Τι καταστρέφουν οι απατεώνες του “ΔΕΔΔΗΕ”

H κλήση που δέχθηκα ήταν από ελληνικό κινητό. Μία ανδρική φωνή μου συστήθηκε ως αστυνομικός από τη ΓΑΔΑ. Είπε και ένα όνομα που δεν συγκράτησα. «Η ταυτότητα σας έχει βρεθεί σε μία απάτη», είπε κατά λέξη. Μάλιστα. Και εγώ τι πρέπει να κάνω; «Ξέρω ότι είστε έντιμος άνθρωπος και μπορώ να σας βοηθήσω». Πολύ ωραία. Ρώτησα σε ποιον έχει τηλεφωνήσει. Ποιο είναι το όνομα μου; Το έκλεισε. Κάλεσα το νούμερο. Ο αριθμός δεν υπάρχει.

Με έχουν πάρει και «από τον ΔΕΔΔΗΕ». Αλλά γρήγορα κατάλαβαν ότι τους κάνω πλάκα. Ο τύπος με σκυλόβρισε. Δυστυχώς δεν πρόλαβα να ανταποδώσω πριν κλείσει η γραμμή. Δεν συνέβη όμως το ίδιο με μία γνωστή μου κυρία, συνταξιούχος ιατρός. Τους άνοιξε την πόρτα αφού είχε τοποθετήσει τα κοσμήματα της σε ένα τραπέζι. Οταν, αργότερα, βρέθηκε στο Τμήμα για κατάθεση, τη μάλωσαν για την αφέλεια της.

Ομως γιατί θεωρούμε τόσο αυτονόητο ότι ένας άνθρωπος που εξαπατήθηκε όφειλε να είχε καταλάβει την απάτη; Εναι ίσως το μοναδικό έγκλημα για το οποίο το θύμα αισθάνεται συχνά την ανάγκη να απολογηθεί. Στη ληστεία αναζητούμε τον ληστή. Στην απάτη αναρωτιόμαστε πώς ήταν δυνατόν το θύμα να τον πιστέψει.

Γνωρίζω και άλλη ηλικιωμένη κυρία που κάποιος τη σταμάτησε στον δρόμο, στο Χαλάνδρι. Της είπε ότι είναι ο λογιστής του γιου της. Δεν μπορεί να τον βρει και προσπαθεί να τον γλιτώσει από ένα πρόστιμο. Η γυναίκα έτυχε να είχε γιο. Της κόστισε 200 ευρώ.

Προς Θεού, δεν ισχυρίζομαι ότι είμαι έξυπνος σε έναν κόσμο αφελών. Για όλους τους ανθρώπους υπάρχει κάτι που θα μπορούσε να τους ξεγελάσει. Εξαρτάται σε τι κατάσταση θα σε βρει ο πονηρός. Διότι ο πειρασμός, από την πλευρά του απατεώνα, είναι μεγάλος. Μέχρι να ψηφιστεί το νέο νομικό πλαίσιο, που θα αναβαθμίζει σε κακούργημα την απάτη εις βάρος ηλικιωμένων, το αδίκημα αντιμετωπίζεται ως πλημμέλημα. (Εκτός και αν έχουμε εγκληματική οργάνωση ή το ύψος της απάτης υπερβαίνει τις 120.000 ευρώ).

Κοινώς το ρίσκο που αναλαμβάνει ο δράστης είναι σχετικά μικρό και διαχειρίσιμο. Επίσης τώρα διαθέτουν τεχνολογία, ΑΙ που κλωνοποιεί φωνές και, κατά πάσα πιθανότητα, πρόσβαση σε προσωπικά στοιχεία των θυμάτων. Και είναι γνωστό ότι το έγκλημα προσαρμόζεται στους καιρούς. Κάποτε είχαμε τσαντάκηδες. Μετά ληστές τραπεζών και σούπερ μάρκετ. Και τώρα κοινά καθάρματα που εκμεταλλεύονται τους ευάλωτους.

Προσέξτε όμως τι σημαίνει αυτό και τι προκαλεί. Οι απατεώνες δεν αφαιρούν μόνο χρήματα. Καταστρέφουν κάτι που χρειάζεται μια κοινωνία για να λειτουργήσει: τη στοιχειώδη εμπιστοσύνη μεταξύ αγνώστων. Φτάσαμε στο σημείο όπου η σωστή συμπεριφορά είναι να αντιμετωπίζεις τον άγνωστο σαν πιθανό εγκληματία. Τι προσπαθώ να πω; Η ηλικιωμένη που άνοιξε την πόρτα δεν έκανε κάτι παράλογο σύμφωνα με τους κανόνες του κόσμου στον οποίο μεγάλωσε. Εκανε κάτι επικίνδυνο σύμφωνα με τους κανόνες του σημερινού κόσμου. Κάποτε μαθαίναμε στα παιδιά να μη μιλούν σε αγνώστους. Τώρα πρέπει να διδάξουμε το ίδιο στους γονείς μας. Παλιόκοσμος.