Φρίκη στη Δαδιά: Στη δικαιοσύνη η μαζική δολοφονία μαυρόγυπα – Τι θα σήμαινε η εξαφάνισή του

Έξι περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι ΑΝΙΜΑ, Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Εταιρεία Προστασίας Βιοποικιλότητας της Θράκης, Καλλιστώ και WWF Ελλάς, κατέθεσαν μήνυση κατά αγνώστων στον αρμόδιο Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Αλεξανδρούπολης. Το αίτημά τους είναι να διερευνηθεί η εγκληματική χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων εντός του Εθνικού Πάρκου Δάσους Δαδιάς – Λευκίμης – Σουφλίου, καθώς στις 11 Μαρτίου 2026 εκτυλίχθηκε ένα από τα μεγαλύτερα περιστατικά μαζικής δηλητηρίασης άγριας ζωής στη χώρα. Το τελευταίο διάστημα τα σχετικά εγκλήματα εντείνονται καθώς ασυνείδητοι βάζουν εμποτισμένα με ισχυρό δηλητήριο κομμάτια κρέατος από τα οποία βρίσκουν φριχτό θάνατο, κυνηγόσκυλα, τσοπανόσκυλα και αλεπούδες, έως και σπάνια πουλιά, όπως μαυρόγυπες και χρυσαετοί.

Οι έξι οργανώσεις, μέλη της Ομάδας Εργασίας Ενάντια στα Δηλητηριασμένα Δολώματα*, περιγράφουν εύλογα το συμβάν ως “αποτροπιαστικό”. Το περιστατικό έπληξε με ιδιαίτερη σφοδρότητα τον πληθυσμό του απειλούμενου Μαυρόγυπα καθώς το είδος αυτό δίνει ήδη δύσκολη μάχη ανάκαμψης μετά από δύο καταστροφικές πυρκαγιές στην περιοχή. Η δηλητηρίαση σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου του Μαυρόγυπα. Μάλιστα, έγινε μόλις λίγες ημέρες αφότου ορισμένα ζευγάρια είχαν φωλιάσει επιτυχώς σε τεχνητές φωλιές που εγκατέστησε ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.) στο Εθνικό Πάρκο, στο πλαίσιο των προσπαθειών διατήρησης του είδους μετά τη μεγάλη πυρκαγιά του 2023.

Ο απολογισμός είναι βαρύς: εννιά Μαυρόγυπες, τέσσερις Γερακίνες, τέσσερις Κόρακες, ένας Λύκος, πέντε Αλεπούδες και δύο Κουνάβια βρέθηκαν νεκρά. Τρεις ακόμη Μαυρόγυπες εντοπίστηκαν ζωντανοί με συμπτώματα δηλητηρίασης και διασώθηκαν έγκαιρα. Το πρόβλημα δεν είναι καινούριο. Μεταξύ 1995 και 2025, εντοπίστηκαν 33 δηλητηριασμένοι Μαυρόγυπες στη Θράκη.

Από αυτούς, οι 22 βρέθηκαν εντός των ορίων του Εθνικού Πάρκου Δάσους Δαδιάς – Λευκίμης – Σουφλίου. Ο πλήρης αντίκτυπος του τρέχοντος περιστατικού στον πληθυσμό του είδους δεν έχει ακόμα εκτιμηθεί. Η απώλεια τόσο μεγάλου αριθμού ατόμων από έναν ήδη μικρό πληθυσμό ανατρέπει χρόνια εθνικών και διασυνοριακών δράσεων προστασίας και συνεπάγεται σημαντική οικονομική ζημία για την Πολιτεία. Η δηλητηρίαση προστατευόμενων ειδών της άγριας πανίδας αποτελεί πλέον κακούργημα. Τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή.

