Π. Μήτσιου: “Να μη γίνουμε θάλαμος αερίων από την αιθαλομίχλη”

Κινδυνεύουμε από την αιθαλομίχλη; Ποιες πόλεις της χώρας και ποιες περιοχές βάλλονται περισσότερο; Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τη σωστή χρήση του τζακιού;

“Η εκρηκτική αύξηση στις πωλήσεις καυστήρων πέλετ και βιομάζας λόγω αύξησης της τιμής του πετρελαίου θα μας φέρει αντιμέτωπους με μια σειρά σοβαρών προβλημάτων:

-Αύξηση επιπέδων αιθάλης, τέφρας και καπνού πολύ πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια και πιθανή εμφάνιση του θανατηφόρου νέφους αιθάλης (αιθαλομίχλη). Αυτό μπορεί να συμβεί και λόγω αύξησης της χρήσης καυσόξυλων.

-Αύξηση των κινδύνων πυρκαγιάς λόγω χρήσης εξοπλισμού χωρίς προδιαγραφές και ασφάλεια.

-Αύξηση του κινδύνου εκπομπών διοξινών ή άλλων επικίνδυνων αερίων από πέλετ που κατασκευάζονται από ύποπτα υλικά (σκουπίδια, πριονίδι τεχνητής ξυλείας κ.ά.)”.

Τα παραπάνω σημείωνε ο περιβαλλοντολόγος κ. Παντελής Μήτσιου, ένα χρόνο πριν, σε επιστολή που είχε κοινοποιήσει στον τότε ΥΠΕΚΑ κ. Γιώργο Παπακωνσταντίνου. Σήμερα, εν μέσω οικονομικής κρίσης και την ώρα που η Αθήνα θυμίζει κυριολεκτικά τοπίο στην ομίχλη, το NEWS 247 φιλοξένησε στο στούντιο του τον περιβαλλοντολόγο, σε μια προσπάθεια ενημέρωσης και διερεύνησης του φαινομένου.

Η Αθήνα μπορεί να γίνει Λονδίνο του ’52;

Το Δεκέμβριο του 1952 η αιθαλομίχλη (Smog) κάλυψε για πέντε ολόκληρες ημέρες τη Βρετανική πρωτεύουσα με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους πάνω από 4.000 πολίτες.

Σε εκείνες τις πέντε ημέρες, όπου η ορατότητα ήταν αδύνατη ακόμα και για τους πεζούς που κρατούσαν φανάρια, χιλιάδες άνθρωποι πέθαναν και αμέτρητοι άλλοι υπέφεραν από αναπνευστικά προβλήματα. Λόγω του κρύου και της οικονομικής κρίσης μετά τον πόλεμο, οι Βρετανοί έκαιγαν μέχρι και κάρβουνο με τα δραματικά αποτελέσματα που παρατηρήθηκαν στην πορεία.

Μπορεί η Αθήνα να γίνει Λονδίνο; Η κατάσταση σαφώς δεν είναι το ίδιο επικίνδυνη, ωστόσο, όπως παρατηρεί ο κ. Μήτσιου, “οι πολίτες πρέπει να είναι ενήμεροι και σε εγρήγορση”.

“Υπάρχει λόγος να είμαστε προσεκτικοί, χωρίς υπερβολές. Το φαινόμενο είναι έντονο και υπαρκτό. Κάποιοι το βλέπαμε από παλιά, πλέον χρειάζονται τα κατάλληλα μέτρα για να μην έχουμε σοβαρό πρόβλημα”, παρατηρεί ο ίδιος. Μετά την εξίσωση της τιμής του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης, οι Έλληνες κατέφυγαν σε άλλους τρόπους θέρμανσης, με αποτέλεσμα τα τζάκια και οι σόμπες πέλετ, να πάρουν κυριολεκτικά “φωτιά”.

“Το μέτρο δεν είχε όφελος δημοσιονομικά. Η πάταξη του λαθρεμπορίου εν μέρει επετεύχθη, αλλά περιβαλλοντολογικά προέκυψαν άλλα ζητήματα, κρίσιμα. Εμείς προειδοποιήσαμε αλλά από την πολιτεία δεν υπήρξε ανταπόκριση”, παρατηρεί.

Αναγκαίος ο έλεγχος της αγοράς

Ποια είναι τα προληπτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν;

Ο κ. Μήτσιου είναι σαφής. “Να επέμβουμε στην αγορά. Όχι απαραίτητα να ελέγξουμε την αγορά, αλλά να κάνουμε πραγματικό έλεγχο. Να θεσπιστούν προδιαγραφές για τα καυσόξυλα. Τα καυσόξυλα με υγρασία έχουν πολλαπλάσιες εκκρίσεις ρύπων σε σχέση με τα στεγνά. Να ελεγχθούν οι καυστήρες που εισάγονται. Έχουμε δει να εισάγονται ανεξέλεγκτα και χωρίς κανένα έλεγχο σόμπες για καυσόξυλα και πέλετ που είναι επικίνδυνες και στην ουσία, είναι απλοί σωλήνες. Υπάρχει τεράστιος κίνδυνος και για πυρκαγιές αλλά και για ρύπους. Οι πολίτες δεν πρέπει επ’ ουδενί να αγοράζουν καυστήρες χωρίς την απαραίτητη πιστοποίηση”.   

Τι είναι η αιθαλομίχλη;

“Το λεγόμενο “Smog” είναι ανάμειξη υγρασίας με αιθάλη, καπνό. Το κυριότερο πρόβλημα της αιθαλομίχλης είναι τα αιωρούμενα σωματίδια που χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες, τα αναπνεύσιμα που φτάνουν στο ανώτερο αναπνευστικό και τα εισπνεύσιμα που φτάνουν μέχρι τους πνεύμονες.

