“ΠΩΣ ΕΓΙΝΑ VEGAN ΜΕΣΑ ΣΕ ΕΝΑ ΒΡΑΔΥ” – Ο Π. ΜΑΓΟΥΛΑΣ ΕΞΗΓΕΙ ΤΙ ΤΟΝ ΕΚΑΝΕ ΝΑ ΑΛΛΑΞΕΙ ΖΩΗ
Με αφορμή τον Παγκόσμιο Μήνα Βιγκανισμού, ο Παναγιώτης Μαγουλάς μιλά στο NEWS 24/7 για τη φυτική διατροφή, τις αντιδράσεις, το κόστος και τη σχέση μας με τα ζώα.
Ο Νοέμβριος είναι ο μήνας που είναι αφιερωμένος διεθνώς στον βιγκανισμό, μια αφορμή για να ανοίξει ξανά η συζήτηση γύρω από τη φυτική διατροφή, την κατανάλωση ζωικών προϊόντων και, τελικά, τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη σχέση μας με τα ζώα. Στην Ελλάδα, όπου η διατροφή και το κρέας παραμένουν βαθιά συνδεδεμένα με την καθημερινότητα και την παράδοση, ο βιγκανισμός εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις, αντιδράσεις και πολλές φορές παρανοήσεις.
Τι σημαίνει, όμως, να επιλέγει κάποιος σήμερα μια vegan ζωή; Είναι δύσκολο να ακολουθήσει κανείς μια τέτοια διατροφή στην Ελλάδα του 2026; Πόσο κοστίζει, πόσο εύκολα μπορεί να καλύψει τις διατροφικές του ανάγκες και γιατί εξακολουθεί να προκαλεί τόσο έντονες αντιδράσεις; Και τελικά, μπορεί η φυτική διατροφή να γίνει μια επιλογή που δεν απευθύνεται μόνο σε όσους έχουν ήδη αποφασίσει να γίνουν vegan;
Ο Παναγιώτης Μαγουλάς έγινε vegan το 2018, έπειτα από μια ομιλία που τον έκανε να επανεξετάσει όσα θεωρούσε μέχρι τότε αυτονόητα. Σήμερα είναι ιδρυτής της O VEGAN 269, μιας ελληνικής επιχείρησης που παράγει φυτικά προϊόντα. Ο ίδιος μιλά στο NEWS 24/7 για τη δική του διαδρομή, τις αντιδράσεις που συναντά ο βιγκανισμός, τη διατροφική αξία μιας vegan διατροφής, το κόστος των φυτικών προϊόντων και το κατά πόσο η ελληνική κουζίνα είναι τελικά πολύ πιο κοντά στη φυτική διατροφή απ’ όσο νομίζουμε.
Παναγιώτη, πώς ξεκίνησε η δική σου διαδρομή προς τον βιγκανισμό;
Έγινα vegan το 2018, μέσα σε ένα βράδυ. Χάζευα βίντεο και έπεσα εντελώς τυχαία πάνω σε μια ομιλία του James Wildman με τίτλο «101 λόγοι να γίνεις vegan». Η ομιλία δεν είχε εικόνες από σφαγεία. Αυτό που με έκανε να σταθώ ήταν οι απλές ερωτήσεις που έβαζε. Γιατί πίνουμε το γάλα ενός άλλου θηλαστικού; Γιατί αντιμετωπίζουμε τα ζώα σαν αντικείμενα, ενώ μπορούν να νιώσουν πόνο, φόβο και μοναξιά, αλλά και να δεθούν μεταξύ τους;
Μέχρι τότε πράγματα όπως το να πίνω γάλα ή να τρώω κρέας μου φαίνονταν αυτονόητα. Εκείνο το βράδυ κάθισα για πρώτη φορά να σκεφτώ γιατί τα έκανα. Αποφάσισα να γίνω vegan την ίδια μέρα και αυτή η απόφαση άλλαξε ριζικά τη ζωή μου.
