Δίκτυο Ηλεκτροδότησης: Ένας συχνός εμπρηστής – Οι ευθύνες του ΔΕΔΔΗΕ
Διαβάζεται σε 21'
Η σύλληψη στελέχους του ΔΕΔΔΗΕ για τη μεγάλη πυρκαγιά στο Ρέθυμνο έφερε ξανά στο προσκήνιο ένα διαχρονικό αλλά ελάχιστα φωτισμένο πρόβλημα: εκατοντάδες δικογραφίες κάθε χρόνο συνδέουν πυρκαγιές με το δίκτυο ηλεκτροδότησης, όμως οι υποθέσεις σπάνια παίρνουν τον δρόμο της δικαιοσύνης. Γιατι;
- 07 Αυγούστου 2026 11:52
Η σύλληψη του υπευθύνου λειτουργίας του δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ Ρεθύμνου από ανακριτικούς υπαλλήλους της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (Δ.Α.Ε.Ε.) ήταν η φετινή πρώτη υπενθύμιση ότι όχι σπάνια καταστρεπτικές πυρκαγιές στην χώρα μας προκύπτουν και από το δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και όχι από ανθρώπινη αμέλεια ή κάποιον εμπρηστή.
Παρότι ο ΔΕΔΔΗΕ σταθερά αποποιείται κάθε ευθύνης και υποστηρίζει ότι στοχοποιείται χωρίς αποδεικτικά στοιχεία, κάθε χρόνο έχουμε μεγάλες πυρκαγιές που φέρονται να ξεκινούν από σπινθήρες σε πυλώνες ή άλλη βλάβη του δικτύου μεταφοράς ηλεκτρισμου όπως: στην Πάρνηθα το 2007, στην Κινέτα το 2018 που ξέσπασε την ίδια μέρα με το Μάτι, στη Βαρυμπόμπη το 2021, στoν Βαρνάβα το 2024 κ.α.
Μόνο πέρυσι το καλοκαίρι, σύμφωνα με ανάλυση της ΔΑΕΕ, το Δίκτυο (μόνο του ή σε συνδυασμό με πρόθεση) ευθύνεται περίπου για τα ⅔ της συνολικής καμένης έκτασης που είχαμε στην χώρα μας.
Πηγές της ΔΑΕΕ αναφέρουν στο NEWS 24/7 ότι για φέτος το καλοκαίρι, πέρα από την πυρκαγιά του Ρεθύμνου υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις για την εμπλοκή του Δικτύου μεταφοράς και στην έναρξη των πυρκαγιών στο Λασίθι και στην Λέσβο.
Τα στοιχεία που μοιράστηκαν μαζί μας άνθρωποι του πεδίου δείχνουν ότι εκατοντάδες είναι ετησίως οι δικογραφίες που σχηματίζονται και περιλαμβάνουν ως ύποπτο το δίκτυο ηλεκτροδότησης. Παρόλα αυτά σπάνια οι υποθέσεις παίρνουν τον δρόμο της δικαιοσύνης.
Γιατί είναι δύσκολο να τα «βάλει» κανείς με τον ΔΕΔΔΗΕ και ποιο είναι το μέγεθος της ζημιάς για την χώρα;
Πυροσβέστες περιγράφουν στο NEWS 24/7 την δυσκολία συγκέντρωσης στοιχείων από τον ίδιο τον ΔΕΔΔΗΕ, ειδικοί του πεδίου μας μιλούν για το μέγεθος της καταστροφής και όσα δεν γίνονται προληπτικά, ενώ μια υπόθεση δεκαετίας στην Λακωνία αναδεικνύει τις προκλήσεις μιας μικρής τοπικής κοινωνίας στο να έρθει σε αντιπαράθεση με ένα ισχυρό σύστημα που προτιμά την συγκάλυψη.
ΟΙ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΣΤΗΝ ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ
Πυροσβέστες εν αποστρατεία αλλά και εν ενεργεία μας τόνισαν ότι ενώ τα πυροσβεστικά κλιμάκια που διενεργούν τις διερευνήσεις των πυρκαγιών είναι σε θέση να καταλάβουν σχετικά εύκολα τα αίτια μιας πυρκαγιάς, προσδιορίζοντας το ακριβές σημείο έναρξης της, δεν είναι πάντα εύκολο – όταν μια περίπτωση αφορά το δίκτυο μεταφοράς του ηλεκτρικού ρεύματος – να έχουν τα κατάλληλα στοιχεία (βιντεοληπτικό υλικό, πραγματογνωμοσύνες, εργαστηριακές αναλύσεις κλπ) για να «δέσουν» την υπόθεση με τέτοιο τρόπο ώστε να σταθεί στο ακροατήριο.
