AfD: Ρατσισμός αλλά και “άνοιγμα” σε Τούρκους ψηφοφόρους – Πώς εξηγείται

Σε τακτικισμούς και μοχλεύσεις προχωρά το AfD το τελευταίο διάστημα, κάτι που αναμένεται να ενταθεί μετά την εκκωφαντική επικράτησή του στη Σαξονία-Άνχαλτ που δικαίως προκάλεσε αναταραχή (ποσοστό στο 43,8%). Η ήδη αποδυναμωμένη κυβέρνηση Μερτς παρακολουθεί μουδιασμένη τις εξελίξεις με τις αναλύσεις εντός και εκτός Ευρώπης να εντείνονται. Για την ώρα ο Μερτς διατείνεται πως δεν πρόκειται να παραιτηθεί μέχρι τις εθνικές εκλογές.

Για να σχηματίσει κυβέρνηση στο κρατίδιο, το AfD θα πρέπει να συμμαχήσει τουλάχιστον με το BSW της Σάρα Βάγκενκνεχτ η οποία τόνισε ότι το κόμμα της στο Μαγδεμβούργο είναι έτοιμο να συνεργαστεί σε μια σειρά από ζητήματα πολιτικής ανά περίπτωση, αλλά ακόμη δεν έχει ταχθεί υπέρ μιας συγκυβέρνησης. Κοινό επιχείρημα των δύο σχηματισμών είναι μάλιστα ο τερματισμός των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Προεκλογικά το BSW είχε ταχθεί κατά του υποψηφίου του AfD Ulrich Siegmund για τη θέση του Πρωθυπουργού του κρατιδίου.

Από την άλλη, το περιβόητο “Τείχος της Δημοκρατίας” αδυνατεί να σχηματίσει κυβέρνηση αυτή τη στιγμή. Για την απόλυτη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο (Landtag) των 83 εδρών απαιτούνται 42 έδρες με την Εναλλακτική Για Τη Γερμανία να έχει 39 και το BSW άλλες 5.

Ένας συνασπισμός CDU, SPD και Πράσινοι φτάνει μόλις στις 31 έδρες.

Το AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ έχει επίσημα χαρακτηριστεί από την εσωτερική υπηρεσία πληροφοριών ως μια επιβεβαιωμένη δεξιά εξτρεμιστική οργάνωση. Ωστόσο, ποντάρει και στη ψήφο των συντηρητικών μεταναστών, παρότι στην ανατολική Γερμανία το εκλογικό τους σώμα δεν είναι μεγάλο. Προσβλέπει όμως ξεκάθαρα στη “μεγάλη εικόνα” των εθνικών εκλογών που θα διεξαχθούν το 2029.

Αναλυτικότερα, παρά τη γενικότερη αντιτουρκική του στάση, σε τοπικό επίπεδο ορισμένα στελέχη του AfD έχουν επιχειρήσει κατά καιρούς να προσεγγίσουν Τούρκους της Γερμανίας. Η ανάρτηση του δημοσιογράφου και ανταποκριτή στο Βερολίνο, Παντελή Βαλασσόπουλου, αναδεικνύει μια πολύ συγκεκριμένη και υπαρκτή τακτική πλευρά της πολιτικής του AfD στη Γερμανία. Ο Παντελής Βαλασσόπουλος σημειώνει ότι στο Βερολίνο, σε γειτονιές με έντονο το τουρκικό και μουσουλμανικό στοιχείο, υποψήφιος του AfD μοίραζε προεκλογικά φυλλάδια στα τουρκικά, “υποσχόμενος υποστήριξη στα παραδοσιακά συντηρητικά ιδεώδη της τουρκικής οικογένειας”.

