Γλυπτό στο Λαύριο: Τι απαντά ο Δήμαρχος – Η επιστολή προς το ΕΕΤΕ

Με αφορμή τις αντιδράσεις των τελευταίων ημερών σχετικά με την τοποθέτηση γλυπτού στην προβλήτα του Λαυρίου, και το αίτημα του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας (ΕΕΤΕ) για την επανεξέταση της χωροθέτησής του, ο Δήμαρχος Λαυρεωτικής, Δημήτρης Λουκάς, δημοσίευσε την επίσημη απάντησή του αλλά και την επίσημη απαντητική επιστολή του προς το ΕΕΤΕ.

Σημειώνεται ότι πρόκειται για το γλυπτό μιας γυμνής γυναίκας που έχει στραμμένο το βλέμμα προς την Μακρόνησο και έχει τοποθετηθεί πολύ κοντά στο “Μνημείο της Γυναίκας της Μακρονήσου”.

Σε επιστολή του προς τον δήμαρχο Λαυρεωτικής, Δημήτρη Λουκά, το ΕΕΤΕ χαρακτηρίζει την τοποθέτηση «ιδιαίτερα άστοχη κίνηση» και υποστηρίζει ότι έχει προκαλέσει αντιδράσεις τόσο στους δημότες όσο και σε φορείς που ασχολούνται με την τέχνη στον δημόσιο χώρο και τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.

Βασική ένσταση του Επιμελητηρίου είναι ότι, σύμφωνα με την επιστολή, δεν ακολουθήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία δημόσιου καλλιτεχνικού διαγωνισμού για την ανάθεση και τοποθέτηση του έργου.

“Το έργο δεν ανατέθηκε ούτε αγοράστηκε από τον Δήμο, αλλά αποτέλεσε δωρεά προς αυτόν, στοιχείο που φαίνεται να μην είχε ληφθεί υπόψη κατά τη σύνταξη της επιστολής σας. Είμαστε φυσικά ανοιχτοί να συζητήσουμε τα πάντα -αισθητική, χωροθέτηση, κάθε εύλογη ανησυχία- αλλά πάντα με σωστή και πλήρη πληροφόρηση, διότι ακριβώς στα ζητήματα διαφάνειας οφείλουμε να είμαστε αυστηρότεροι από οτιδήποτε άλλο. Η δημιουργία παρερμηνειών σε τέτοια ζητήματα δεν είναι πρέπουσα, ούτε προς τον θεσμικό μας ρόλο ούτε προς τους πολίτες” τονίζει από την πλευρά του ο Δήμαρχος σε επιστολή του προς το ΕΕΤΕ.

“Θα ήθελα ωστόσο να σταθώ με ιδιαίτερη έμφαση σε κάτι που θεωρώ ουσιωδέστερο από κάθε τυπική διαφωνία: στον αγώνα των τοπικών κοινωνιών για την υπεράσπιση της ιστορικής μνήμης απέναντι στη λήθη.

Η Μακρόνησος και η εργατική ταυτότητα του Λαυρίου δεν είναι για εμάς σύμβολα διακοσμητικά. Είναι θεμελιώδη στοιχεία της ταυτότητας του τόπου. Αντιλαμβάνομαι τον ρόλο μου ως Δημάρχου και ως θεματοφύλακα αυτής ακριβώς της μνήμης, και για τον λόγο αυτό έχω προχωρήσει, όλα αυτά τα χρόνια, σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και ενέργειες προς αυτή την κατεύθυνση, τις οποίες θα ήθελα να σας παρουσιάσω αναλυτικά” τονίζει.

Η πλήρης απάντηση του Δημάρχου Λαυρευωτικής:

“Το Λαύριο δεν είναι για μένα απλώς ο τόπος όπου γεννήθηκα και μεγάλωσα. Είναι μια ευθύνη που την κουβαλάω κάθε μέρα ως Δήμαρχος. Τις τελευταίες ημέρες διαβάζω πολλά για το νέο γλυπτό στην προβλήτα και θέλω να μιλήσω απευθείας, καθαρά και χωρίς περιστροφές.

Πρώτον, για τη διαφάνεια

Το έργο αυτό είναι 100% δωρεά προς τον Δήμο Λαυρεωτικής – δεν ανατέθηκε, δεν πληρώθηκε, δεν αγοράστηκε με δημοτικό χρήμα. Η αποδοχή της δωρεάς και η χωροθέτησή της ακολούθησαν ακριβώς τη διαδικασία που προβλέπει η νομοθεσία και εφαρμόζεται σε όλους τους δήμους της χώρας σε αντίστοιχες περιπτώσεις. Στα ζητήματα θεσμικής διαφάνειας δεν κάνω ποτέ εκπτώσεις, και δεν πρόκειται να επιτρέψω να καλλιεργούνται εντυπώσεις για κάτι που απλά δεν ισχύει.