Και αυτό γιατί:
- Τα στοιχεία που χρειάζονται οι ανακριτικοί υπάλληλοι προέρχονται αποκλειστικά από τον ελεγχόμενο και μπορεί να καθυστερήσουν να δοθούν (π.χ. στοιχεία συντήρησης του δικτύου, επιθεωρήσεις του δικτύου κ.ο.κ)
- Πειστήρια από το σημείο 0 μπορεί να μετακινηθούν. Τα προηγούμενα χρόνια είχε παρατηρηθεί ότι στην προσπάθεια άμεσης αποκατάστασης του ηλεκτρισμού στους οικισμούς που είχαν πληγεί από μια πυρκαγιά μετακινούνταν στοιχεία του σημείου έναρξης της πυρκαγιάς (στύλοι, κομμένα καλώδια κ.ο.κ) και γιαυτό από το 2024 έχει παρατηρηθεί ότι η ΔΑΕΕ σπεύδει στην ολονύχτια φύλαξη των στύλων και των στοιχείων στο πεδίο.
- Οι εκθέσεις των πραγματογνωμόνων που ορίζει η εισαγγελία συχνά αργούν να πραγματοποιηθούν κάτι που δυσχαιρένει τις υποθέσεις να πάρουν τον δρόμο της δικαιοσύνης.
- Παράλληλα καθήκοντα καθυστερούσαν τις διερευνήσεις. Μέχρι και πέρυσι η διερεύνηση μπορεί να πραγματοποιούνταν από πυροσβέστες που είχαν παράλληλα καθήκοντα, δηλαδή την στιγμή που ήταν υπεύθυνοι για την κατάσβεση του μετώπου, είχαν ανακριτικά καθήκοντα και έπρεπε να διερευνήσουν και τα αίτια της πυρκαγιάς. Επρόκειτο για μια συνθήκη που δυσχέραινε σημαντικά το έργο αναζήτησης στοιχείων και άλλαξε φέτος με το νομοσχέδιο της «Ενεργής Μάχης» (Ν. 5281/2026).
Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΑΥΤΟΦΩΡΟΥ
«Μέσα στα χρόνια διαπιστώνουμε μια άνιση μεταχείριση μεταξύ των πολιτών και των υπευθυνων του Δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας» λέει ο Ανδριανός Γκουρμπάτσης, αντιστράτηγος – υπαρχηγός εν αποστρατεία. «Οι μεν πάνε αυτόφωρο, οι δε όμως όχι. Για τους υπεύθυνους του Δικτύου σχηματίζεται δικογραφία και ακολουθείται μια τακτική διαδικασία, που σημαίνει ότι μέχρι να γίνει το δικαστήριο μετά από κάποια χρόνια, είναι πιθανό να χαθούν στοιχεία και να ατονήσει η υπόθεση».
Η περίπτωση του Ρεθύμνου δεν είναι η μόνη στην οποία οι υπεύθυνοι του Δικτύου συλλαμβάνονται με αυτόφωρο. Τον Αύγουστο του 2025 στην Κερατέα για πρώτη φορά συνελήφθησαν δυο εργαζόμενοι του ΔΕΔΔΗΕ για την φωτιά, όμως την επόμενη μέρα αφέθηκαν ελεύθεροι.
Το αυτόφωρο απαιτεί μια καλά «δεμένη» υπόθεση. Πηγές της ΔΑΕΕ εξηγούν ότι η βασική δυσκολία στο να προχωρήσουν σε αυτόφωρη σύλληψη μέσα στο πρώτο 48ωρο έχει να κάνει με το ότι δεν έχουν όλοι την δικονομική επάρκεια για να το υποστηρίξουν. Στις περιπτώσεις που δεν υπάρχουν αδιάσειστα στοιχεία (πχ βιντεοληπτικό υλικό που να δείχνει τις σπίθες και την φωτιά που ξεκινάει) είναι απαραίτητο να υπάρχουν και καταθέσεις αυτόπτων μαρτύρων αλλά και η κατάθεση του πραγματογνώμονα της εισαγγελέως που θα πρέπει να πειστεί να καταθέσει μέσα στο πρώτο 48ωρο – κάτι που δεν προτιμούν οι πραγματογνώμονες γιατι θέλουν τον χρόνο τους για να διερευνήσουν την υπόθεση.