Η αιθαλομίχλη αποτελείται κυρίως από εισπνεύσιμα προκαλώντας βραχυχρόνια και μακροχρόνια προβλήματα υγείας”, σημειώνει ο κ. Μήτσιου. Στη συνέχεια αναφέρει ότι οι διεθνείς μελέτες επιτρέπουν την παρουσία υψηλής συγκέντρωσης μικροσωματιδίων στην ατμόσφαιρα της πόλης για κάποιες συγκεκριμένες ημέρες μέσα σε ένα χρόνο, περίπου 25-40 ημέρες συνολικά.

Τα στοιχεία για την Αθήνα και άλλες πόλεις, δείχνουν ότι οι υπερβάσεις στα μικροσωματίδια είναι πολύ υψηλότερες από τα ανώτερα όρια που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Μιλάμε για χρονικές και ποσοτικές υπερβάσεις. Η ανώτερη ανεκτή συγκέντρωση μικροσωματιδίων είναι 30 Microgram ανά κυβικό μέτρο. Στο Βόλο, παραμονές Χριστουγέννων παρατηρήθηκε συγκέντρωση της τάξης 1.300 Microgram ανά κυβικό μέτρο.

Το φαινόμενο, εξηγεί ο ίδιος, ” ενθαρρύνεται από κλιματολογικές συνθήκες. Κοινώς ευνοείται από τα πολύ υψηλά ποσοστά υγρασίας, το ψύχος και την άπνοια με ταυτόχρονη θερμοκρασιακή αναστροφή που εμποδίζει την ανανέωση του κατώτερου στρώματος της ατμόσφαιρας. Κοινώς δεν ανανεώνεται ο αέρας στο επίπεδο που αναπνέουμε. Πόλεις που έχουν ισχυρούς ανέμους όπως η Θεσσαλονίκη, δεν κινδυνεύουν άμεσα.

Η Αθήνα από την άλλη έχει κακό ιστορικό και γι’ αυτό χρειάζονται περισσότερες μετρήσεις και ανάλυση του φαινομένου για να μη γίνουμε θάλαμος αερίων. Για την ώρα δεν έχει γίνει σοβαρή δουλειά με τη στήριξη της Πολιτείας. Λείπει ένα σταθερό δίκτυο που μόνιμα θα μετράει την ποιότητα του αέρα. Οι αποφάσεις πρέπει πάντα να βασίζονται σε στατιστικά δεδομένα και όχι σε ευκαιριακές αποφάσεις όπως η εξίσωση των τιμών”.

Πως πρέπει να χρησιμοποιεί κανείς το τζάκι του

“Τα στοιχεία δείχνουν ότι έχουν αυξηθεί οι πυρκαγιές από κακή χρήση του τζακιού”, σημειώνει ο κ. Μήτσιου και συμπληρώνει:

“Η καμινάδα του τζακιού θέλει οπωσδήποτε μια φορά τον χρόνο καθάρισμα και επιμέλεια. Χρήση μόνο ξερών ξύλων τα οποία αποδίδουν περισσότερη θερμότητα και δεν βγάζουν ρύπους. Ποτέ να μην καίει κανείς χλωρά ξύλα, βερνικωμένα και χρησιμοποιημένα ξύλα που εκκρίνουν διοξίνες, όχι mdf και νοβοπάν και να προτιμά ενεργειακό τζάκι με τζάμι που κλείνει. Κατά το άναμμα, οι ηλικιωμένοι και τα μικρά παιδιά πρέπει να μένουν μακριά από το τζάκι ενώ καλό είναι ο χώρος να αερίζεται, να υπάρχει ανοιχτό ένα παράθυρο”.

Εναλλακτικές λύσεις

“Δεν μπορεί κανείς να πει σε κάποιον που κρυώνει, μην κόβεις ξύλα”, λέει ο κ. Μήτσιου. “Η βιομάζα είναι από τα πιο φθηνά προϊόντα, αρκεί να καίγεται σωστά, με σωστούς καυστήρες και με έλεγχο από το κράτος για την καύσιμη ύλη. Έχουμε δει να καίγεται και πλαστικό πέλετ που είναι καταστροφικό για παράδειγμα. Κυκλοφορούν απάτες και χρειάζεται προσοχή. Ο ηλεκτρισμός παραμένει ακόμα μια οικονομική μορφή θέρμανσης από την άλλη. Ο μέσος πολίτης ας επιλέγει μετά από καλή έρευνα αγοράς. Και σαφώς το φυσικό αέριο έχει λιγότερους ρύπους και είναι πιο οικονομικό από το πετρέλαιο.

Η πολιτεία πρέπει να επανέλθει στο προηγούμενο καθεστώς με τις τιμές πετρελαίου, αυτή η κίνηση θα παρείχε μια καλή λύση. Θα πρέπει να προωθήσει εναλλακτικές μορφές θερμότητας με επιδοτήσεις για το πέρασμα από το πετρέλαιο στη βιομάζα. Οι επιδοτήσεις δεν είναι ανάγκη να είναι χρήμα, μπορεί να είναι κίνητρα, όπως φορολογικές ελαφρύνσεις και επιδότηση επιτοκίου.

Και επαναλαμβάνω, πρέπει να γίνει έλεγχος στην αγορά και να θεσπιστούν οι κατάλληλες προδιαγραφές. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε σε ορίζοντα διετίας να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα. Η πολιτεία θα πρέπει επίσης να ενημερώνει τον κόσμο και να προειδοποιεί. Τέλος, ο μέσος Έλληνας πρέπει να χρησιμοποιεί με σύνεση το τζάκι και τις σόμπες πέλετ, χωρίς υπερβολές”, καταλήγει.