Αφγανιστάν: Μπλόκο των Ταλιμπάν στην εξέταση γυναικών από άνδρες γιατρούς

Η 37χρονη Φαρίντα ξύπνησε ένα βράδυ με αφόρητο πονόδοντο. Τις επόμενες ημέρες ο πόνος έγινε ανυπόφορος.

Η Φαρίντα και η οικογένειά της είχαν επιστρέψει από το Ιράν νωρίτερα μέσα στη χρονιά, εγκαθιστάμενοι στη Χεράτ, στο δυτικό Αφγανιστάν.

Όπως πολλοί επαναπατρισθέντες πρόσφυγες, δυσκολεύονταν να βρουν δουλειά και να τα βγάλουν πέρα. Με τα οικονομικά τους να είναι εξαιρετικά στενά, η επίσκεψη σε γιατρό έμοιαζε με πολυτέλεια. Ωστόσο, ο πόνος ανάγκασε τη Φαρίντα να απευθυνθεί σε ένα οδοντιατρείο στη συνοικία Μπακραμπάντ της Χεράτ, στις αρχές Ιουλίου.

Ο οδοντίατρος που την εξέτασε, έκρινε πως έπρεπε να γίνουν αρκετές εξαγωγές και να τοποθετηθούν εμφυτεύματα ή τεχνητή οδοντοστοιχία. Το ιατρείο τής έβγαλε ένα πλάνο θεραπείας που απαιτούσε πολλαπλές επισκέψεις, ζητώντας της να προπληρώσει ολόκληρο το ποσό.

Όμως, στην τρίτη συνεδρία, τη στιγμή που επρόκειτο να τοποθετηθούν τα εμφυτεύματα, άκουσε το προσωπικό να της λέει: «Δεν μπορούμε να σας αναλάβουμε αυτή τη στιγμή. Πηγαίνετε σπίτι σας και θα σας καλέσουμε εμείς, γιατί προέκυψε ένα πρόβλημα».

Δύο ημέρες μετά τηλεφώνησε στο ιατρείο, όπου της ξεκαθάρισαν πως η θεραπεία της δεν μπορούσε πλέον να συνεχιστεί. «Ήρθε εντολή από το Υπουργείο για την Προώθηση της Αρετής και την Πρόληψη της Φαυλότητας που απαγορεύει στους άνδρες οδοντιάτρους να περιθάλπουν γυναίκες. Αν αλλάξει κάτι, θα σας ειδοποιήσουμε».

Τρεις μήνες αργότερα, η Φαρίντα παραμένει με τη θεραπεία της στη μέση.

Αν και δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση που να απαγορεύει στους άνδρες οδοντιάτρους να εξετάζουν γυναίκες, το μέτρο φαίνεται πως εφαρμόζεται πλέον σε ολόκληρη τη χώρα, όπως προκύπτει από ρεπορτάζ και συνεντεύξεις γυναικών και γιατρών στον Guardian και τους Zan Times. Οι οδοντίατροι καταγγέλλουν ότι η απαγόρευση επιβάλλεται από τις δυνάμεις ασφαλείας των Ταλιμπάν, οι οποίες κάνουν εφόδους στα ιατρεία και προειδοποιούν τους επαγγελματίες ότι θα φυλακιστούν αν εντοπιστούν γυναίκες ασθενείς στον χώρο.

Στις περισσότερες επαρχίες, αντίστοιχες οδηγίες έχουν λάβει και οι άνδρες γιατροί. Όπως λένε οι ίδιοι, τους απαγορεύεται να εξετάζουν ή να προσφέρουν ακόμη και επείγουσα φροντίδα σε γυναίκες, παρά μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις – όπως το να συνοδεύεται η ασθενής από τον άνδρα κηδεμόνα της (μαχράμ) ή να αναλαμβάνουν συγκεκριμένες πράξεις γυναίκες νοσηλεύτριες.

«Δεν μας επιτρέπεται να εξετάσουμε απευθείας μια γυναίκα, επειδή δεν είμαστε ο μαχράμ της. Δεν έχει καμία σημασία πόσο απλή είναι η εξέταση ή πόσο κρίσιμη είναι η κατάσταση της υγείας της», αναφέρει ο Σαμίμ, χειρουργός με 15ετή προϋπηρεσία σε δημόσιο νοσοκομείο του βόρειου Αφγανιστάν.

Οι απαγορεύσεις αγγίζουν πλέον τα όρια του παραλόγου: στην επαρχία Μπαλχ, στα βόρεια της χώρας, απαγορεύτηκε στο προσωπικό να φωνάζει τις γυναίκες ασθενείς με το πραγματικό τους όνομα. Τον Μάιο, οι αρχές φέρεται να έδωσαν εντολή σε όλα τα νοσοκομεία, τα ιδιωτικά ιατρεία και τις κλινικές να χρησιμοποιούν τη λέξη «Μπιμπί» (Bibi) αντί για τα ονόματα των γυναικών — οδηγία που, όπως τονίστηκε, πρέπει να τηρείται αυστηρά ακόμη και πάνω στις ιατρικές συνταγές.

Η Ραχίμα, από την επαρχία Κουνάρ, διηγείται πως μια ηλικιωμένη συγγενής της αναγκάστηκε να διανύσει εκατοντάδες χιλιόμετρα μέχρι την Κανταχάρ για να φτιάξει τα δόντια της, επειδή ο γιος της διατηρούσε οδοντιατρείο εκεί. Ο σύζυγός της τής είχε πει ότι όλοι οι γιατροί στην Κουνάρ τον γνώριζαν και θα ήταν ντροπή για εκείνη να την εξετάσει άνδρας οδοντίατρος.

Ο ασφυκτικός κλοιός γύρω από την ιατρική περίθαλψη των γυναικών έρχεται τη στιγμή που τους κλείνει η πόρτα και στο ίδιο το επάγγελμα. Από τον Δεκέμβριο του 2024, οι γυναίκες έχουν χάσει το δικαίωμα φοίτησης στα ιατρικά ινστιτούτα, ενώ νοσοκομειακοί γιατροί επιβεβαίωσαν πως οι Ταλιμπάν απαγόρευσαν τις προσλήψεις γυναικείου προσωπικού.

Ακόμη και οι λίγες γυναίκες γιατροί που συνεχίζουν να εργάζονται υποχρεούνται να συνοδεύονται από μαχράμ. Μια ασθενής περιγράφει πως, παρότι πήγε με τον πατέρα της σε ένα ιατρείο χωρίς γυναικείο προσωπικό, αναγκάστηκε να περιμένει ώσπου να προσέλθει και μια δεύτερη γυναίκα ασθενής με τον δικό της συνοδό. Ο λόγος; Επειδή ο γιατρός απαγορευόταν να την αγγίξει, χρειαζόταν να υπάρχει στον χώρο μια άλλη γυναίκα για να τη βοηθήσει σε περίπτωση που προέκυπτε κάποιο πρόβλημα.