Όμως, ακόμα και αν έχει «δεθεί» αρκετά καλά μια υπόθεση, είναι πολύ δύσκολο να τελεσιδικήσει. Και η υπόθεση της Λακωνίας το 2015 ήταν ενδεικτική.
ΛΑΚΩΝΙΑ, 2015: ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΚΑΙΩΣΗ
«Σήμερα κλείνουμε ακριβώς έντεκα χρόνια από την πυρκαγιά» είναι το πρώτο πράγμα που μου λέει ο Μιχάλης Γεωργακάκος. Το τηλεφωνικό μας ραντεβού, εντελώς τυχαία, συνέπεσε χρονικά με την επέτειο της μέρας που έκαψε την Νεάπολη, και μαζί το σπίτι του.
Τα ξημερώματα της 17ης Ιουλίου του 2015 η μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε στην Νεάπολη Λακωνίας μέσα σε λίγες ώρες επεκτάθηκε ανεξέλεγκτα καίγοντας σπίτια και τεράστιες δασικές και καλλιεργήσιμες εκτάσεις.
Ανάμεσα στα σπίτια που κάηκαν ολοσχερώς ήταν και η κύρια κατοικία του Γεωργακάκου, στην περιοχή Ψαφάκι. Ο ίδιος έλειπε για δουλειά στην Λέσβο, όμως στο σπίτι βρίσκονταν η οκτώ μηνών έγκυος γυναίκα του και τα πεθερικά του, που πρόλαβαν να εκκενώσουν – από μόνοι τους- εγκαίρως το σπίτι.
Ακόμη και σήμερα – έντεκα χρόνια μετά – η οικογένεια του Γεωργακάκου μένει στο ενοίκιο. Δεν έχει λάβει καμία αποζημίωση (πέρα από οικονομική βοήθεια για την αγορά οικιακών συσκευών) και δεν έχει καταφέρει να ξαναστήσει το σπίτι που είχανε.
«Εδώ και χρόνια προσπαθούμε να φτιάξουμε ό,τι μπορούμε. Αλλά για να ξαναφτιαχτεί το σπίτι όπως ήταν, με το σημερινό κόστος, θα χρειαζόμασταν πάνω από 700.000 ευρώ. Ήταν ένα τεράστιο σπίτι, πάνω από 200 τετραγωνικά που για να το φτιάξει τότε η γυναίκα μου στερήθηκε την ζωή της» αφηγείται με λύπη.
Ο Γεωργακάκος και άλλοι συμπολίτες του που έχασαν ελαιώνες, βοσκοτόπια και χωράφια, εδώ και μια δεκαετία βρίσκονταν στα δικαστήρια. Απέναντί τους είχαν τον ΔΕΔΔΗΕ, τον υπεύθυνο για την λειτουργία, συντήρηση και ανάπτυξη του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, που κατηγορούνταν για την έναρξη της πυρκαγιάς.
Η πλεονεκτική θέση του ΔΕΔΔΗΕ σε τέτοιες υποθέσεις είναι εμφανής, όσον αφορά το γεγονός ότι έχει όλα τα μέσα (οικονομικά και τεχνικά) για να υπερασπιστεί τον εαυτό του με τον καλύτερο τρόπο, είναι ο κάτοχος των στοιχείων που χρειάζονται οι ενάγοντες για την κατηγορία, ενώ την ίδια στιγμή ένα ολόκληρο σύστημα ειδημόνων βρίσκεται στο πλευρό του.
Η υπόθεσή της Λακωνίας, είναι η πρώτη και η μόνη μέχρι τώρα που έχει οδηγήσει στην αμετάκλητη και τελεσίδικη καταδίκη του ΔΕΔΔΗΕ, φτάνοντας μέχρι τον Άρειο Πάγο.
Ο ΓΟΛΙΑΘ ΤΟΥ ΔΕΔΔΗΕ
«Όταν συμβαίνει μία πυρκαγιά που έχει σχέση με τον ΔΕΔΔΗΕ, ο παθών πολίτης δεν έχει την τεχνογνωσία ούτε τα μέσα για να παρέμβει και να μάθει που οφείλεται αυτή. Πρόκειται για ένα εξειδικευμένο τεχνικά θέμα.