Δεύτερον, για τον δημιουργό

Ο Κλέων Καρκανίδης είναι ένας γνήσια λαϊκός καλλιτέχνης του τόπου μας. Δεν σπούδασε γλυπτική, δεν έκανε ποτέ την τέχνη επάγγελμα, δεν δημιούργησε για να πουλήσει. Δούλεψε επί χρόνια το μάρμαρο με τα ίδια του τα χέρια και στο τέλος επέλεξε να χαρίσει τη δουλειά μιας ζωής στον τόπο όπου έζησε για δεκαετίες. Η καθιστή γυναικεία μορφή πάνω στον βράχο, εμπνευσμένη από τη φύση και τη θάλασσα της περιοχής μας, είναι μόνο η μία όψη της προσφοράς του.

Θέλω όμως να σταθώ ιδιαίτερα στο δεύτερο έργο του: μια μεγάλη μαρμάρινη πλάκα με ανάγλυφες παραστάσεις από τη ζωή και την εργασία των μεταλλωρύχων, με εργάτες και εργαλεία που παραπέμπουν ευθέως στη μεταλλευτική ιστορία της Λαυρεωτικής. Το έργο αυτό βρίσκεται στον χώρο του πρώην 1ου Δημοτικού Σχολείου, εκεί όπου σχεδιάζουμε την ανάδειξη της μεταλλευτικής μας κληρονομιάς, και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ένας λαϊκός δημιουργός επέλεξε ακριβώς αυτό το θέμα σε μια πόλη σαν το Λαύριο, όπου η νεότερη ιστορία, η ανάπτυξη και η ίδια η κοινωνική φυσιογνωμία είναι άρρηκτα δεμένες με τα μεταλλεία και τους ανθρώπους που κατέβαιναν σε αυτά. Ο Καρκανίδης, μέσα στη λαϊκότητά του έχει αντιληφθεί την ταυτότητα του τόπου: εργατιά, αγώνες για τη δημοκρατία, αλλά και ομορφιά. Και θάλασσα. Αυτός είναι ο τόπος μας.

Και τα δύο έργα παραχωρήθηκαν χωρίς κανένα οικονομικό αντάλλαγμα. Δεν είναι παραγγελίες έναντι αμοιβής. Είναι η δωρεά ενός ανθρώπου που αποφάσισε να δώσει κομμάτι της ζωής του σε εμάς.

Τρίτον, θέλω να είμαι απόλυτα ξεκάθαρος

Ο διάλογος με το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος είναι θεμιτός, τον σέβομαι και θα τον τιμήσω με ουσία. Για αυτό και θα τους συναντήσω τις επόμενες μέρες. Αυτό όμως δεν έχει καμία σχέση με όσους τις τελευταίες ημέρες προσπάθησαν να εργαλειοποιήσουν το ζήτημα για δικούς τους σκοπούς: όψιμους και ευκαιριακούς «υπερασπιστές» της μνήμης των εργατικών αγώνων και της Μακρονήσου, ανθρώπους που ουδέποτε στάθηκαν με συνέπεια δίπλα σε αυτή την ιστορία και που τώρα, από ακροδεξιές θέσεις που δεν τιμούν ούτε τη Μακρόνησο ούτε την εργατική τάξη, επιχειρούν να οικειοποιηθούν μια μνήμη αγώνα και θυσίας που δεν τους ανήκει.

Σε αυτούς έχω να πω ξεκάθαρα: η μνήμη της Μακρονήσου και του εργατικού Λαυρίου δεν είναι πολιτικό εργαλείο ευκαιρίας. Είναι υποχρέωση συνέχειας, και εμείς εδώ την τιμάμε καθημερινά, με έργα κι όχι με λόγια.

Η επιστολή του Δημάρχου προς το ΕΕΤΕ:

Θέμα: «Απάντηση στην από 20.08.2026 επιστολή σας σχετικά με την τοποθέτηση γλυπτού σε κοινόχρηστο χώρο πρασίνου του Δήμου».

Κύριε Πρόεδρε, κυρία Γενική Γραμματέα,

Ευχαριστώ για την επιστολή σας και για το ενδιαφέρον που εκφράζει το Επιμελητήριο για τον δημόσιο χώρο του Λαυρίου. Θα ήθελα να απαντήσω με σαφήνεια, τεκμηρίωση και το αναγκαίο θεσμικό βάρος στα ζητήματα που θέτετε.