Επισήμως το AfD συνεχίζει να ζητά επίσημα την άμεση και οριστική διακοπή των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και το πάγωμα όλων των ευρωπαϊκών κονδυλίων/προενταξιακών βοηθημάτων προς την Άγκυρα, ασκώντας κριτική στον Ερντογάν για “αυταρχισμό”, ενώ κατακρίνει σθεναρά στην παρέμβαση της Άγκυρας στα εσωτερικά της Γερμανίας. Ανάμεσα σε αυτές τις παρεμβάσεις είναι και οι καμπάνιες Τούρκων πολιτικών εντός Γερμανίας. Το AfD δηλώνει επίσης επίσημα στο πρόγραμμά του ότι “το Ισλάμ δεν ανήκει στη Γερμανία” και αντιτίθεται στην ανέγερση τζαμιών, στη μαντίλα και σε ισλαμικά σύμβολα στη δημόσια ζωή.

Παρότι λοιπόν το AfD διατηρεί μια σκληρή εθνικιστική και αντιϊσλαμική κεντρική γραμμή, σε τοπικό επίπεδο ορισμένα στελέχη του προσπαθούν να εκμεταλλευτούν το γεγονός ότι μεγάλο τμήμα της τουρκικής διασποράς είναι ιδιαίτερα συντηρητικό σε κοινωνικής υφής, ζητήματα, όπως αυτά που σχετίζονται με ζητήματα φύλου, ενώ πλήττεται και από την γενικότερη οικονομική κρίση. Συνολικά περίπου 1,5 εκ. πολίτες τουρκικής καταγωγής έχουν λάβει τη γερμανική υπηκοότητα και συνιστούν περίπου το 2% του συνολικού εκλογικού σώματος της Γερμανίας.

Όπως πρόσφατα ανέλυε η Le Monde, πολλοί Τούρκοι μετανάστες “γοητεύονται” τον τελευταίο χρόνο από την αντιμεταναστευτική ατζέντα της ακροδεξιάς, καθώς θεωρούν πως οι “νέοι μετανάστες” θα απειλήσουν τις δικές τους θέσεις εργασίας. Έτσι, το AfD καλεί τους “παλαιότερους” μετανάστες και κυρίως τα παιδιά τους να θεωρήσουν εαυτούς ως διακριτούς από τους πρόσφυγες. Η προκύπτουσα διαίρεση βάσει “πολιτισμικής αφοσίωσης” είναι πολιτικά χρήσιμη επειδή μετατρέπει το μεταναστευτικό υπόβαθρο από μια κοινή εμπειρία σε μια ιεραρχία του “άξιου ανήκειν”.

Όλα αυτά παρότι στα ανατολικά κρατίδια τα περιστατικά ρατσιστικής βίας πολλαπλασιάζονται.

Η πολιτισμική “επαναμετάσταση”

Το AfD παρουσιάζει την μεταναστευτική του ατζέντα ως προσανατολισμένη στην παράτυπη μετανάστευση και τους αιτούντες άσυλο που έχουν απορριφθεί, ενώ οι ευρύτερες θέσεις του για το Ισλάμ, τη διπλή υπηκοότητα και την πολιτισμική “συμμόρφωση” αφορούν τις κοινότητες, ακόμη και εκείνες που ζουν στη Γερμανία εδώ και δεκαετίες. Πρακτικά, η υπηκοότητα και η μακροχρόνια διαμονή μπορεί να μην επαρκούν για να καθορίσουν ποιος αντιμετωπίζεται ως αποδεκτός μετανάστης και ποιος χαρακτηρίζεται ως μη αποδεκτός καθώς όπως έχουν αναφέρει στελέχη του κόμματος, θα χρειάζεται και αξιολόγηση της αφοσίωσης στις πολιτισμικές πρακτικές της χώρας. Όλα αυτά σε ένα θεωρητικό σενάριο επικράτησης.

Τούτο θα μπορούσε να σημαίνει και πάγωμα επιδομάτων ατόμων που βρίσκονται υπό εξέταση, καθώς και επαναπατρισμούς μεγάλης κλίμακας. Δεν είναι τυχαίο που στη στρατηγική του κόμματος υπάρχει πλέον ανοιχτά η συζήτηση περί ενεργοποίησης της διαδικασίας εξέτασης για “επαναμετάσταση” για όσους είναι “ανεπαρκώς αφομοιωμένοι”.