Πόσο δύσκολο είναι να είσαι vegan στην Ελλάδα του 2026 και γιατί προκαλεί τόσο έντονες αντιδράσεις;
Στην Ελλάδα του 2026 θεωρώ ότι είναι αρκετά εύκολο να είσαι vegan. Έχεις πολλές επιλογές και όταν τρως έξω και όταν μαγειρεύεις στο σπίτι. Το ίδιο ισχύει και πέρα από το φαγητό. Βρίσκεις πιο εύκολα καλλυντικά που είναι vegan και cruelty-free, ρούχα χωρίς υλικά ζωικής προέλευσης και πολλές άλλες επιλογές για την καθημερινότητά σου. Προφανώς θα κάνεις και λάθη. Κι εγώ συνεχίζω να μαθαίνω για το πώς φτιάχνονται πράγματα που χρησιμοποιώ. Μπορείς να ενημερώνεσαι και να κάνεις καλύτερες επιλογές χωρίς το άγχος ότι πρέπει να τα κάνεις όλα τέλεια.
Όσο για τις αντιδράσεις, νομίζω ότι στους περισσότερους από εμάς βγαίνει άμυνα όταν νιώθουμε ότι κάποιος πάει να μας πει τι να κάνουμε. Μερικές φορές αρκεί να πεις «είμαι vegan» για να νιώσει ο άλλος ότι σχολιάζεις το δικό του πιάτο. Κάποιες φορές, πάλι, η συζήτηση αγγίζει μια αμφιβολία που έχει ήδη ο ίδιος για κάτι που κάνει. Και πολλές φορές υπάρχει ειλικρινής άγνοια για το πώς φτάνει το κρέας στο πιάτο μας.
Πολλοί έχουμε μεγαλώσει με την εικόνα ενός ζώου που ζει στο λιβάδι και σφάζεται όταν πια έχει μεγαλώσει.
Στην εντατική εκτροφή, όμως, ζώα μπορεί να ζουν σε περιορισμένο χώρο, να βιώνουν στρες και να οδηγούνται στη σφαγή σε πολύ μικρή ηλικία. Θεωρώ λογικό να μας δυσκολεύει αυτή η συζήτηση. Κι εγώ χρειάστηκε να αναρωτηθώ τι ήξερα πραγματικά για την τροφή που έτρωγα κάθε μέρα.
Κερδίζει πραγματικά έδαφος ο βιγκανισμός πέρα από τα social media;
Πιστεύω ότι κερδίζει έδαφος. Το βλέπω και μέσα από τη δουλειά μου, όταν φυτικά προϊόντα μπαίνουν σε περισσότερα σημεία πώλησης και τα δοκιμάζουν άνθρωποι που μέχρι τότε μπορεί να μην τα είχαν σκεφτεί καν. Βέβαια, άλλο πόσοι βάζουν περισσότερα φυτικά γεύματα στην εβδομάδα τους και άλλο πόσοι αυτοπροσδιορίζονται ως vegan.
Ο βιγκανισμός περνάει και από κύματα δημοσιότητας. Κάποιοι τον δοκιμάζουν από περιέργεια, άλλοι επειδή είναι της μόδας. Όταν περάσει ο ντόρος, κάποιοι συνεχίζουν, επειδή αυτή η στάση απέναντι στα ζώα τούς εκφράζει, και κάποιοι επιστρέφουν στις προηγούμενες συνήθειές τους. Και είναι θεμιτό να δοκιμάσεις κάτι, ακόμη κι αν τελικά δεν το κρατήσεις.
Υπάρχουν επίσης άνθρωποι που αποφεύγουν τα ζωικά προϊόντα, αλλά αποφεύγουν και τη λέξη «vegan» επειδή ξέρουν πόσο εύκολα μπορεί να μπουν σε ένα κουτάκι. Εμένα ακόμα μου φαίνεται παράλογο να λες ότι προσπαθείς να μην προκαλείς κακό στα ζώα και κάποιος να το παίρνει ως λόγο να σε υποτιμήσει.
Μπορεί κάποιος να αγαπά τα ζώα και ταυτόχρονα να καταναλώνει κρέας;
Για μένα, όχι, αν με το «αγαπώ τα ζώα» εννοούμε τα ζώα γενικά. Μπορείς να αγαπάς πραγματικά τον σκύλο σου ή κάποια συγκεκριμένα ζώα και ταυτόχρονα να τρως κρέας. Αλλά όταν λες «νοιάζομαι για τα ζώα», για μένα αυτό περιλαμβάνει και εκείνα που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε ως τροφή.
