολικές κινήσεις, γενικόλογες διακηρύξεις και ελάχιστα χειροπιαστά αποτελέσματα.

Όπως επισημαίνει ο πολιτικός ανταποκριτής του Euronews, Χόρχε Λιμπορέιρο, η πολυαναμενόμενη σύνοδος αποδείχθηκε ουσιαστικά ένα πολιτικό γεγονός χωρίς ιδιαίτερο περιεχόμενο, παρά τον θόρυβο που είχε προηγηθεί.

Win McNamee/Pool Photo via AP

Τραμπ: Πολλές φωτογραφίες, ελάχιστα αποτελέσματα

Για τον Αμερικανό πρόεδρο, το σημαντικότερο αποτέλεσμα της συνάντησης φαίνεται πως ήταν η ίδια η εικόνα του δίπλα στους ηγέτες της Ρωσίας και της Κίνας.

Ο Τραμπ, ο οποίος μάλιστα φάνηκε σε ορισμένες στιγμές των εργασιών να αποκοιμιέται, αποχώρησε από την κινεζική πόλη χωρίς κάποια σημαντική διπλωματική επιτυχία.

Η κοινή διακήρυξη των τριών ηγετών κατά του πυρηνικού πολέμου δεν συνοδεύτηκε από συγκεκριμένες δεσμεύσεις ή πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να μεταβάλουν ουσιαστικά τη διεθνή κατάσταση.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Euronews, ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται να επένδυσε κυρίως στην επικοινωνιακή διάσταση της συνόδου. Άλλωστε, έχει επανειλημμένα αντιμετωπίσει την πολιτική ως πεδίο όπου οι δημόσιες εντυπώσεις μπορούν να έχουν εξίσου μεγάλη σημασία με τα πραγματικά αποτελέσματα.

Russian President Vladimir Putin, left, Chinese President Xi Jinping, center, and U.S. President Donald Trump attend a trilateral meeting at Kylin Villa in Shenzhen, southern China's Guangdong province, Thursday, Nov. 19, 2026. (Sergei Bobylev/Sputnik, Kremlin Pool Photo via AP)

Πούτιν: Η προσπάθεια να επιβάλει την Ουκρανία στην ατζέντα

Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, η σύνοδος είχε περισσότερο αντιφατικό απολογισμό.

Από τη μία πλευρά, η συμμετοχή του σε μια τριμερή συνάντηση με τους ηγέτες των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου τού επέτρεψε να ενισχύσει την εικόνα της Ρωσίας ως ισότιμης παγκόσμιας δύναμης.

Από την άλλη, η πραγματικότητα της συνάντησης δεν ήταν εξίσου ευνοϊκή.

Κατά τη διάρκεια του δείπνου που προηγήθηκε, ο Ρώσος πρόεδρος βρέθηκε σε τραπέζι δεύτερης κατηγορίας, ενώ ο Τραμπ και ο Σι κάθονταν μαζί, σε ιδιαίτερα φιλικό κλίμα.

Παράλληλα, η προσπάθεια του Πούτιν να τοποθετήσει τον πόλεμο στην Ουκρανία στο επίκεντρο των συνομιλιών δεν απέδωσε.

Η Ουκρανία απουσίαζε από την κοινή διακήρυξη των τριών χωρών, η οποία δημοσιεύθηκε μετά τη συνάντηση διάρκειας 80 λεπτών και έφερε τον τίτλο «Διακήρυξη προς την Ειρήνη».

Για τον Λιμπορέιρο, η συμμετοχή στη σύνοδο εξυπηρέτησε κυρίως την επιδίωξη της Μόσχας να εμφανίζεται ως ισότιμος συνομιλητής της Ουάσιγκτον και του Πεκίνου, παρά το γεγονός ότι η ρωσική οικονομία είναι συγκρίσιμη σε μέγεθος με εκείνη της Ιταλίας.

Ο αρθρογράφος εκτιμά ότι αυτή η εικόνα απέχει από την πραγματική ισχύ της Ρωσίας, η οποία, έπειτα από σχεδόν πέντε χρόνια πολέμου στην Ουκρανία, δεν έχει καταφέρει να πετύχει τους βασικούς στρατηγικούς στόχους της: την ανατροπή της κυβέρνησης στο Κίεβο και την πλήρη κατάληψη της χώρας.