»Από την άλλη ο ΔΕΔΔΗΕ είναι σε πολύ πλεονεκτικότερη θέση, ως προς την γνώση της αιτίας, διαθέτει το κατάλληλο επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό και γνωρίζει ο ίδιος, καλύτερα από κάθε άλλον, τα προβλήματα του δικτύου του και τα τρωτά του σημεία» λέει η δικηγόρος παρ Αρείω Πάγω Γυθείου, Ευγενία Μαζαράκη.
«Προσωπική μου γνώμη τουλάχιστον είναι – και προκύπτει από τα στοιχεία της δικογραφίας και από την εξέλιξη της υπόθεσης – ότι ο ΔΕΔΔΗΕ έχει την δυνατότητα να παρεμβαίνει άμεσα και να αποκρύπτει ή να κατευθύνει τα πράγματα εκεί που θέλει, συντάσσοντας με επώνυμους επιστήμονες τεχνικές εκθέσεις και πραγματογνωμοσύνες προς αυτή την κατεύθυνση» τονίζει η ίδια.
Η Μαζαράκη μαζί με άλλες δύο δικηγόρους εκπροσώπησαν τους πολιτικώς ενάγοντες της δίκης, τον Δήμο και πολίτες της Νεάπολης και όπως περιγράφει εξ αρχής βιώσαν τεράστιες δυσκολίες σε όλη την διαδικασία.
«Κανένας παθών δεν είχε κληθεί να καταθέσει προανακριτικά, ακόμα και τρία χρόνια μετά την πυρκαγιά. Ερευνώντας οι δικηγόροι, βρήκαμε ότι η υπόθεση θα εκδικαζόταν σε λίγες ημέρες στο ακροατήριο χωρίς μάρτυρες-παθόντες και σπεύσαμε να πάρουμε αναβολή, προκειμένου να λάβουμε γνώση της δικογραφίας. Στο παρά πέντε το προλάβαμε» περιγράφει η ίδια, συμπληρώνοντας ότι στην δικογραφία ήδη υπήρχαν πραγματογνωμοσύνες και τεχνικές εκθέσεις συνεργατών του ΔΕΔΔΗΕ ήδη από τον Απρίλιο του 2016, οι οποίες κατέρριπταν τις ευθύνες του.
Με τις αναβολές που έγιναν, οι χρόνοι έφτασαν να είναι αρκετά οριακοί, σε σημείο που η δίκη σε πρώτο βαθμό ολοκληρώθηκε μία εβδομάδα πριν την παραγραφή των αξιώσεων των παθόντων.
Η ίδια η δίκη ήταν εξαιρετικά απαιτητική, όπως θυμάται η ίδια. «Μας έκαναν πόλεμο. Εξ αρχής είχαμε δύο επιστήμονες, που ο ένας κατέθεσε ως μάρτυρας και ο άλλος συνέταξε τεχνική έκθεση, χωρίς να λάβουν αμοιβή. Τους λοιδορούσαν στο δικαστήριο, ενώ παράλληλα δέχτηκαν μηνύσεις οι ίδιοι και εξώδικες καταγγελίες στον πανεπιστήμιό του ο ένας. Σε όσους άλλους ειδικούς επιστήμονες ή καθηγητές απευθυνθήκαμε, είτε ευθέως είτε πλαγίως αρνούνταν, διότι δεν ήθελαν αντίπαλο τον ΔΕΔΔΗΕ».
Τελικά όμως με όλα τα στοιχεία που υπήρχαν, οι πολίτες της Λακωνίας δικαιώθηκαν επανειλημμένα και σε πρώτο και σε δεύτερο βαθμό μέχρι που η υπόθεση έφτασε στον Άρειο Πάγο το 2023.
Και εκεί απορρίφθηκαν η αναίρεση και όλες οι ενστάσεις του ΔΕΔΔΗΕ, καθώς ο Άρειος Πάγος (απ. 770/2023) έκρινε ότι ήταν υπεύθυνος για τη μη συντήρηση των μονωτήρων των στύλων του δικτύου από το άλας και την υγρασία.
Πριν λίγες εβδομάδες μάλιστα, ολοκληρώθηκαν οι πραγματογνωμοσύνες για τα αστικά δικαστήρια και οι κάτοικοι της Λακωνίας αναμένουν τις εκδόσεις των αποφάσεων για τις αποζημιώσεις τους.
