Έξι ερωτήματα για τα Προσφυγικά

Ο καθένας μας μπορεί να διατηρεί την προσωπική του άποψη για τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Να παραμείνουν ως έχουν, ένας χώρος υπό κατάληψη που στεγάζει περίπου 400 άτομα -ο ακριβής αριθμός είναι αδιευκρίνιστος. Άλλος ενδέχεται να προτείνει τη μετατροπή τους σε mall και ένας τρίτος τη δημιουργία εγκαταστάσεων για start up.

Επειδή, όμως, οι απόψεις συνήθως διαφέρουν, εκλέγουμε τις αρμόδιες αυτοδιοικητικές αρχές για να λαμβάνουν αποφάσεις. Εν προκειμένω την Περιφέρεια Αττικής. Η Περιφέρεια, λοιπόν, αποφάσισε να μετατρέψει τα κτίρια σε ξενώνες για καρκινοπαθείς και τους συγγενείς τους, προκειμένου να διευκολύνεται η διαμονή τους κοντά στο ογκολογικό νοσοκομείο «Άγιος Σάββας».

Με την απόφαση διαφώνησαν, όπως ήταν αναμενόμενο, οι καταληψίες που, εδώ και αρκετά χρόνια, διαβιούν εντός των κτιρίων υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες. Και ένας εξ αυτών, ξεκίνησε απεργία πείνας που τερματίστηκε στις 140 ημέρες. Ο άνθρωπος έφτασε στο χείλος του θανάτου.

Δεν θα στήσουμε εδώ debate υπέρ ή κατά της απόφασης που έλαβε η Περιφέρεια. Ούτε θα προτάξουμε επιχειρήματα που στέκουν δίπλα ή απέναντι στους καταληψίες. Ούτως ή άλλως όλοι διατηρούμε την άποψη μας. Όμως έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον να δούμε πώς διαχειρίστηκαν το θέμα κόμματα και φορείς, όσο ο απεργός πείνας βάδιζε σε ένα δρόμο χωρίς επιστροφή.

Η κυβέρνηση απέφυγε τις επίσημες τοποθετήσεις. Παρέπεμπε στην Περιφέρεια Αττικής και αν οι ερωτήσεις γίνονταν πιο πιεστικές, έλεγε ότι η νομιμότητα και η ανάπλαση της Αθήνας δεν μπορούν να τελούν υπό την «ομηρία» καταλήψεων. Σεμνά, χωρίς εξάρσεις, μόνο που δεν σφύριζε αδιάφορα.

Το ΠΑΣΟΚ έβγαλε την ουρά του έξω. Τα στελέχη του ήταν στη γραμμή του «να το δούμε, να το εξετάσουμε».

Η Αριστερά ετάχθη στο πλευρό των καταληψιών. Κατήγγειλε τον Νίκο Χαρδαλιά για «κυνισμό, έλλειψη ενσυναίσθησης και ιδεολογική εμμονή». Αλλωστε ο Χαρδαλιάς δέχθηκε και κατ΄οίκον «επίσκεψη» από αλληλέγγυους.

Και ο Δήμος Αθηναίων του Χάρη Δούκα έκανε μία έξοχη πιρουέτα που, αν μη τι άλλο, συνέβαλε στην εκτόνωση, προς το παρόν, της κατάστασης. Κάλεσε την Περιφέρεια να κάνει πίσω και ζήτησε την άμεση έναρξη ειλικρινούς διαλόγου μεταξύ της Κυβέρνησης, της Περιφέρειας, του Δήμου και της ίδιας της Κοινότητας των Προσφυγικών για την εξεύρεση μιας κοινά αποδεκτής και κοινωνικά δίκαιης λύσης. Το ψήφισμα δεν υποστηρίχθηκε από την παράταξη του Κώστα Μπακογιάννη.

Και έτσι δόθηκε στον απεργό πείνας η ευκαιρία να μη χάσει τη ζωή του. Διότι αυτός ήταν το κεντρικό πρόσωπο. Αν είχαμε νεκρό απεργό πείνας, η Αθήνα θα γινόταν ρινγκ. Και εδώ οφείλουμε να αναγνωρίσουμε στον Χάρη Δούκα ότι με τον καιροσκοπισμό του έσωσε την κατάσταση.

Όμως να που τώρα αναδύονται κάποια κρίσιμα ερωτήματα, τα οποία θα φέρουν σε αμηχανία όλους τους παραπάνω.

Πρώτο ερώτημα: Οφείλουν οι αρχές να συνομιλούν με καταληψίες που βρίσκονται παρανόμως σε ένα χώρο; Και αν συμβεί αυτό, υπάρχει το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί κοινωνικό και πολιτικό προηγούμενο; Κοινώς κάθε κοινωνική ομάδα που διαφωνεί με μία παρέμβαση να βγάζει μπροστά έναν απεργό πείνας και να ακυρώνει σχέδια που εγκρίθηκαν από αρμόδια όργανα;

Δεύτερο ερώτημα: Ποια ανάγκη προηγείται; Η φιλοξενία καρκινοπαθών ή η διατήρηση ενός αυτοοργανωμένου χώρου στέγασης;

Τρίτο ερώτημα: Οφείλει η πολιτεία να μεριμνήσει για τη στέγαση των ανθρώπων που βρίσκονται στα Προσφυγικά και αδυνατούν, όπως δηλώνουν, να στεγαστούν αλλού;

Τέταρτο ερώτημα: Μπορεί ένας απεργός πείνας να μεταβάλλει αποφάσεις που έχουν ληφθεί από δημοκρατικά νομιμοποιημένα όργανα; Και αν ναι, μέχρι ποιο σημείο; Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στη δημοκρατική νομιμοποίηση και στην ηθική πίεση που ασκεί ένας άνθρωπος όταν θέτει τη ζωή του σε κίνδυνο;

Πέμπτο ερώτημα: Η ανοχή μιας παρανομίας επί δεκαετίες δημιουργεί τελικά ένα νέο είδος νομιμοποίησης;

Έκτο ερώτημα: Ποια είναι η ευθύνη του κράτους και της αυτοδιοίκησης όταν αφήνουν εμβληματικά κτίρια στο κέντρο της πόλης να ρημάζουν επί δεκαετίες, δημιουργώντας έτσι ένα «κενό εξουσίας» που μοιραία καλύπτεται από αυτοοργανωμένες δομές; Μήπως η αδράνεια των αρχών είναι αυτή που γεννά την ανάγκη για κατάληψη;