Και τι σημαίνει, άλλωστε, «αγαπώ όλα τα ζώα»; Χρειάζεται να νιώθω για ένα λιοντάρι ό,τι νιώθω για τον σκύλο μου; Μου αρκεί να αναγνωρίζω ότι και τα δύο μπορούν να υποφέρουν. Γι’ αυτό ο βιγκανισμός δεν μου φαίνεται υπερβολικός. Για μένα είναι το λιγότερο που μπορώ να κάνω. Όπου έχω επιλογή, προσπαθώ να μην προκαλώ κακό.
Πόσο υγιεινή είναι μια vegan διατροφή και τι χρειάζεται προσοχή;
Ο βιγκανισμός για μένα είναι μια ευρύτερη στάση ζωής. Η διατροφή είναι ένα κομμάτι της, όπως είναι και οι επιλογές που κάνουμε στα ρούχα ή στα καλλυντικά μας. Αν μιλάμε συγκεκριμένα για τη διατροφή, μια σωστά σχεδιασμένη vegan διατροφή μπορεί να είναι υγιεινή και να καλύπτει τις ανάγκες ενός ενήλικα. Το πόσο καλά τρέφεσαι κρίνεται από το σύνολο αυτών που τρως κάθε μέρα.
Το πρώτο που θα έβαζα στη λίστα είναι η Β12. Χρειάζεται αξιόπιστη και τακτική πρόσληψη, από συμπλήρωμα ή από κατάλληλα εμπλουτισμένα τρόφιμα. Θέλει επίσης προσοχή ο σίδηρος, η βιταμίνη D, το ασβέστιο, το ιώδιο και τα ωμέγα‑3. Σε κάποιον που ξεκινάει και δεν ξέρει πώς να οργανώσει τα γεύματά του, θα έλεγα να μιλήσει με έναν διαιτολόγο που γνωρίζει τη vegan διατροφή. Θα τον βοηθήσει να καταλάβει τι χρειάζεται να τρώει, σε ποιες ποσότητες και πώς να το κάνει πρακτικά μέσα στη δική του καθημερινότητα.
Από πού παίρνεις πρωτεΐνη και μπορείς να χτίσεις μυϊκή μάζα με φυτική διατροφή;
Από όσπρια, όπως φακές, ρεβίθια και φασόλια, αλλά και από τόφου, τέμπε, σεϊτάν και πρωτεΐνη σόγιας με υφή, το λεγόμενο TVP. Εμένα μου αρέσει να βάζω στο πιάτο μου και πιο συμπυκνωμένες πηγές πρωτεΐνης. Ένα παράδειγμα είναι το Φυτόπουλο που φτιάχνουμε στην O VEGAN 269 με βάση τη σόγια. Έχει περίπου 23 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά 100 γραμμάρια. Η πρωτεΐνη της σόγιας περιέχει και τα εννέα απαραίτητα αμινοξέα.
Ναι, μπορείς να χτίσεις μυϊκή μάζα και να γυμνάζεσαι εντατικά με φυτική διατροφή.
Χρειάζεσαι αρκετό φαγητό, επαρκή πρωτεΐνη και προπόνηση προσαρμοσμένη στον στόχο σου. Υπάρχει μελέτη σε νέους άνδρες που ξεκίνησαν προπόνηση με αντιστάσεις και είχαν παρόμοια αύξηση σε μυϊκή μάζα και δύναμη με αποκλειστικά φυτική ή με μικτή διατροφή, όταν η ποσότητα πρωτεΐνης ήταν αντίστοιχη. Και στον πρωταθλητισμό, ο Νόβακ Τζόκοβιτς έχει μιλήσει δημόσια για τη φυτική διατροφή του.
Μπορεί ο βιγκανισμός να γίνει πραγματικά προσιτός;
Μπορείς να φας οικονομικά με φακές, φασόλια, ρεβίθια, πατάτες, ρύζι και εποχικά λαχανικά. Όταν όμως κάποιος μού λέει ότι τα vegan προϊόντα είναι ακριβά, συνήθως μιλάει για τα έτοιμα υποκατάστατα κρέατος, τυριού ή γάλακτος. Εκεί υπάρχει όντως συχνά διαφορά στην τιμή.