ΧΙΟΣ ΚΑΙ ΚΥΘΗΡΑ ΣΤΟ ΣΗΜΕΙΟ Ο
Στον αντίποδα βρίσκονται οι κάτοικοι της Χίου και των Κυθήρων. Ένα χρόνο μετά τις καταστροφικές περσινές πυρκαγιές, ούτε στην Χίο ούτε και στα Κύθηρα, οι πυρόπληκτοι και η τοπική αυτοδιοίκηση δεν έχουν ενημερωθεί επισημως για τα αίτια της πυρκαγιάς που κατέκαψε σπίτια και τεράστιες εκτάσεις.
Παρότι οι αυτοψίες από την πυροσβεστική έχουν γίνει, η διαδικασία από την πλευρά της εισαγγελίας και των πραγματογνωμόνων που έχει ορίσει η εισαγγελία δεν έχουν ολοκληρωθεί.
Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει στον τοπικό Τυπο, στο πόρισμα της πυροσβεστικής αναφέρεται ότι στην Χίο η μεγάλη πυρκαγιά του Αυγούστου αποδίδεται στο δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι πληγέντες παρότι έχουν ζητήσει το πόρισμα, αυτό δεν τους έχει δοθεί επίσημα. Την ευθύνη του Δικτύου όμως επιβεβαιώνουν τα στοιχεία που μοιράστηκε μαζί μας η ΔΑΕΕ για τις περσινές πυρκαγιές.
«Σε λίγες μέρες θα ξεκινήσουμε τις πρώτες αγωγές και θα φτάσουμε στις αίθουσες των δικαστηρίων. Δεν θα το αφήσουμε έτσι» λέει η πρόεδρος των πυρόπληκτων Αμανής Χίου, Καίτη Κυλαδίτη. Η πρώτη κατοικία της ίδιας κάηκε «στη φωτιά που δεν πρόκειται να ξεχάσουμε ποτέ. Ήταν μια φωτιά που μας σημάδεψε και οι εικόνες δύσκολα θα σβήσουν από τα μάτια μας» λέει η ίδια.
Στα Κύθηρα αναμένουν ακόμα το πόρισμα του πραγματογνώμονα που έχει ορίσει η Εισαγγελία (έχει διορία παράδοσης μέχρι τον Σεπτέμβριο). Στο μεταξύ Επιτροπή εγχώριας περιουσίας Κυθήρων και Αντικυθήρων έχει ορίσει δικό της πραγματογνώμονα για την υπόθεση όμως δεν μπορεί να προχωρήσει με την πραγματογνωμοσύνη.
Όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, έχει ζητηθεί από τον ΔΕΔΔΗΕ να δώσουν συγκεκριμένα στοιχεία για την διερευνηση τους (τις τεχνικές προδιαγραφές των αγωγών του Δικτύου και τα αποτελέσματα των επιθεωρήσεων του δικτύου στην περιοχή της πυρκαγιάς) όμως αυτά δεν έχουν δοθεί από τον Μάιο που ζητήθηκαν.
Απευθυνθήκαμε στον ΔΕΔΔΗΕ για να επιβεβαιώσουμε τον ισχυρισμό, αλλά μέχρι την στιγμή που γράφεται αυτό το ρεπορτάζ δεν έχουμε λάβει απάντηση.
Η μυστικοπάθεια του ΔΕΔΔΗΕ
Δεν είναι η πρώτη φορά που ακούμε στο ρεπορτάζ μας ότι ο ΔΕΔΔΗΕ δεν μοιράζεται στοιχεία που κατέχει μόνο αυτός.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό που μας μεταφέρει ο Ηλίας Τζηρίτης, συντονιστής δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές του WWF, όπου ο ΔΕΔΔΗΕ δεν έχει δώσει κρίσιμα στοιχεία που απαιτούνται για την εκπόνηση σχεδίων πρόληψης κάποιων Δήμων.
«Πρόσφατα υποβάλλαμε αναφορά στο Συνήγορο του Πολίτη καθώς κατά την εκπόνηση σχεδίων πρόληψης σε συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο και 3 Δήμους δεν κατέστη δυνατή η παροχή δεδομένων εκ μέρους του ΔΕΔΔΗΕ παρά τα αλλεπάλληλα αιτήματα πληροφοριών που κάναμε», λέει.
