Πώς τα γένια δίνουν ανδρισμό στην απειλούμενη αρρενωπότητα

Ο Ουόλτ Ουίτμαν
Ο Ουόλτ Ουίτμαν SHUTTERSTOCK

Η σχέση των τριχών με τον σεβασμό, η κατάρρευση της τάξης των φρεσκοξυρισμένων, τα "λυτρωτικά" γένια και ο Ντέιβιντ Μπέκαμ.

* Το άρθρο του συγγραφέα και λέκτορα στο Wright State University, Christopher R Oldstone-Moore δημοσιεύτηκε στο Aeon. Τo Αeon, είναι διαδικτυακό περιοδικό, που θέτει μεγάλα ερωτήματα, αναζητώντας φρέσκες απαντήσεις και μια νέα οπτική στην κοινωνική πραγματικότητα, την επιστήμη, τη φιλοσοφία και τον πολιτισμό. Το NEWS 24/7 αναδημοσιεύει κάθε εβδομάδα μια ιστορία για όσους λατρεύουν την πρωτότυπη σκέψη πάνω σε παλιά και νέα ζητήματα.

Στη Δύση, για πολλούς αιώνες, από το ξύρισμα αναγνωριζόταν ένας καλός άνδρας σωστά προσανατολισμένος σε μια ανώτερη τάξη, θεϊκή ή πολιτική. Η παράβαση αυτού του κανονισμού σήμαινε εξοστρακισμό. Αλλά μερικές φορές, μια γενική αναδιοργάνωση των ανδρικών κανόνων έχει διακόψει το καθεστώς ξυρίσματος - σεβασμού.

Ο Μέγας Αλέξανδρος καθιέρωσε το ξύρισμα ως πρότυπο στον ελληνορωμαϊκό πολιτισμό όταν μιμήθηκε τις κλασικές απεικονίσεις των αιώνια νεανικών θεών. Αν και υπήρξε μια σύντομη αναζωπύρωση των γενειάδων εμπνευσμένων από τους Ρωμαίους αυτοκράτορες, το αλεξανδρινό στυλ κράτησε πολύ πέρα ​​από την πτώση της Αυτοκρατορίας. Στην μεσαιωνική εποχή, οι άνδρες της Εκκλησίας έκαναν το ξυρισμένο κεφάλι και πρόσωπο, σημάδια αγιότητας και καλοσύνης, φτάνοντας στο σημείο να εγγράψουν αυτές τις πρακτικές στον εκκλησιαστικό κανόνα. Οι λαϊκοί ακολούθησαν το παράδειγμά τους, κόβοντας τα γένια τους για να είναι άξιοι στα μάτια του Θεού και των ανθρώπων. Αφότου οι άντρες της Αναγέννησης αγκάλιασαν την τριχωτή φύση έναντι του ιερού ξυρίσματος, τα γένια περιορίστηκαν ξανά από νέους κώδικες ευγένειας που επιβλήθηκαν από τις βασιλικές αυλές, οι οποίες είχαν ουσιαστικά αντικαταστήσει την Εκκλησία ως θεματοφύλακες της ηθικής τάξης.

Η κατάρρευση της τάξης των φρεσκοξυρισμένων στα μέσα του 19ου αιώνα προσφέρει μια πολύτιμη σύγκριση με την εποχή μας. Εκείνη την εποχή, οι άνδρες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού είχαν νέους λόγους να καυχιούνται, αλλά και να αισθάνονται άβολα για την ιδιότητά τους ως άνδρες. Οι επαναστάσεις στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες διακήρυξαν τα δικαιώματα του ανθρώπου, αφιερώνοντας την εξουσία σε ένα φύλο και όχι σε μια τάξη. Αυτό έδωσε στους άνδρες λόγους να επιβεβαιώνουν τον ανδρισμό τους με περηφάνια και, όπως θα περίμενε κανείς, οι πιο ριζοσπάστες ρεπουμπλικάνοι και σοσιαλιστές ήταν επίσης οι πιο ενθουσιώδεις γενειοφόροι. Μέχρι τα μέσα του αιώνα, η παρακμή του ριζοσπαστισμού αποσύνδεσε τη σχέση μεταξύ του ριζοσπαστισμού και των τριχών στο πρόσωπο, επιτρέποντας σε άνδρες όλων των τάξεων και των πεποιθήσεων να επιβεβαιώσουν την αντρική υπερηφάνεια τους. Κανείς δεν εξέφρασε αυτό το νέο πνεύμα πιο ζωντανά από τον Ουόλτ Ουίτμαν, του οποίου ο ύμνος του 1855 στη ζωτικότητα, "Song of Myself", δήλωνε "Πλυσίματα και ξυράφια για χαζούς… για μένα φακίδες και φουντωμένα γένια". Αντίγραφα του ποιήματος πωλήθηκαν με ένα ολόσωμο σκίτσο του ποιητή, για να τον δείξει πιστό στον λόγο του.

Όπως υπαινίχθηκε ο Ουίτμαν, τα γένια ήταν λύτρωση και ενδυνάμωση, και κατά συνέπεια ήταν αποδεκτά από άνδρες κάθε τάξης, από πατρίκιους μέχρι εργάτες. Πίσω από αυτή την περηφάνια, ωστόσο, υπήρχε ένα υπόγειο ρεύμα ανησυχίας. Ακόμη και όταν το αρσενικό φύλο είχε υψηλότερη πολιτική θέση, η ανδρική κυριαρχία αμφισβητήθηκε από τον εκκολαπτόμενο φεμινισμό τόσο στην ιδιωτική όσο και στη δημόσια σφαίρα. Αυτή η πρόκληση ενίσχυσε την αποφασιστικότητα των ανδρών να εγκαταλείψουν τα ξυραφάκια. Εκείνοι που υποστήριζαν τα γένια τα επαίνεσαν για την καθιέρωση μιας αδιαμφισβήτητης φυσικής αντίθεσης μεταξύ ανδρών και γυναικών που καταδεικνύει την ανδρική ανωτερότητα. Οι συγγραφείς ενός μανιφέστου για τις τρίχες του προσώπου, που γράφτηκε το 1853, υποστήριξαν ότι η φύση αποδίδει στις γυναίκες "χαρακτηριστικά χάρης που ενισχύονται από τη σωματική αδυναμία" και στον άνδρα "χαρακτηριστικά αξιοπρέπειας και δύναμης". Η δουλειά των ανδρών, επέμειναν, είναι σε εξωτερικό χώρο στον αέρα και τις καιρικές συνθήκες και η φύση τούς παρέχει την κατάλληλη προστασία. Η δουλειά των γυναικών είναι διαφορετική.

Το πρόβλημα με αυτή τη γραμμή επιχειρημάτων ήταν ότι, ακόμη και στη δεκαετία του 1850, οι δημοσιογράφοι του Λονδίνου που έγραψαν αυτά τα λόγια ούτε κατά διάνοια δεν ήταν άνθρωποι της υπαίθρου που χρειάζονταν γένια για να τους προστατεύουν από τις θύελλες της Fleet Street (σ.σ. κεντρικός δρόμος στο Σίτι του Λονδίνου). Ωστόσο, αυτή ακριβώς ήταν η απήχηση της γενειάδας στους άντρες της πόλης τόσο τότε όσο και τώρα. Η αποσύνδεση από τη φύση και η αυξανόμενη ασημαντότητα της σωματικής δύναμης, μαζί με τη σταδιακή άνοδο των γυναικών στη δημόσια ζωή, απείλησαν να αποσταθεροποιήσουν τις κοινές αντιλήψεις περί αρρενωπότητας τη στιγμή που ο ανδρισμός είχε αποκτήσει νέα πολιτική θέση. Οι τρίχες του προσώπου χρησίμευαν ως απτό σύμβολο της διαφοράς των φύλων που κινδύνευε να γίνει ασαφής. Είναι δίκαιο να πούμε ότι το μούσι έκανε τον άντρα.

Όπως τη δεκαετία του 1850, σήμερα υπάρχει μια αναθεωρημένη αβεβαιότητα ως προς το φύλο που ξεσπά σε ειρηνικούς καιρούς όταν τα παλιότερα "κατασκευάσματα" ανδρισμού χάνουν τη σημασία τους. Τότε, όπως και τώρα, ο πόλεμος ήταν περιορισμένος και μακρινός και δεν ήταν διαθέσιμος ως παγκόσμιος ορισμός του ανδρικού σκοπού. Στη δεκαετία του 1850, το αθλητικό ιδεώδες ήταν στα σπάργανα. Στην εποχή μας ο αθλητισμός έχει γίνει τόσο εξαπλωμένος που έχει αρχίσει να χάνει την εξειδικευμένη σχέση του με τον ανδρισμό. Ακόμη περισσότερο απ' ό,τι στη δεκαετία του 1850, έχει αποδειχθεί δύσκολο να επιτηρηθεί το όριο μεταξύ του αρσενικού και του θηλυκού. Η πολιτική, οι επιχειρήσεις, ο αθλητισμός, ο πόλεμος, ακόμη και η ίδια η αρρενωπότητα, δεν είναι πλέον αδιαμφισβήτητα ανδρικά κεκτημένα. Οι άνθρωποι που γεννιούνται γυναίκες ισχυρίζονται ότι είναι άντρες, είτε έχουν αλλάξει από χειρουργική επέμβαση είτε όχι. Άλλοι πάλι δηλώνουν ότι δεν έχουν φύλο ή γένος. Μερικοί άντρες έχουν κινηθεί σε αυτό το ρευστό περιβάλλον με αξιοσημείωτη αποφασιστικότητα. Ο Ντέιβιντ Μπέκαμ ασπάζεται ανοιχτά τη "θηλυκή" πλευρά του, ασχολούμενος με τη μόδα, ενώ ταυτόχρονα έχει πάντα αρρενωπά γένια. Με τρίχες στο πρόσωπο, μπορεί να έχει μια αποτελεσματική φυσική παρουσίαση του σύγχρονου ανδρισμού.

Όπως έκαναν στη δεκαετία του 1850, άνδρες κάθε περιοχής, φυλής, τάξης και πολιτικών πεποιθήσεων αφήνουν και πάλι γένια για να δηλώσουν την πραγματικότητα του ανδρισμού, καθώς και τη δική τους ανδρική ταυτότητα. Ενώ υπάρχει μειωμένη εμπιστοσύνη ότι η φύση έχει προσδώσει στους ανθρώπους κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ή στάτους, ίσως είναι αρκετό για τους περισσότερους να αποδείξουν απλώς ότι είναι πράγματι άνδρες, ό,τι κι αν αυτό συνεπάγεται. Όπως οι πρόγονοί του του 19ου αιώνα, ένας γενειοφόρος άνδρας σήμερα επιδεικνύει τόσο ανδρική ευαλωτότητα όσο και υπερηφάνεια. Η ιδιότητά του μπορεί να αμφισβητηθεί, αλλά έχει ένα αρρενωπό πρόσωπο.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ: Ideas, Aeon Stories
SHARE:

24Media Network