Η Ελλάδα διεκδικεί την ένταξη του Ολύμπου στη λίστα Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO

Οι ελληνικές αρχές ασκούν εδώ και χρόνια πιέσεις για την ένταξη του Ολύμπου στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Σύντομα, οι υποστηρικτές της προσπάθειας θα μάθουν εάν το βουνό θα λάβει τελικά την πολυπόθητη αναγνώριση.

Η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς αναμένεται να αρχίσει αύριο, Κυριακή (26/7) τη συζήτηση για την ελληνική υποψηφιότητα, στο πλαίσιο της 48ης συνόδου της, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας και ολοκληρώνεται στις 29 Ιουλίου.

Η Ελλάδα πρότεινε για πρώτη φορά την ένταξη του βουνού στον κατάλογο το 2014, επικαλούμενη τόσο την πολιτιστική όσο και την περιβαλλοντική σημασία του. Η UNESCO θεωρεί ότι τα μνημεία που περιλαμβάνονται στη λίστα διαθέτουν «εξαιρετική παγκόσμια αξία για την ανθρωπότητα».

Το πρώτο εθνικό δάσος της Ελλάδας

Η περιοχή ανακηρύχθηκε το 1938 πρώτο εθνικό δάσος της Ελλάδας, σε αναγνώριση της μοναδικότητας του τοπίου, το οποίο περιλαμβάνει καταπράσινα δάση, αλπικά λιβάδια, φαράγγια, χαράδρες και πηγές, όλα σε μικρή απόσταση από τη θάλασσα.

Το Λιτόχωρο, η πλησιέστερη πόλη στο βουνό, απέχει μόλις πέντε χιλιόμετρα από εντυπωσιακές παραλίες που βρίσκονται σχεδόν στους πρόποδες του Ολύμπου.

Αναγνωρίζοντας τον πλούτο της χλωρίδας και της πανίδας του, η UNESCO χαρακτήρισε τον Όλυμπο απόθεμα βιόσφαιρας το 1981. Η περιβαλλοντική προστασία ενισχύθηκε περαιτέρω το 2021, όταν το βουνό ανακηρύχθηκε εθνικό πάρκο με προεδρικό διάταγμα.

«Η ένταξή του στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς δεν θα ήταν σημαντική μόνο για τους Έλληνες. Θα αφορούσε ολόκληρο τον πλανήτη», επισήμανε ο Ευάγγελος Γερολιόλιος στην βρετανική εφημερίδα The Guardian.

«Ο Όλυμπος βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με τον Παρθενώνα και είναι ζωτικής σημασίας να προστατεύσουμε αυτό το περιβάλλον του μύθου και της Ιστορίας. Για εμάς, η προστασία είναι το άλφα και το ωμέγα».

Πέρυσι, η Επιτροπή προχώρησε στην ένταξη 26 νέων μνημείων στον κατάλογο της UNESCO, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό σε 1.428, σε 170 χώρες. Από τα 21 ελληνικά μνημεία που περιλαμβάνονται στη λίστα, μόλις δύο έχουν χαρακτηριστεί μεικτά μνημεία πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς.

Βάσει της διεθνούς σύμβασης που εποπτεύεται από την UNESCO, μνημεία όπως το Σινικό Τείχος, οι Πυραμίδες της Αιγύπτου και το Ταζ Μαχάλ αποκτούν αυτομάτως καθεστώς προστατευόμενης ζώνης.

Ο συγκεκριμένος χαρακτηρισμός θεωρείται όλο και περισσότερο ανάχωμα απέναντι στις συνέπειες της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης και του υπερτουρισμού. Όπως και σε μεγάλο μέρος της Ελλάδας, η δημοτικότητα του Ολύμπου έχει αυξηθεί θεαματικά την τελευταία δεκαετία, με περίπου 500.000 επισκέπτες να καταγράφονται πέρυσι.

Φόβοι για αύξηση των επισκεπτών

Ο αριθμός αυτός εκτιμάται ότι θα αυξηθεί, λόγω του ανανεωμένου διεθνούς ενδιαφέροντος για τον αρχαίο κόσμο μετά την κυκλοφορία, στις 17 Ιουλίου, της ταινίας «Η Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν.

Η κινηματογραφική υπερπαραγωγή, η οποία είναι εμπνευσμένη από το ομηρικό έπος, γυρίστηκε εν μέρει στην Ελλάδα, με το ελληνικό κράτος να συμμετέχει και στην επιδότησή της.