Παρά το αντιμουσουλμανικό και αντιμεταναστευτικό της πλαίσιο, η στρατηγική μπορεί να προσελκύσει ψηφοφόρους τουρκικής καταγωγής, επειδή συνδέει την πολιτική μετανάστευσης με ανησυχίες που δεν αφορούν αποκλειστικά την ταυτότητα. Αυτές περιλαμβάνουν την οικονομική ανασφάλεια, το κόστος στέγασης, τη δυσαρέσκεια για τις δημόσιες παροχές και την γενικότερη έλλειψη εμπιστοσύνης στα καθιερωμένα κόμματα διακυβέρνησης. Το κόμμα έχει επίσης χρησιμοποιήσει περιεχόμενο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην τουρκική γλώσσα για να προσεγγίσει νεότερους ψηφοφόρους με “σημαία” του τα ζητήματα ασφάλειας και οικονομικής κρίσης. Μόλις 5% των νέων 18-24 ετών ψήφισαν CDU στη Σαξονία-Άνχαλτ, ενώ το AfD σε αυτή την ηλικιακή ομάδα συγκέντρωσε 43%.

Μετά την εκλογική επιτυχία του AfD στις εκλογές του κρατιδίου της Σαξονίας-Άνχαλτ, η Τουρκική Κοινότητα στη Γερμανία (TGD) ζήτησε πάντως “καλύτερη προστασία για τα άτομα που ενδέχεται να απειλούνται από δεξιά εξτρεμιστική βία”. “Δεν πρόκειται για αφηρημένα ποσοστά. Πρόκειται για πραγματικούς ανθρώπους που αναρωτιούνται σήμερα το πρωί αν είναι ακόμα ασφαλείς στον δρόμο”, δήλωσε συγκεκριμένα η Ομοσπονδιακή Πρόεδρος του TGD, Μεχτάπ Τσαγκλάρ, σε ανακοίνωσή της. Κανείς δεν πρέπει να στοχοποιείται επειδή θεωρείται μετανάστης, ανήκει σε διαφορετική θρησκεία, είναι queer ή δεν εντάσσεται στην “εθνοτική κοσμοθεωρία της Ακροδεξιάς”.

Να σημειωθεί εδώ πως παρότι η συμπρόεδρος του AfD, Alice Weidel, είναι ανοιχτά ομοφυλόφιλη, ζει με τη σύντροφό της και ανατρέφουν μαζί δύο παιδιά, θεσμικά το κόμμα έχει καταθέσει επίσημες προτάσεις νόμου στη γερμανική Βουλή ζητώντας την κατάργηση του πολιτικού γάμου για ομόφυλα ζευγάρια. Εναντιώνεται ακόμη σθεναρά στη φυλομετάβαση, στα δικαιώματα των τρανς ατόμων και στο νόμο περί αυτοπροσδιορισμού φύλου.

Η ίδια η Weidel έχει δηλώσει ότι δεν θεωρεί απαραίτητο τον “γάμο” για τα ομόφυλα ζευγάρια, υποστηρίζοντας το απλό σύμφωνο συμβίωσης. Δηλώνει “συντηρητική” υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι η ομοφυλοφιλία στην ιδιωτική ζωή, αλλά η “δικαιωματική/Gender ατζέντα” στα σχολεία και ο ισλαμικός συντηρητισμός.

Θα έλεγε κανείς πως το κόμμα δηλώνει ότι “ανέχεται” την ομοφυλοφιλία ως “ιδιωτική υπόθεση”, αλλά αρνείται κάθε θεσμική αναγνώριση σε επίπεδο δικαιωμάτων ή δημόσια προβολή της. Με τον ίδιο τρόπο αντιμετωπίζει τους μετανάστες. Είναι οκ με την ύπαρξή τους, αρκεί να είναι έτοιμοι να αφομοιωθούν.