Ανιψιός Ντερτιλή: Ήταν ο θείος μου. Με αγαπούσε. Ήταν φονιάς
Διαβάζεται σε 7'
Ο Ανδρέας Σουβαλιώτης αποκαλύπτει μια βαθιά προσωπική και σκοτεινή οικογενειακή κληρονομιά ανήμερα του Πολυτεχνείου.
- 17 Νοεμβρίου 2026 15:12
“Ήταν ο θείος μου. Με αγαπούσε πραγματικά. Και ήταν δολοφόνος”. Με αυτές τις τρεις κοφτές φράσεις, ο Ανδρέας Σουβαλιώτης συμπυκνώνει ένα από τα πιο δύσκολα ανθρώπινα ζητήματα. Τι συμβαίνει όταν το πρόσωπο της Ιστορίας που η κοινωνία δικαίως καταδίκασε είναι ένα από τα πρόσωπα με τα οποία έχει κανείς συνδέσει τα παιδικά του χρόνια;
Ο συγγραφέας του best-seller Misfit και ανιψιός του Νικόλαου Ντερτιλή κατέθεσε μια εξομολόγηση στον προσωπικό του λογαριασμό στο facebook και μοιράζεται το βάρος μιας κληρονομιάς που δεν επέλεξε, προσφέροντας μια σπάνια ματιά στο πώς η συλλογική μνήμη συναντά το προσωπικό τραύμα.
Τον χαρακτηρίζει “βάναυσο δικτάτορα και δολοφόνο” όπως και ήταν. Και παράλληλα, αναφέρει πως για εκείνον, “ως μικρό παιδί, ήταν απλώς ο στοργικός μου θείος”.
“Όποτε βρίσκομαι στην Αθήνα, εξακολουθώ να πηγαίνω να βλέπω εκείνη τη γκρεμισμένη πύλη του Πανεπιστημίου, που έχει γίνει μνημείο προς τιμήν όλων εκείνων των φοιτητών που πέθαναν εκείνη τη νύχτα. Κοιτάζω επίμονα αυτό το σκουριασμένο, παραμορφωμένο μέταλλο και προσπαθώ να ξεδιαλύνω την πιο παράλογη, την πιο εξωπραγματική σύγκρουση μέσα στην καρδιά και το μυαλό μου” αναφέρει.
Όπως έγραψε ο Ανδρέας Σουβαλιώτης σε ανάρτησή του στο Facebook, το ξημέρωμα της 17ης Νοεμβρίου:
“Αυτή τη νύχτα, πριν από 53 χρόνια, ο θείος μου πυροβολούσε και σκότωνε φοιτητές. Ήταν βασικός πρωταγωνιστής της διαβόητης χούντας στην Ελλάδα και ήταν υπεύθυνος για την καταστολή της φοιτητικής εξέγερσης στο Πολυτεχνείο της Αθήνας, τον Νοέμβριο του 1973.
Οδήγησε μια ίλη αρμάτων μάχης στον χώρο του ιδρύματος, έριξε την πύλη του Πανεπιστημίου και άρχισε να πυροβολεί αδιακρίτως εναντίον των διαδηλωτών φοιτητών. Κάποια στιγμή, κατά τη διάρκεια της «μάχης», γύρισε μάλιστα στον οδηγό του και καυχήθηκε για την άψογη σκοπευτική του δεινότητα. Αυτός ήταν ο θείος μου.
Ένας βάναυσος δικτάτορας και δολοφόνος.
Για μένα όμως, ως μικρό παιδί, ήταν απλώς ο στοργικός μου θείος. Με αγαπούσε ειλικρινά. Και αυτό ήταν το μόνο που ήξερα, το μόνο που καταλάβαινα για εκείνον. Όταν μπήκε στη φυλακή ήμουν ακόμα μικρός και εκείνος παρέμενε ο μεγάλος, επιβλητικός, σεβαστός, σοφός και αγαπημένος μου θείος.
