H Ένωση Αθέων για το μάθημα θρησκευτικών: Θρησκειολογία ή κατήχηση;

Με επιστολή της προς τη Βουλή των Ελλήνων, τα πολιτικά κόμματα και τους κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους των κομμάτων η Ένωση Αθέων τοποθετείται σχετικά με το μάθημα των θρησκευτικών που μπήκε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης μετά την κόντρα Φίλη – Εκκλησίας.

“Η πρόθεση που εκφράστηκε για μετατροπή του ομολογιακού μαθήματος θρησκευτικών σε γνωσιολογικό έμοιαζε εκ πρώτης όψεως σωστή κίνηση για τον εκσυγχρονισμό της παιδείας. Πώς όμως θα διασφαλιζόταν ότι το μάθημα θα είναι όντως θρησκειολογία και όχι κατήχηση;” αναφέρει η Ένωση Αθέων.

Γνωσιολογικό μάθημα μόνο στα χαρτιά

“Το γεγονός ότι προβλεπόταν να αφιερωθεί μεγαλύτερη έκταση στον ορθόδοξο χριστιανισμό ήταν ήδη αποθαρρυντικό, καθώς θα απέβαινε εμφανώς σε βάρος της γνώσης περί των άλλων θρησκευμάτων και φιλοσοφικών ρευμάτων, υποβαθμίζοντάς τα. Δεδομένου δε, ότι οι θεολόγοι έχουν μελετήσει κατά κύριο λόγο τον ορθόδοξο χριστιανισμό όπως φαίνεται από το πρόγραμμα σπουδών τους, ότι μεγάλη μερίδα των θεολόγων ασπάζεται το ίδιο δόγμα και είναι προκατειλημμένη υπέρ του, καθώς και ότι το αντικείμενο του μαθήματος είναι ευαίσθητο και αφήνει πολλά περιθώρια έκφρασης και μετάδοσης προσωπικών πεποιθήσεων, θα ήταν ουτοπικό να περιμένουμε ότι το μάθημα θα διδασκόταν με τρόπο πραγματικά αμερόληπτο και ότι θα είχε πράγματι γνωσιολογικό χαρακτήρα”, συνεχίζει.

Στη συνέχεια προβαίνει σε μια κριτική του μαθήματος.

“Οι παραπάνω ανησυχίες επιβεβαιώνονται με την ανακοίνωση του προγράμματος σπουδών του μαθήματος των θρησκευτικών στο Δημοτικό και στο Γυμνάσιο. Η δήθεν επιστημονική υπεράσπιση και αναμάσημα του κειμένου της σχετικής απόφασης δεν μπορεί να κρύψει την προσπάθεια να πειστούν οι συντηρητικές δυνάμεις που περιγράφονται παρακάτω ότι η τόσο πολύτιμη και εύθικτη ορθοδοξία δεν κινδυνεύει και θα διατηρήσει την υπεροχή της έναντι των υπόλοιπων απόψεων. Δηλώνεται σαφώς και ρητά πως δεν πρόκειται για μάθημα θρησκειολογίας και άρα ουδέτερο γνωσιολογικό μάθημα, κάτι τέτοιο μάλιστα απαξιώνεται: “Η προσέγγιση αυτή αν και υπερβαίνει παρωχημένες πρακτικές ομολογιακής μονοφωνίας δεν προσδίδει στο Μάθημα των Θρησκευτικών φαινομενολογικό γνωσιολογικό προσανατολισμό ούτε το μετατρέπει σε τυπική θρησκειολογική ενημέρωση, η οποία δεν ανταποκρίνεται στα παιδαγωγικά χαρακτηριστικά, στα βαθύτερα ερωτήματα και στα πραγματικά ενδιαφέροντα των μαθητών”.