Πιο συγκεκριμένα όπως μας περιγράφει: «Η δημόσια διάθεση δεδομένων για το δίκτυο μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας είναι εξαιρετικά κρίσιμη τόσο για την εκτίμηση του κινδύνου εκδήλωσης πυρκαγιάς, όσο και για τον σχεδιασμό των ενδεδειγμένων δράσεων πρόληψης (διαχείριση υποκείμενης βλάστησης, συντήρηση υποδομών, μετασχηματιστών, καλωδίων, πυκνωτών, κ.λπ.).
Για παράδειγμα, εφόσον γνωρίζουμε ποιες περιοχές/ δασικές περιοχές στη χώρα είναι πιο ευάλωτες σε μελλοντικές πυρκαγιές ή ποια δασικά οικοσυστήματα είναι υψηλής οικολογικής σημασίας, εάν γνωρίζουμε ότι από εκεί περνάει δίκτυο μεταφοράς/ διανομής ηλ. ενέργειας, θα είμαστε σε θέση να λάβουμε από πριν όλα τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης για την προστασία των περιοχών αυτών.»
Την ίδια στιγμή ούτε στην επιστημονική κοινότητα δίνουν δεδομένα που αφορούν το Δίκτυο όπως αναφέρει ο Παλαιολόγος Παλαιολόγου, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Τμήμα Δασολογίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
«Αν η επιστημονική κοινότητα είχε αυτά τα δεδομένα -που θα έπρεπε να είναι ανοιχτά αφού όλοι μας μπορούμε να δούμε που βρίσκονται οι κολώνες στον φυσικό χώρο- θα μπορούσαμε να κάνουμε μια ανάλυση και εκτίμηση επικινδυνότητας και να προτείνουμε σημεία που θα έπρεπε να προτεραιοποιηθούν για να παρέμβουν αποτελεσματικά» σημειώνει ο ίδιος.
ΚΑΤΑΣΤΡΕΠΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΟΙ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ
Σαφής εικόνα για τις πυρκαγιές όπου έχει εμπλακεί ο ΔΕΔΔΗΕ τα τελευταία χρόνια δεν υπάρχει, καθώς δεν γινόταν μέχρι στιγμής αναλυτική και επίσημη καταγραφή τους.
«Το ποσοστό ενάρξεων δασικών πυρκαγιών που συνδέονται με το δίκτυο μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας κυμαίνεται περίπου στο 1,8% για τα έτη 2000 έως το 2023 επί των διερευνημένων περιστατικών για την ίδια χρονική περίοδο (17% στο σύνολο των περιστατικών). Το πραγματικό ποσοστό είναι δύσκολο να επαληθευτεί λόγω της περιορισμένης διαθεσιμότητας και διαφάνειας των επίσημων δεδομένων αλλά και του χαμηλού ποσοστού διερεύνησης των περιστατικών για την συγκεκριμένη περίοδο» επισημαίνει ο συντονιστής δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές του WWF, Ηλίας Τζηρίτης.
Καταφέραμε να εντοπίσουμε στατιστικά της δεκαετίας 2014-2024 που αναφέρονται στις δικογραφίες που είχε σχηματίσει η πυροσβεστική και στις οποίες αναφερόταν ως ύποπτο το Δίκτυο μεταφοράς ενέργειας. Η αυξητική τάση κάθε χρόνο είναι εμφανής δεδομένου ότι το 2014 καταγράφηκαν 369 δικογραφίες ενώ δέκα χρόνια αργότερα 681 δικογραφίες.
Η περσινή χρονιά ήταν η πρώτη στην οποία είχαμε μια πιο αναλυτική εικόνα για τις πυρκαγιές και τα αίτια τους καθώς πλέον η ΔΑΕΕ έχει αναδιαρθρωθεί και ενισχυθεί με επιπλέον προσωπικό.
Φέτος μάλιστα, έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια χαρτογράφησης των πυρκαγιών με σκοπό να αποκτήσουν μια εικόνα για το που συγκεντρώνονται τα περισσότερα περιστατικά που αφορούν το Δίκτυο.