«Είμαστε χαρούμενοι που έχουμε τουρίστες, αλλά περισσότεροι επισκέπτες σημαίνουν και περισσότερους κινδύνους», δήλωσε ο Δημήτρης Παππάς, αναπληρωτής διευθυντής του φορέα διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Ολύμπου.

«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, εάν η περιοχή ανακηρυχθεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, αυτό θα συμβάλει στην προστασία του βουνού. Εάν χάσουμε όσα έχουμε, θα είναι καταστροφή».

Σύμφωνα με τον Παππά, η μεγαλύτερη απειλή για την περιοχή είναι οι δασικές πυρκαγιές, οι οποίες επιδεινώνονται εξαιτίας της κλιματικής κρίσης.

«Θα μπορούσαν να περιοριστούν με πρόσθετη χρηματοδότηση για τη βελτίωση των μέτρων πυροπροστασίας, όπως ο καθαρισμός των μονοπατιών και η κατασκευή καταφυγίων. Θα μπορούσαν, επίσης, να αναβαθμιστούν οι γέφυρες και οι δρόμοι».

Τα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς λαμβάνουν τεχνική υποστήριξη και οικονομική βοήθεια από την UNESCO, η οποία παρέχει παράλληλα εξειδικευμένες συμβουλές για τη διατήρησή τους.

Τουρίστες που επισκέφθηκαν την περιοχή αυτή την εβδομάδα υποστήριξαν ότι ο χαρακτηρισμός δεν είναι απλώς δικαιολογημένος, αλλά έχει καθυστερήσει.

«Δεν είναι απλώς μια καλή ιδέα, είναι η καλύτερη ιδέα», ανέφερε η 62χρονη Λένκα Χοτμάροβα από την Τσεχία.

«Υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης στα μονοπάτια και η αναγνώριση θα βοηθούσε στην ευαισθητοποίηση για την ανάγκη προστασίας. Θα έπρεπε να έχει συμβεί νωρίτερα».

Η θρησκευτική σημασία του Ολύμπου

Στον φάκελο της υποψηφιότητας, η Ελλάδα έχει αναδείξει και τη θρησκευτική σημασία του βουνού, επικαλούμενη την ανακάλυψη ενός υπαίθριου ιερού σε μία από τις χαμηλότερες κορυφές του.

Το ιερό πιστεύεται ότι είναι εκείνο που περιέγραψε τον 2ο αιώνα μ.Χ. ο φιλόσοφος και ιστορικός Πλούταρχος, αναφερόμενος σε θυσίες ζώων προς τιμήν του Δία.

Στον Όλυμπο εκτιμάται ότι βρίσκεται και το ορθόδοξο παρεκκλήσι με το μεγαλύτερο υψόμετρο στον κόσμο, ενώ στις πλαγιές και στις κορυφές του έχουν χτιστεί βυζαντινά μοναστήρια και άλλοι χώροι λατρείας.

Η έκβαση της υποψηφιότητας, ωστόσο, παραμένει αβέβαιη. Συμβουλευτικά όργανα του Διεθνούς Συμβουλίου Μνημείων και Τοποθεσιών και της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης φέρονται να έχουν ζητήσει πρόσθετα στοιχεία.

Το σχέδιο ημερήσιας διάταξης της συνόδου της UNESCO στο Μπουσάν υποδηλώνει ότι ο φάκελος ενδέχεται να επιστραφεί στην Ελλάδα για συμπληρώσεις, παρατείνοντας ακόμη περισσότερο τη διαδικασία.

Σε μια περίοδο κατά την οποία ο τουρισμός αυξάνεται ραγδαία, το ενδεχόμενο αυτό προκαλεί ανησυχία στον Γερολιόλιο.

«Το ζητούμενο είναι η ισορροπία», δήλωσε. «Η φέρουσα ικανότητα του Ολύμπου έχει φτάσει στα όριά της».

Η αναγνώριση ως Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς θα «έθετε μεγαλύτερη ευθύνη και στη δική μας πλευρά για την προστασία του περιβάλλοντος», πρόσθεσε.

«Ακόμη, όμως, και εάν δεν τα καταφέρουμε, δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο. Πρέπει να ληφθούν επιπλέον μέτρα προστασίας».