Ωστόσο, η εμπειρία των περιβαλλοντικών οργανώσεων από την ανταπόκριση των αρχών παραμένει απογοητευτική. Η συντριπτική πλειονότητα των καταγεγραμμένων περιστατικών δηλητηρίασης άγριας ζωής στην Ελλάδα δεν έχει εξιχνιαστεί, παρά την ύπαρξη κατάλληλου θεσμικού πλαισίου και ειδικά εκπαιδευμένου προσωπικού για την διαχείριση και εξιχνίαση  τέτοιων εγκλημάτων. Αντίθετα, όπως σημειώνουν οι οργανώσεις, στη γειτονική Βουλγαρία, αντίστοιχο περιστατικό δηλητηρίασης οκτώ γυπών στις 18 Αυγούστου εξιχνιάστηκε σε μερικές μόνο ημέρες. Εκεί, η Ειδική Ομάδα Ανίχνευσης Δηλητηριασμένων Δολωμάτων με ειδικά εκπαιδευμένο σκύλο, η τοπική και εθνική Αστυνομία και η τοπική Εισαγγελία κινητοποιήθηκαν άμεσα.

“Στην Ελλάδα δυστυχώς, ούτε στο σημείο της σύλληψης δεν έχουμε καταφέρει να φτάσουμε, παρότι οι  δυο χώρες έχουν την ίδια  τεχνογνωσία και έχουν λάβει την ίδια εκπαίδευση για την διαχείριση  τέτοιων περιστατικών” αναφέρουν οι οργανώσεις.

Στη Βουλγαρία λοιπόν η νεκροψία και οι τοξικολογικές αναλύσεις ολοκληρώθηκαν γρήγορα, ο φερόμενος δράστης συνελήφθη και ομολόγησε. Στη μήνυση που κατέθεσαν οι οργανώσεις παρέθεσαν αναλυτικά τα ευρήματα των Ειδικών Ομάδων Ανίχνευσης Δηλητηριασμένων Δολωμάτων.

Στην έρευνα πεδίου συμμετείχαν η Εταιρεία Προστασίας Βιοποικιλότητας της Θράκης, οι Μονάδες Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Νέστου-Βιστωνίδας, Ροδόπης και Κεντρικής Μακεδονίας του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., ο 2ος Κυνηγετικός Σύλλογος Ορεστιάδας και ο Κυνηγετικός Σύλλογος Σουφλίου. Σε αυτούς προστέθηκαν υπάλληλοι του τοπικού Δασαρχείου, της Μονάδας Διαχείρισης των Εθνικών Πάρκων Δέλτα Έβρου και Δαδιάς, της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας, της Περιφέρειας και της Κυνηγετικής Ομοσπονδίας Μακεδονίας και Θράκης (ΚΟΜΑΘ).

Οι οργανώσεις χαρακτηρίζουν το περιστατικό ως “ακραία εγκληματική δράση με στοιχεία οργανωμένου εγκλήματος”. Εάν παραμείνει ατιμώρητο, εκτιμούν ότι θα πλήξει ανεπανόρθωτα δεκαετίες προσπαθειών για την αντιμετώπιση της δηλητηρίασης της άγριας ζωής. Το παράδειγμα χωρών όπως η Ισπανία, που κατάφεραν να μειώσουν δραστικά τη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων, δείχνει ξεκάθαρα ότι η έρευνα από μόνη της δεν αρκεί. Η αποτελεσματική δίωξη και τιμωρία των υπευθύνων είναι το κρίσιμο βήμα για την πρόληψη νέων περιστατικών.

Οι αρχές για την ώρα υποπτεύονται κτηνοτρόφους που φοβούνται τους λύκους για τα κοπάδια τους καθώς και κυνηγούς που στοχεύουν με δολώματα τις αλεπούδες που “απειλούν” τα θηράματα, κυρίως τους λαγούς. Ακόμη κι αν η παρακμή της κτηνοτροφίας στην περιοχή είναι γεγονός, αυτό δεν αιτιολογεί κρούσματα δηλητηριασμών. Παράλληλα, η Πολιτεία οφείλει να τονώσει την κτηνοτροφία ειδικά κοντά στις περιοχές Natura, όπως πολλάκις έχουν σημειώσει οι περιβαλλοντικές οργανώσεις.