Όπως καταλήγουν στην ανάλυσή για τις μεγάλες πυρκαγιές (>1.000 στρεμμάτων) της θερινής περιόδου του 2025, το Δίκτυο (μόνο του ή σε συνδυασμό με πρόθεση) ευθύνεται για περίπου τα ⅔ της συνολικής καμένης έκτασης που είχαμε στην χώρα μας. Από τις 41 μεγάλες πυρκαγιές του καλοκαιριού του 2025, οι 15 προκλήθηκαν από το δίκτυο (ποσοστό 36,6%), καίγοντας συνολικά 208.406 στρέμματα.
Οι καταστρεπτικότερες πυρκαγιές του περσινού καλοκαιριού οι οποίες προκλήθηκαν από το δίκτυο, σύμφωνα με την ανάλυση της ΔΑΕΕ είναι: της Χίου (συνολικά με δύο διαφορετικές πυρκαγιές κάηκαν 114.325 στρ), της Παλαιάς Φώκαιας (2.780 στρ), των Κυθήρων (28.122 στρ), της Πτολεμαΐδας (10.260 στρ), της Πρεβέζης (34.566 στρ), των Μοιραίικων Πατρών (17.260 στρ).
Πέρυσι, ήταν μια από τις λίγες φορές που Υπουργός αναφέρθηκε στον ΔΕΔΔΗΕ ως ύποπτο πυρκαγιάς – με αφορμή την περίπτωση της Παλαιάς Φώκαιας όπου έχασε τη ζωή του ένας ηλικιωμένος.
Δεν πρόκειται για κάτι σύνηθες από την πλευρά του κράτους, αφού παρατηρείται διαχρονικά μια αποσιώπηση της ευθύνης του Δικτύου στις πυρκαγιές, δίνοντας έμφαση στο ανθρώπινο λάθος, την αμέλεια, τον εμπρησμό και τις καιρικές συνθήκες καθώς δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι αν αναγνωριστεί η ευθύνη του Δικτύου και η έλλειψη επαρκούς συντήρησης, στην συνέχεια θα απαιτηθούν και αποζημιώσεις από τους πυρόπληκτους.
ΛΑΜΒΑΝΕΙ Ο ΔΕΔΔΗΕ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ;
Σε κάθε περίπτωση όμως «το σημαντικό δεν είναι το ποσοστό των πυρκαγιών που ξεκινούν από το Δίκτυο, είναι ότι αυτές οι πυρκαγιές γίνονται όταν το σύστημα πυρόσβεσης είναι κορεσμένο» τονίζει ο αναπληρωτής καθηγητής Παλαιολόγος Παλαιολόγου. «Όταν έχουμε αναφλέξεις από τα Δίκτυα, είναι στις χειρότερες δυνατές μέρες, λόγω ισχυρών ανέμων και καύσωνα», συμπληρώνει.
Το ίδιο τονίζει και ο Τζηρίτης από την εμπειρία του στο πεδίο. «Ξεσπούν συνήθως με δύσκολες καιρικές συνθήκες, τις «δύσκολες» ώρες της μέρας και σε απομακρυσμένα σημεία χωρίς ορατότητα ή πρόσβαση καθιστώντας δύσκολη την επιτυχημένη πρώτη προσβολή».
Το πρόβλημα φυσικά, δεν αφορά μόνο την χώρα μας, συμπληρώνει ο ίδιος: «Από το 2017, επτά από τις καταστροφικότερες πυρκαγιές στην ιστορία των ΗΠΑ οφείλονταν στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, και κόστισαν συνολικά 41,28 δισ. δολάρια σε υποδομές και κατάσβεση»
Αδιαμφισβήτητα, όλοι οι επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στο πεδίο καταλήγουν ότι ναι μεν η ανθρώπινη αμέλεια (εργασίες στο ύπαιθρο μέσα στην αντιπυρική περίοδο) και η πρόθεση αποτελούν κορυφαία αίτια των πυρκαγιών, όμως η συντήρηση του δικτύου είναι κάτι που θα μπορούσε να προβλεφθεί και να υπάρχει μεγαλύτερη μέριμνα για την αποτροπή τους.
Η υπογειοποίηση του Δικτύου είναι το βασικό κλειδί στην υπόθεση, αφού έτσι θα αποτρέπονταν η δημιουργία ηλεκτρικού τόξου και σπινθηρισμών λόγω βραχυκυκλώματος. Είναι δεδομένο όμως ότι δεν μπορεί να υπογειοποιηθεί όλο το Δίκτυο από την μία μέρα στη άλλη. Με την υποστήριξη του Ταμείου Ανάκαμψης έχουν ξεκινήσει υπογειοποιήσεις του Δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ σε διάφορα σημεία στην χώρα, χωρίς όμως να γνωρίζουμε όμως ποιά σημεία έχουν προτεραιοποιηθεί.