Δεν καταλάβαινα πραγματικά γιατί τον είχαν πάρει μακριά μου. Μου έλειπε και μου άρεσε να τον επισκέπτομαι όσο πιο συχνά μπορούσε να με πηγαίνει η θεία μου. Κι εκείνος συνέχιζε να μου γράφει – ατελείωτα γράμματα γεμάτα ζεστά λόγια, φροντίδα και ενθάρρυνση.
Και μετά μεγάλωσα, και κατάλαβα πολλά περισσότερα για εκείνον.
Πέθανε στη φυλακή πριν από περίπου δώδεκα χρόνια. Όποτε βρίσκομαι στην Αθήνα, εξακολουθώ να πηγαίνω να βλέπω εκείνη τη γκρεμισμένη πύλη του Πανεπιστημίου, που έχει γίνει μνημείο προς τιμήν όλων εκείνων των φοιτητών που πέθαναν εκείνη τη νύχτα. Κοιτάζω επίμονα αυτό το σκουριασμένο, παραμορφωμένο μέταλλο και προσπαθώ να ξεδιαλύνω την πιο παράλογη, την πιο εξωπραγματική σύγκρουση μέσα στην καρδιά και το μυαλό μου.
Ήταν ο θείος μου. Με αγαπούσε πραγματικά. Και ήταν δολοφόνος”.
Θυμίζουμε πως στις 18 Νοεμβρίου του 1973 ο Νικόλαος Ντερτιλής δολοφόνησε εν ψυχρώ πυροβολώντας στο κεφάλι τον 20χρονο ηλεκτρολόγο Μιχάλη Μυρογιάννη. Στη Δίκη των Πραξικοπηματιών το 1975, καταδικάστηκε σε εικοσαετή κάθειρξη για τη συμμετοχή του στο πραξικόπημα και σε ισόβια κάθειρξη για την ανθρωποκτονία από πρόθεση του Μυρογιάννη.
Λοχίας που βρέθηκε στο σημείο της δολοφονίας κατέθεσε στη δίκη ότι είδε κάποιον που κατόπιν έμαθε ότι ήταν ο Ντερτιλής, “εξαγριωμένο να δίνει εντολές “Βαράτε στο ψαχνό”. Σύμφωνα με τις καταθέσεις, πυροβόλησε στο κεφάλι τον 20χρονο με ευθεία βολή του περίστροφου του στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Στουρνάρη, την ώρα που εκείνος προσπαθούσε να ξεφύγει από τους αστυνομικούς, μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.
Βασικός μάρτυρας στη δίκη υπήρξε ο οδηγός του Ν. Ντερτιλή, Α. Αγριτέλης. Στη μαρτυρία του, η οποία ουσιαστικά αυτή καταδίκασε τον δολοφόνο του 20χρονου Μιχάλη, αναφέρεται:
“To μεσημέρι της 18 Νοέμβρη 1973, ο ταγματάρχης Ντερτιλής βρίσκεται με το υπηρεσιακό τζιπ έξω από την κατεστραμμένη πύλη του Πολυτεχνείου. Απέναντι, Πατησίων και Στουρνάρα, οι αστυφύλακες χτυπούν ένα νεαρό, που προς στιγμήν τους ξεφεύγει. Ο Ντερτιλής βγάζει από το μπουφάν το περίστροφο και πυροβολεί. «Ο νεαρός έπεσε σαν κοτόπουλο», περιγράφει στην κατάθεσή του ένα χρόνο αργότερα ο οδηγός του Ντερτιλή – ο 21 ετών τότε Αντώνης Αγριτέλης – και συνεχίζει: «Μετά το φόνο ο Ντερτιλής σαν να μη συνέβαινε τίποτα μπήκε στο τζιπ και χτυπώντας με στην πλάτη μου είπε: “Με παραδέχεσαι ρε; Σαράντα πέντε χρονών άνθρωπος και με τη μία στο κεφάλι!”.