Από τη δική μου εμπειρία στην παραγωγή, βλέπω τρία πράγματα. Πρώτον, όταν πουλάς μικρότερες ποσότητες, έχεις μεγαλύτερο κόστος ανά συσκευασία.
Δεύτερον, η δημόσια στήριξη επηρεάζει το κόστος σε διάφορα σημεία της αλυσίδας. Η ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική, για παράδειγμα, προβλέπει ενισχύσεις για συγκεκριμένους κτηνοτροφικούς κλάδους, καθώς και για ορισμένες φυτικές καλλιέργειες. Τρίτον, παίζει ρόλο και το πώς επιλέγει μια εταιρεία να τιμολογήσει το προϊόν της. Όταν το αντιμετωπίζει ως premium επιλογή για ένα μικρό κοινό που είναι διατεθειμένο να πληρώσει παραπάνω, η τιμή το κρατά μακριά από πολύ κόσμο. Για μένα το ζητούμενο είναι ένα φυτικό προϊόν να χωράει στα ψώνια της εβδομάδας.
Πόσο κοντά είναι η ελληνική διατροφική παράδοση στη φυτική διατροφή;
Πολύ πιο κοντά απ’ όσο νομίζουμε. Φασολάδα, ρεβιθάδα, φάβα, χόρτα, μπριάμ, φασολάκια λαδερά. Όλα αυτά υπάρχουν ήδη στην κουζίνα μας. Η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό σε φυτικές τροφές και το κρέας είχε πιο περιορισμένη θέση στο τραπέζι. Σήμερα το έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ στην καθημερινότητά μας, που εύκολα ξεχνάμε πόσα πιάτα μαγείρευαν οι παππούδες μας με όσπρια, λαχανικά και ελαιόλαδο.
Και για μένα αυτό έχει και μια πολύ πρακτική πλευρά. Αν θέλεις να βάλεις περισσότερα φυτικά γεύματα στη ζωή σου, μπορείς να ξεκινήσεις από φαγητά που ξέρεις ήδη να μαγειρεύεις και σου αρέσουν.
Τι θα άλλαζες αύριο και τι θα ήθελες να έχει πετύχει το vegan κίνημα σε δέκα χρόνια;
Αν μπορούσα να αλλάξω ένα πράγμα αύριο, θα ήθελα να έχουμε περισσότερη ενσυναίσθηση. Να μπορούμε για λίγο να μπούμε στη θέση ενός άλλου πλάσματος και να σκεφτούμε τι βιώνει εξαιτίας μιας δικής μας επιλογής. Πιστεύω ότι από εκεί ξεκινάει η αλλαγή στον τρόπο που φερόμαστε στα ζώα.
Μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια θα ήθελα να έχουν κλείσει όλες οι μονάδες εκτροφής ζώων για γούνα στην Ελλάδα. Το θεωρώ συγκεκριμένο στόχο που μπορούμε να διεκδικήσουμε. Θα ήθελα επίσης αυστηρότερους κανόνες για το κυνήγι και περισσότερες περιοχές όπου απαγορεύεται. Όταν έχεις εύκολη πρόσβαση σε τροφή, θεωρώ δειλό να σκοτώνεις ένα πουλί ή έναν λαγό για διασκέδαση.
Πώς μπορεί να συμβάλει η O VEGAN 269 και πού θα ήθελες να φτάσει;
Όταν ξεκίνησα την O VEGAN 269, ήθελα να φτιάξω νόστιμα φυτικά προϊόντα με απλά συστατικά, που ο κόσμος θα μπορούσε να αγοράζει συχνά. Για μια μικρή επιχείρηση, οι αυξήσεις στο κόστος παραγωγής κάνουν δύσκολο να κρατήσεις χαμηλή την τιμή στο ράφι. Ο στόχος μου είναι, όσο μεγαλώνει η παραγωγή μας, να φτάσουμε σε τιμές που να ανταγωνίζονται το κρέας. Θέλω κάποιος να μπορεί να διαλέξει το Φυτόπουλο για το καθημερινό του γεύμα επειδή του αρέσει, του δίνει την πρωτεΐνη που ψάχνει και χωράει στα ίδια χρήματα που θα έδινε για κρέας.