40 ζευγάρια στην Ελλάδα χωρίς αύξηση πληθυσμού

Κατά την επίσκεψη του NEWS 24/7 στη Δαδιά, ο Λευτέρης Καψάλης, επιστημονικός συνεργάτης της Εταιρείας Προστασίας Βιοποικιλότητας Θράκης μας έλεγε: “Ο πληθυσμός του μαυρόγυπα παραμένει σχετικά σταθερός. Υπήρξε μικρή αύξηση μετά την πυρκαγιά αλλά μένει σταθερός παρότι τα 40 ζευγάρια γεννάνε, δίνουν δηλαδή απογόνους όμως ο πληθυσμός δεν αυξάνεται περαιτέρω λόγω των απειλών”.

Τα είδη μπορεί κανείς να τα θαυμάσει στο παρατηρητήριο Δαδιάς, κοντά στις ενισχυτικές ταΐστρες. “Τα πουλιά φωλιάζουν ακόμη και σε καμένα δέντρα. Για όλες αυτές τις προσπάθειες που γίνονται και για την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και την προστασία και τη διατήρηση του προστατευταίου αντικείμενου που είναι τα πουλιά σε αυτή την περιοχή είναι απαραίτητο να εξαλείψουμε ή να μειώσουμε κατά το δυνατό τις απειλές που προϋπήρχανε και παραμένουν τώρα ίσως και ακόμη ισχυρότερες. Υπήρχανε ήδη δύο μεγάλοι πυλώνες πριν τη φωτιά ως απειλή. Είναι τα δηλητηριασμένα δολώματα το νούμερο ένα από το οποίο χάνουμε κάθε χρόνο δεκάδες πουλιά και θηλαστικά. Και υπάρχει και μία απειλή που είναι η λανθασμένη χωροθέτηση των αρμογενητριών”, κατέληγε σχετικά ο κ. Καψάλης.

Να σημειωθεί πως η πιθανή απώλεια του μαυρόγυπα από το Εθνικό Πάρκο Δάσους Δαδιάς – Λευκίμης – Σουφλίου θεωρείται ένα ανυπολόγιστο οικολογικό έγκλημα, επειδή η περιοχή αυτή φιλοξενεί τον τελευταίο αναπαραγωγικό πληθυσμό του είδους σε ολόκληρη τη Βαλκανική χερσόνησο.

Αν ο μαυρόγυπας εξαφανιστεί από τη Δαδιά, το είδος θα σβήσει οριστικά από τον χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ο μαυρόγυπας τρέφεται αποκλειστικά με πτώματα ζώων (νεκρά θηλαστικά και κτηνοτροφικά ζώα). Χωρίς αυτόν, τα νεκρά ζώα αποσυντίθενται στο έδαφος, μολύνοντας τον υδροφόρο ορίζοντα και απειλώντας την υγεία άλλων ζώων αλλά και των ανθρώπων. Ακόμη, το πουλί αποτελεί εμβληματικό είδος της Δαδιάς. Η παρουσία του προσέλκυε κάθε χρόνο χιλιάδες επιστήμονες, φωτογράφους και τουρίστες από όλο τον κόσμο, στηρίζοντας την οικονομία του Σουφλίου και των γύρω χωριών, κάτι που ατόνισε και όπως μας ανέφερε ο κ. Καψάλης, οφείλει να επανέλθει στρατηγικά.

* Η Ομάδα Εργασίας συστάθηκε το 2012 και αποτελείται από τις περιβαλλοντικές οργανώσεις Αρκτούρος, Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Εταιρεία Προστασίας Βιοποικιλότητας της Θράκης, Καλλιστώ, και WWF Ελλάς, τον Σύλλογο Περίθαλψης Άγριας Ζωής ΑΝΙΜΑ, καθώς και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης του Πανεπιστημίου Κρήτης. Σκοπός της Ομάδας Εργασίας είναι η προώθηση προτάσεων και θεσμικών αλλαγών για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των θανατώσεων της άγριας πανίδας από δηλητηριασμένα δολώματα, καθώς και η ανάδειξη του προβλήματος σε τοπικό και πανελλαδικό επίπεδο.