Και παρατηρείται σχετικά: “Χαρακτηριστικό είναι επίσης ότι δεν γίνεται η παραμικρή μνεία στον αθεϊσμό, τον αγνωστικισμό, τον ντεϊσμό, αλλά ούτε και στον ανθρωπισμό, που είναι η κυρίαρχη φιλοσοφική τάση στις σύγχρονες προοδευτικές κοσμικές κοινωνίες”.

“Επιπλέον δεν προβλέπεται καμία μεταβολή στον χρόνο που αφιερώνεται στη διδασκαλία των θρησκευτικών, ούτε στην πρωτοβάθμια ούτε στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ακόμη και αν επρόκειτο για μάθημα θρησκειολογίας, τίθεται το ερώτημα σε ποια ηλικία και για πόσο χρονικό διάστημα πρέπει να διδάσκεται. Σύμφωνα με τις προτάσεις μας που έχουν κατατεθεί στο  Υπουργείο Παιδείας, το Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας και στην  Επιτροπή Εθνικού και Κοινωνικού Διαλόγου για την Παιδεία, με κοινοποίηση στο Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής και την Διαρκή Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, στο δημοτικό και στο γυμνάσιο αρκεί να διδάσκεται ο ιστορικός και κοινωνικός ρόλων των θρησκειών στο πλαίσιο του μαθήματος της ιστορίας και της μελέτης περιβάλλοντος, ενώ στο λύκειο αρκεί ένα έτος θρησκειολογίας”, αναφέρεται από την Ένωση Αθέων”, ως προς τα χρόνια διδασκαλίας του μαθήματος. “Σε κάθε περίπτωση, δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να καταλάβει ότι τα δέκα χρόνια θρησκευτικών επί δύο ώρες την εβδομάδα είναι υπερβολικά για μια γενική εγκυκλοπαιδική μόρφωση και μάλλον άλλες σκοπιμότητες εξυπηρετούν”, υπογραμμίζεται.

Η Ένωση Αθέων καταλήγει ως εξής: “Με τα παραπάνω δεδομένα, είναι φανερό ότι το νέο μάθημα των θρησκευτικών δεν αποβάλλει τα ομολογιακά του χαρακτηριστικά. Ως εκ τούτου επιβάλλεται να παραμείνει η δυνατότητα απαλλαγής από αυτό για λόγους συνείδησης και να εξασφαλιστεί ότι θα χορηγείται χωρίς εξαναγκασμό σε δήλωση και τεκμηρίωση των θρησκευτικών πεποιθήσεων κάτι που παραβιάζει τον Νόμο 2472/1997 και συμβαίνει σήμερα με την εγκύκλιο 12773/Δ2/23-1-2015”.

Οι διευκρινήσεις του υπουργείου για το θέμα των απαλλαγών από το μάθημα:

Εν κατακλείδι, παρατηρεί η Ένωση Αθέων:

“Σε μια είτε άστοχη είτε διερευνητική κίνηση, στην εγκύκλιο που εστάλη από το υπουργείο Παιδείας για την έναρξη της σχολικής χρονιάς, δεν αναφέρεται ότι καταργείται η πρωινή προσευχή ούτε υπάρχει και κάποια αναφορά σε αυτή, διευκρινίζεται όμως ότι ισχύουν όσα προβλέπονται σε Προεδρικό Διάταγμα του 1998 που την περιλαμβάνει.

Ανακοινώνεται επίσης το περιεχόμενο των νέων προγραμμάτων σπουδών για τα θρησκευτικά, με  το δελτίο τύπου του ΙΕΠ να μην παίρνει θέση ως προς τον ομολογιακό ή γνωσιολογικό χαρακτήρα του μαθήματος, ενώ  στο ΦΕΚ με την υπουργική απόφαση δηλώνεται ρητά ότι το μάθημα δεν είναι γνωσιολογικό και ένα δυνητικό μάθημα θρησκειολογίας εξορκίζεται ως κάτι αρνητικό”.

Το ιστορικό του μαθήματος των θρησκευτικών μπορείτε να το βρείτε εδώ