Στη Σενζέν, η Κίνα μπήκε και επίσημα στις μεγάλες δυνάμεις που αποφασίζουν για τον κόσμο και ο Πούτιν επέστρεψε στις παγκόσμιες διαπραγματεύσεις. Pool Photo via AP Maxim Shemetov

Σι Τζινπίνγκ: Ο μεγάλος κερδισμένος της συνόδου

Σε αντίθεση με τους δύο συνομιλητές του, ο Κινέζος πρόεδρος φαίνεται να πέτυχε σε μεγάλο βαθμό τους στόχους του.

Ως οικοδεσπότης, ο Σι Τζινπίνγκ καθόρισε τον ρυθμό των συνομιλιών και διαμόρφωσε το πολιτικό και επικοινωνιακό πλαίσιο της συνάντησης.

Μιλώντας για την ανάγκη ειρηνικής συνύπαρξης των μεγάλων δυνάμεων, χαρακτήρισε τα πυρηνικά όπλα «δαμόκλειο σπάθη που κρέμεται πάνω από την ανθρωπότητα» και κάλεσε τις ισχυρότερες χώρες να ζουν αρμονικά.

Το σημαντικότερο μήνυμά του, ωστόσο, αφορούσε τη διεθνή τάξη πραγμάτων.

Ο Σι αξιοποίησε τη σύνοδο για να προωθήσει την κινεζική θέση ότι είναι εφικτή μια εναλλακτική παγκόσμια τάξη πέρα από το δυτικοκεντρικό σύστημα, με την Κίνα να διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωσή της.

Η συγκυρία ήταν ευνοϊκή για το Πεκίνο, το οποίο επιχειρεί να αξιοποιήσει τη ρήξη που έχει προκαλέσει η πολιτική Τραμπ στις σχέσεις των ΗΠΑ με παραδοσιακούς δυτικούς συμμάχους τους.

Win McNamee/Pool Photo via AP

Γιατί η «Γιάλτα 2.0» δεν έγινε ποτέ πραγματικότητα

Η ιστορική σύγκριση με τη Διάσκεψη της Γιάλτας αποτέλεσε ένα από τα κεντρικά στοιχεία της συνόδου, χωρίς όμως να επιβεβαιωθεί από τις εξελίξεις.

Ο Πούτιν, πάντως, δεν έκρυψε την προτίμησή του σε ένα αντίστοιχο μοντέλο διαπραγματεύσεων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.

«Τι κακό είχε τελικά η Γιάλτα;», αναρωτήθηκε μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών.

Όπως υποστήριξε, η διάσκεψη του 1945 απλώς επισημοποίησε τις πραγματικότητες που είχαν ήδη διαμορφωθεί, προσθέτοντας ότι και στις σημερινές συγκρούσεις οι εμπλεκόμενοι θα πρέπει να αποδεχθούν τις συνθήκες επί του πεδίου.

Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς η Μόσχα επιμένει στην αναγνώριση των εδαφικών δεδομένων που έχουν προκύψει από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Ο Σι Τζινπίνγκ, αντίθετα, κάλεσε τους ηγέτες να εγκαταλείψουν τη λογική του Ψυχρού Πολέμου, παρά το γεγονός ότι η ιστορική Διάσκεψη της Γιάλτας συνέβαλε στη διαμόρφωση των συνθηκών που οδήγησαν σε αυτόν.

Russian President Vladimir Putin meets with President Donald Trump and Chinese President Xi Jinping at the Kylin Villa in Shenzhen in southern China's Guangdong Province, Thursday, Nov. 19, 2026. (AP Photo/Mark Schiefelbein)

Η απάντηση της Ευρώπης από το Βερολίνο

Για τους Ευρωπαίους ηγέτες, η χρονική συγκυρία αποδείχθηκε ιδιαίτερα ευνοϊκή.

Λίγες ώρες μετά τη σύνοδο της Σεντζέν, συναντήθηκαν στο Βερολίνο στο πλαίσιο της «Συμμαχίας των Προθύμων», επιχειρώντας να στείλουν μήνυμα ενότητας και πολιτικής αυτονομίας.

Η συνάντηση αποτέλεσε μια ευκαιρία να καταστήσουν σαφές ότι η Ευρώπη δεν προτίθεται να αποδεχθεί μια νέα συμφωνία μεταξύ μεγάλων δυνάμεων που θα καθορίζει το μέλλον της χωρίς τη συμμετοχή της.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς απέρριψε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο επανάληψης της ιστορικής διάσκεψης.

«Μια διαδικασία τύπου Γιάλτας δεν θα φέρει την ειρήνη», δήλωσε.

«Στη Γιάλτα η Ευρώπη διαιρέθηκε. Μοιράστηκε σε κομμάτια. Και δεν θα επιτρέψουμε να συμβεί ξανά κάτι τέτοιο».

Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, αμφισβητώντας τη νομιμοποίηση μιας συνάντησης των τριών ηγετών να επανακαθορίσει τη διεθνή τάξη.

«Οι Ευρωπαίοι έχουν λάβει τις αποφάσεις τους. Έχουν αποφασίσει να καθορίσουν οι ίδιοι τη μοίρα τους», τόνισε.

«Η Ευρώπη δεν είναι ένα θέμα στην ατζέντα των συνομιλιών, αλλά ένα σύνολο δυνάμεων που θέλουν να οικοδομήσουν το δικό τους μέλλον».

Ο Εμανουέλ Μακρόν AP

Η Ουκρανία και ο φόβος μιας μυστικής συμφωνίας Τραμπ – Πούτιν

Η περιορισμένη ουσιαστική πρόοδος στη Σεντζέν προκάλεσε ανακούφιση σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Τα τελευταία δύο χρόνια, οι Ευρωπαίοι ηγέτες ανησυχούσαν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να χάσει την υπομονή του και να προχωρήσει σε μια απευθείας συμφωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για την Ουκρανία, παρακάμπτοντας τόσο το Κίεβο όσο και την Ευρώπη.

Παρότι έχουν αναπτύξει μεγαλύτερες αντοχές απέναντι στις απρόβλεπτες κινήσεις του Αμερικανού προέδρου, εξακολουθούν να θεωρούν ότι οι αιφνίδιες πολιτικές του παρεμβάσεις μπορούν να ανατρέψουν εύθραυστες διπλωματικές ισορροπίες.

Τον τελευταίο μήνα, πάντως, έχει καταγραφεί μια συντονισμένη προσπάθεια να διατηρηθεί ενεργή η διαδικασία για τον τερματισμό του πολέμου.

Καταστροφές σε πολυκατοικία στην Ουκρανία μετά από ρωσικό πλήγμα (φωτογραφία αρχείου)
Καταστροφές σε πολυκατοικία στην Ουκρανία μετά από ρωσικό πλήγμα (φωτογραφία αρχείου) (AP Photo/Andrii Marienko)

Αξιωματούχοι από την Ευρώπη, την Ουκρανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πραγματοποιήσει συναντήσεις στο Μαϊάμι, το Όσλο, τις Βρυξέλλες, το Άμπου Ντάμπι και το Βερολίνο, συγκροτώντας μια στενή ομάδα συνεργασίας.

Στόχος είναι η επεξεργασία εγγυήσεων ασφαλείας και σχεδίων ανοικοδόμησης για την Ουκρανία μετά τον πόλεμο.

Πρόκειται για σημαντική μεταβολή σε σχέση με το 2025, όταν η Ουάσιγκτον κρατούσε συστηματικά τους Ευρωπαίους εκτός των διαπραγματεύσεων.

Πλέον, οι ΗΠΑ ενθαρρύνουν ενεργά τη Μόσχα να συμμετάσχει σε απευθείας συνομιλίες με την Ευρώπη, κάτι που η Ρωσία εξακολουθεί να απορρίπτει.

Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, η αλλαγή αυτή αποτελεί ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον αναγνωρίζει πλέον μια βασική πραγματικότητα: οποιαδήποτε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου θα απαιτήσει τη συμμετοχή της Ευρώπης, τόσο στη διαπραγμάτευση όσο και στην εφαρμογή της.

Τα εμπόδια στις διαπραγματεύσεις και η στάση του Πούτιν

Παρά τη μεγαλύτερη συμμετοχή τους στη διπλωματική διαδικασία, οι Ευρωπαίοι δεν θεωρούν ότι μια συμφωνία βρίσκεται απαραίτητα προ των πυλών.

Η κατάσταση παραμένει ασταθής και, μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι ο Πούτιν είναι έτοιμος να συμμετάσχει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.

Χαρακτηριστική είναι η πρόσκληση που απηύθυνε ο Ρώσος πρόεδρος στους Ευρωπαίους ηγέτες να μεταβούν στη Μόσχα προκειμένου να συζητήσουν τη συμμετοχή τους στις συνομιλίες.

Η πρόταση αντιμετωπίστηκε με επιφυλακτικότητα, καθώς δεν θεωρήθηκε ότι συνιστά αξιόπιστο άνοιγμα για πραγματικό διάλογο.

Παράλληλα, ο Πούτιν ανακοίνωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία έχουν τερματιστεί, ως αντίποινα για την επίθεση στη στρατηγικής σημασίας και ισχυρά φρουρούμενη γέφυρα της Κριμαίας.

 

Ροή Ειδήσεων

Περισσότερα