Καταρχάς, ως προς το ζήτημα του δημόσιου καλλιτεχνικού διαγωνισμού, οφείλω να διευκρινίσω το πραγματικό και νομικό πλαίσιο της υπόθεσης. Το συγκεκριμένο γλυπτό αποτελεί εξ ολοκλήρου δωρεά προς τον Δήμο Λαυρεωτικής, χωρίς κανένα οικονομικό αντάλλαγμα εκ μέρους του Δήμου. Δεν πρόκειται συνεπώς για ανάθεση δημόσιας σύμβασης καλλιτεχνικού έργου κατά την έννοια του Ν. 4412/2016 και του Ν. 5314/2026, αλλά για αποδοχή προσφερόμενου έργου, διαδικασία που διέπεται από το πλαίσιο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης περί αποδοχής δωρεών.

Η αποδοχή της δωρεάς και η έγκριση της χωροθέτησής της συζητήθηκαν και αποφασίστηκαν από τη Δημοτική Επιτροπή, ως δύο διακριτές διοικητικές πράξεις, ακολουθώντας τη διαδικασία που εφαρμόζεται σε όλους τους Δήμους της χώρας, με πιο πρόσφατο παράδειγμα τον Δήμο Πατρέων, ο οποίος εντός του 2026 έλαβε δύο ξεχωριστές αποφάσεις -αποδοχής δωρεάς και τοποθέτησης γλυπτού- για δύο διαφορετικές περιπτώσεις δωρισθέντων έργων τέχνης, χωρίς να προηγηθεί δημόσιος καλλιτεχνικός διαγωνισμός.

Αν, ωστόσο, κρίνετε ότι σε αυτές τις διαδικασίες υπάρχει σήμερα ένα θεσμικό κενό που χρήζει αντιμετώπισης, θα σταθώ αρωγός σε μια τέτοια προσπάθεια για τη διαμόρφωση νέου πλαισίου. Είμαι πρόθυμος να αναλάβουμε μαζί αυτή την πρωτοβουλία και να συγκροτήσουμε, σε συνεργασία με το Επιμελητήριο, έναν νέο τρόπο διαβούλευσης που θα αφορά όλους τους Δήμους της χώρας, πιστεύοντας ότι θα βρούμε συμμάχους τόσο σε εσάς όσο και στους Δημάρχους που έχουν λάβει αντίστοιχες πρόσφατες αποφάσεις.

Οφείλω, ωστόσο, να επισημάνω ότι πιθανότατα υφίσταται ένα κενό πληροφόρησης ως προς τα πραγματικά περιστατικά: το έργο δεν ανατέθηκε ούτε αγοράστηκε από τον Δήμο, αλλά αποτέλεσε δωρεά προς αυτόν, στοιχείο που φαίνεται να μην είχε ληφθεί υπόψη κατά τη σύνταξη της επιστολής σας. Είμαστε φυσικά ανοιχτοί να συζητήσουμε τα πάντα -αισθητική, χωροθέτηση, κάθε εύλογη ανησυχία- αλλά πάντα με σωστή και πλήρη πληροφόρηση, διότι ακριβώς στα ζητήματα διαφάνειας οφείλουμε να είμαστε αυστηρότεροι από οτιδήποτε άλλο. Η δημιουργία παρερμηνειών σε τέτοια ζητήματα δεν είναι πρέπουσα, ούτε προς τον θεσμικό μας ρόλο ούτε προς τους πολίτες.

Θα ήθελα ωστόσο να σταθώ με ιδιαίτερη έμφαση σε κάτι που θεωρώ ουσιωδέστερο από κάθε τυπική διαφωνία: στον αγώνα των τοπικών κοινωνιών για την υπεράσπιση της ιστορικής μνήμης απέναντι στη λήθη.

Η Μακρόνησος και η εργατική ταυτότητα του Λαυρίου δεν είναι για εμάς σύμβολα διακοσμητικά. Είναι θεμελιώδη στοιχεία της ταυτότητας του τόπου. Αντιλαμβάνομαι τον ρόλο μου ως Δημάρχου και ως θεματοφύλακα αυτής ακριβώς της μνήμης, και για τον λόγο αυτό έχω προχωρήσει, όλα αυτά τα χρόνια, σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και ενέργειες προς αυτή την κατεύθυνση, τις οποίες θα ήθελα να σας παρουσιάσω αναλυτικά.

Για τον σκοπό αυτό, θα χαρώ ιδιαίτερα να σας συναντήσω και θα αναλάβω ο ίδιος την πρωτοβουλία να επικοινωνήσω μαζί σας τις επόμενες ημέρες.

Με εκτίμηση

Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ”