Συγγνώμη, μήπως πέρασε από εδώ μία νυχτοπεταλούδα;

Είχε βρέξει και ήταν ένα από εκείνα τα δροσερά καλοκαιρινά βράδια που κουβαλούν το άρωμα του βρεγμένου χώματος. Καθόμασταν στην πλατεία του χωριού και τρώγαμε, όταν πέρασαν δίπλα μας δύο μικρά κορίτσια. Δεν ξέρω καν αν είχαν φτάσει στην ηλικία του δημοτικού. Περπατούσαν πιασμένες χέρι χέρι, με τη σοβαρότητα που έχουν μόνο τα παιδιά όταν έχουν αναλάβει μια πραγματικά μεγάλη αποστολή.

Σταμάτησαν στο τραπέζι μας και μας ρώτησαν με διακριτική συστολή: «Συγγνώμη, μήπως πέρασε από εδώ μια νυχτοπεταλούδα; Έβρεξε και το σπίτι της χάλασε και την ψάχνουμε να τη βοηθήσουμε».

Δεν υπήρχε τίποτα παράλογο σε αυτό που έλεγαν. Κάπου εκεί γύρω υπήρχε μια νυχτοπεταλούδα που είχε χάσει το σπίτι της από τη βροχή και δύο παιδιά είχαν αναλάβει να τη βρουν.
Τόσο απλά.

Τα κοριτσάκια συνέχισαν την αναζήτησή τους. Πήγαιναν από τραπέζι σε τραπέζι, επαναλαμβάνοντας την ίδια ερώτηση στους μεγάλους της πλατείας. Και πίσω τους άφηναν κάτι παράξενο: ανθρώπους να χαμογελούν.

Ήταν σαν να είχαν περάσει για λίγα δευτερόλεπτα ανάμεσά μας και να είχαν ανοίξει μια μικρή χαραμάδα προς έναν κόσμο που κάποτε γνωρίζαμε κι εμείς. Έναν κόσμο στον οποίο μια νυχτοπεταλούδα μπορούσε πράγματι να έχει σπίτι και το σπίτι της να το χαλάσει η βροχή. Και ναι, άξιζε τον κόπο να αφήσεις τα πάντα και να βγεις να την ψάξεις.

Δεν ήταν μόνο η αθωότητά της που με συγκίνησε βαθιά. Ήταν ότι μου θύμισε έναν τρόπο να κοιτάζεις τον κόσμο που κάποτε ήταν και δικός μας. Εμείς, η γενιά του ’70, ανήκουμε στις τελευταίες γενιές που έζησαν μια σχεδόν ολοκληρωτικά αναλογική παιδική ηλικία. Χωρίς κινητά, χωρίς social media, χωρίς μια οθόνη να διεκδικεί κάθε κενό δευτερόλεπτο της ημέρας.

Και μέσα σε εκείνη την παιδική ηλικία υπήρχε κάτι που σήμερα γίνεται όλο και πιο δυσεύρετο: κενός χρόνος.
Χρόνος για να βαρεθείς, να παρατηρήσεις. Χρόνος για να ανακαλύψεις ένα έντομο στο χώμα και να επινοήσεις για χάρη του μια ολόκληρη ζωή.

Η φύση διαθέτει αυτή την παράξενη, σχεδόν θεραπευτική δύναμη. Δεν προσφέρει στα παιδιά έτοιμες ιστορίες. Τους δίνει τα υλικά για να φτιάξουν τις δικές τους.  Η φύση δεν απαιτεί από ένα παιδί να καταναλώσει κάτι. Του ζητά να παρατηρήσει, να επινοήσει, να συμμετάσχει. Δεν γεμίζει τη φαντασία του, την αναγκάζει να δουλέψει.

Σήμερα τα παιδιά έχουν πρόσβαση σε έναν όγκο πληροφορίας που για τις προηγούμενες γενιές θα έμοιαζε αδιανόητος. Μέσα σε λίγα λεπτά μπορούν να δουν εικόνες από την άλλη άκρη του πλανήτη, να ακούσουν μουσικές, να μάθουν πράγματα, να επικοινωνήσουν.

Και όμως, υπάρχει ένα παράδοξο. Τα παιδιά σήμερα βλέπουν περισσότερες εικόνες από οποιαδήποτε προηγούμενη γενιά και, παρ’ όλα αυτά, κινδυνεύουν να κοιτάζουν λιγότερο. Το δάχτυλο κινείται μηχανικά στην οθόνη. Ένα reel, ακόμη ένα, ακόμη ένα. Πρόσωπα, αστεία, ειδήσεις, χοροί, διαφημίσεις, καταστροφές, ζώα, influencers, ζωές άλλων ανθρώπων. Το ένα ερέθισμα καταπίνει το προηγούμενο πριν προλάβει καν να αφήσει ίχνος.

Δεν προλαβαίνεις να βαρεθείς. Και αν δεν βαρεθείς ποτέ, πότε ακριβώς θα χρειαστεί να φανταστείς;
Ίσως εκεί να βρίσκεται ένα από τα μεγάλα στοιχήματα της εποχής μας. Όχι στο να δαιμονοποιήσουμε την τεχνολογία — αυτή είναι ήδη και θα παραμείνει κομμάτι της ζωής των παιδιών. Αλλά στο να προστατεύσουμε εκείνες τις ώρες που ο κόσμος δεν έρχεται μέσα από μια οθόνη. Τις ώρες που πρέπει να βγεις έξω, να λερωθείς, να χαθείς και να τον ανακαλύψεις μόνος σου. Τις ώρες εκείνες που θα βαρεθείς αρκετά ώστε να αναγκαστείς να εφεύρεις ένα παιχνίδι, που κοιτάξεις για ώρα έναν σκαραβαίο, ένα μυρμήγκι, ένα φύλλο που παρασύρει το νερό, που θα αποφασίσεις ότι δύο πέτρες είναι ένα σπίτι.

Και κάποια βροχερή νύχτα να πιστέψεις με όλη σου την καρδιά ότι μια νυχτοπεταλούδα έχει χάσει το δικό της.
Αυτή ίσως είναι η αθωότητα που χάθηκε περισσότερο απ’ όλες: η δυνατότητα να κοιτάζεις τον κόσμο πριν γίνει εντελώς πεζός. Να πιστεύεις ότι ένα τόσο μικρό πλάσμα αξίζει την προσοχή σου. Ότι το χαλασμένο του σπίτι είναι αρκετός λόγος για να αφήσεις το παιχνίδι σου, να πιάσεις τη φίλη σου από το χέρι και να γυρίσεις ολόκληρη την πλατεία αναζητώντας το.

Κι ίσως αυτό να λείπει τελικά και από εμάς τους μεγάλους. Δεν χάσαμε μόνο την παιδική μας αθωότητα.
Χάσαμε, λίγο λίγο, και την ικανότητα να στεκόμαστε μπροστά στα μικρά πράγματα σαν να έχουν σημασία.

Τα δύο κορίτσια συνέχισαν να ψάχνουν. Δεν ξέρω αν βρήκαν ποτέ τη νυχτοπεταλούδα τους. Θέλω να πιστεύω πως ναι. Αλλά ακόμη κι αν δεν τη βρήκαν, εκείνο το βράδυ είχαν ήδη καταφέρει κάτι άλλο.

Για λίγα λεπτά, σε μια μικρή πλατεία στα βουνά των Καλαβρύτων, έκαναν μια παρέα ενηλίκων να θυμηθεί πως κάποτε ο κόσμος ήταν αρκετά μεγάλος ώστε μέσα του να χωράει ακόμη και το γκρεμισμένο σπίτι μιας νυχτοπεταλούδας.