Μεταξύ και άλλων ερωτημάτων, ζητήσαμε να μάθουμε πόσα χιλιόμετρα δικτύου έχουν υπογειοποιηθεί μέχρι σήμερα και πόσα είναι προγραμματισμένα να υπογειοποιηθούν μέσα στο 2026. Ο ΔΕΔΔΗΕ δεν έχει απαντήσει στα ερωτήματα μας.
«Το δίκτυο μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας εκτείνεται σε πάνω από 250.000 χλμ. σε όλη την χώρα, απαιτεί σοβαρές διαχειριστικές παρεμβάσεις και να διατεθούν περισσότεροι πόροι από τους διαχειριστές του δικτύου. Χρειάζεται η αναγνώριση και τεκμηρίωση του προβλήματος, η αποτελεσματική προστασία ευάλωτων περιοχών μέσα από την προτεραιοποίηση έργων και δράσεων και η μετρήσιμη μείωση των περιστατικών και της καταστροφικότητάς τους.
Δεν μπορούν να γίνουν όλα, παντού αλλά τουλάχιστον πρέπει να τεθούν προτεραιότητες και να επιταχυνθούν συγκεκριμένα έργα όπως η υπογειοποίηση σε περιοχές προτεραιότητας» σημειώνει ο Τζηρίτης.
Σύμφωνα με την WWF τα απαραίτητα στοιχεία ενός τέτοιου σχεδιασμού περιλαμβάνουν:
- Πλήρη χαρτογράφηση του δικτύου ηλεκτρισμού μέσης και υψηλής τάσης και διάθεση των δεδομένων αυτών σε φορείς που εκπονούν σχέδια πρόληψης σε τοπικό επίπεδο.
- Χαρτογράφηση της καύσιμης ύλης και των σημαντικών οικοτόπων κατά μήκος του δικτύου, ιδίως εντός προστατευόμενων περιοχών, και κατηγοριοποίηση του ρίσκου βάσει αντικειμενικών κριτηρίων (είδος καύσιμης ύλης, παρουσία ευάλωτων, προστατεόμενων ή και σπάνιων τύπων οικοτοπων, κλίση, ιστορικό πυρκαγιών, πολλαπλά καμένες εκτάσεις), ώστε να επιλεγούν προτεραιότητες παρεμβάσεων με ενδεδειγμένες τεχνικές ή διαχειριστικές λύσεις, σε συνεργασία με τις τοπικές δασικές υπηρεσίες και τις μονάδες διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών.
- Αναζήτηση και εφαρμογή καινοτόμων τεχνικών λύσεων που μειώνουν τον κίνδυνο έναρξης πυρκαγιάς από δίκτυα.
- Προτεραιοποίηση έργων διαχείρισης βλάστησης και τεχνικών παρεμβάσεων στις περιοχές υψηλού κινδύνου.
«Γίνονται έργα, αυτό είναι αδιαμφισβήτητο αλλά πρέπει να γίνουν περισσότερες επενδύσεις» λέει και ο Παλαιολόγου. «Αυτή την στιγμή πρέπει να τρέξουμε ενώ εμείς ακόμα έρπουμε».
Πέρα από τα φαραωνικά έργα όμως, υπάρχουν και πιο απλές δράσεις που θα μείωναν σημαντικά τις πυρκαγιές που προκαλούνται από το Δίκτυο. Συνεντευξιαζόμενοι μας ανέφεραν ότι τακτικοί καθαρισμοί των μονωτήρων (ειδικά σε παραθαλάσσιες περιοχές), αλλά και η μόνωση των καλωδίων όταν αυτά είναι πολλά και γυμνά είναι εύκολες παρεμβάσεις που θα βοηθούσαν.
Όλοι καταλήγουν όμως στο γεγονός ότι η μεγαλύτερη πρόληψη είναι η ίδια η αναγνώριση του ζητήματος που σήμερα ακόμα λείπει. Δεδομένης της επιβάρυνσης της χώρας και με την κλιματική κρίση, το κράτος οφείλει να βγάλει το θέμα από κάτω από το χαλί για να μπορέσει να βρει αποτελεσματικούς τρόπους αντιμετώπισης και γρήγορα.