Παρέμεινε έγκλειστος στις Φυλακές Κορυδαλλού μέχρι τον θάνατό του στις 28 Ιανουαρίου 2013 στο Νοσοκομείο “Ερυθρός Σταυρός” σε ηλικία 92 ετών. Σε αντίθεση με άλλους χουντικούς, αρνήθηκε πεισματικά να υποβάλει αίτηση χάρης ή αποφυλάκισης, υποστηρίζοντας ότι δεν αναγνωρίζει τη νομιμότητα του δημοκρατικού πολιτεύματος της Μεταπολίτευσης.
Όπως σχολίασε ο ιστορικός Σταύρος Παναγιωτίδης σε δική του ανάρτηση:
“Απίθανο… Ο ανιψιός του φασίστα Ντερτιλή που ψυχρά σκότωσε με πιστόλι τον φοιτητή Μυρογιάννη, καμαρώνοντας για το σημάδι του, μιλάει για το πως έβλεπε τον θείο του ως παιδί και όταν μεγάλωσε. Μας χαρίζει μια αποτύπωση των στρωμάτων της μνήμης και του συναισθήματος. Πώς τα πιο αντιφατικά υλικά μπορούν να συνυπάρχουν. Χωρίς η αλήθεια να ακυρώνεται”.
Να σημειωθεί πως στο έργο του “Misfit: autistic. gay. immigrant. changemaker”, ο κοινωνικός επιχειρηματίας Ανδρέας Σουβαλιώτης περιγράφει πώς μεγάλωσε στον Καναδά όντας “διαφορετικός”. Όπως γράφει:
“Είμαι διαφορετικός. Ήμουν πάντα διαφορετικός. Μεγάλωσα φοβούμενος μήπως με ανακαλύψουν, φοβούμενος τη φυσική μου αδυναμία να ταιριάξω, να συμμορφωθώ, να δείχνω, να ακούγομαι, να ντύνομαι και να συμπεριφέρομαι “φυσιολογικά”. Πάντα με έλκυαν οι διαφορετικοί άνθρωποι και τους παρατηρούσα με γοητεία, αλλά και μόνο η σκέψη ότι έμοιαζα έστω και λίγο μαζί τους με κατατρόμαζε. Ήμουν απεγνωσμένος να ταιριάξω…”.
Η περιγραφή του βιβλίου σημειώνει άλλωστε: “Ο Ανδρέας Σουβαλιώτης μεγάλωσε σε μια εποχή που το να βρίσκεται κανείς στο φάσμα του αυτισμού δεν διαγιγνωσκόταν εύκολα, ούτε καν συζητιόταν. Τα μυαλά σαν το δικό του θεωρούνταν απλώς παράξενα. Γνώριζε επίσης από νεαρή ηλικία ότι ήταν ομοφυλόφιλος, κάτι που τον τρομοκρατούσε καθώς μεγάλωνε με ανοιχτά ομοφοβικούς γονείς σε μία από τις λιγότερο ανεκτικές κοινωνίες της Ευρώπης. Οι ιδιαιτερότητες του Ανδρέα τον έκαναν να νιώθει παρείσακτος μέχρι τα σαράντα πέντε του χρόνια. Και τότε, ξαφνικά, όλα άλλαξαν”.
Ο συγγραφέας διαθέτει όλα τα προσωπικά του δικαιώματα/έσοδα από το βιβλίο σε οργανισμούς και πρωτοβουλίες που στηρίζουν παιδιά και νέους στο φάσμα του αυτισμού, καθώς και τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα (όπως το Ίδρυμα Rainbow Railroad, το οποίο βοηθά ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα να ξεφύγουν από χώρες όπου διώκονται).
Έχοντας αποκτήσει οικονομική άνεση από την επιτυχημένη επιχειρηματική του πορεία στον Καναδά (με πιο γνωστό εγχείρημα το πρόγραμμα επιβράβευσης οικολογικών συμπεριφορών Green Rewards / Carrot Rewards), έγραψε το βιβλίο με σκοπό την ευαισθητοποίηση του κοινού και την έμπρακτη οικονομική ενίσχυση αυτών των κοινοτήτων, χωρίς κανένα προσωπικό οικονομικό όφελος.